Không phải cứ có phản ánh là bị công khai danh tính

Theo Nghị định 328/2026/NĐ-CP, tin giả, tin sai sự thật được xử lý theo quy trình từ phát hiện, phân loại, kiểm chứng, xác minh, làm rõ đến gắn nhãn, công bố, cảnh báo, ngăn chặn, gỡ bỏ và áp dụng các hình thức xử lý phù hợp.

Một điểm đáng chú ý là việc công bố, cảnh báo không được thực hiện một cách tùy tiện. Khoản 1 Điều 11 Nghị định 328/2026/NĐ-CP quy định: “Việc công bố, cảnh báo tin giả, tin sai sự thật được tiến hành sau khi kiểm chứng, xác minh, làm rõ tin giả, tin sai sự thật và xác thực thông tin là tin giả, tin sai sự thật.”

Quy định này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm nguyên tắc xác minh trước khi công bố. Một thông tin mới chỉ bị phản ánh là sai sự thật chưa đồng nghĩa người đăng lập tức bị công khai danh tính.

Theo quy định, cơ quan chức năng phải tiến hành kiểm chứng, xác minh, làm rõ và xác định thông tin thuộc trường hợp tin giả, tin sai sự thật. Trong quá trình xác minh, cơ quan có thẩm quyền cũng xác định cá nhân, tổ chức liên quan đến việc phát ngôn, cung cấp, đăng tải, phát tán, chia sẻ hoặc bình luận thông tin.

Có thể công bố cả người chia sẻ, bình luận

Điểm đáng chú ý nhất tại Điều 11 là phạm vi người có thể bị công bố danh tính không chỉ dừng ở người trực tiếp tạo ra thông tin.

Điểm d khoản 2 Điều 11 quy định việc công bố danh tính cá nhân, tổ chức phát ngôn, làm, lưu trữ, tàng trữ, cung cấp, đăng tải, phát tán, chia sẻ, bình luận tin giả, tin sai sự thật sau khi có kết luận kiểm chứng, xác minh, làm rõ, đồng thời phải tuân thủ pháp luật về tiếp cận thông tin, trừ trường hợp pháp luật liên quan có quy định khác.

Như vậy, hành vi “chỉ chia sẻ lại” không mặc nhiên nằm ngoài trách nhiệm. Trong những trường hợp đủ căn cứ xác định một cá nhân có hành vi phát tán, chia sẻ hoặc bình luận tin giả, tin sai sự thật, danh tính của người này có thể thuộc nội dung được công bố theo quy định.

Cách tiếp cận này cho thấy trách nhiệm trên không gian mạng được đặt ra đối với cả người tạo ra thông tin và người góp phần đưa thông tin đó tiếp tục lan truyền.

Những trường hợp nào có thể bị công khai danh tính?

Điều 11 quy định cơ quan chức năng có thẩm quyền căn cứ tính chất, mức độ và hậu quả thiệt hại của tin giả, tin sai sự thật để lựa chọn hình thức công bố, cảnh báo.

Các hình thức có thể gồm gửi thông tin đến khu dân cư nơi cá nhân, tổ chức liên quan cư trú hoặc nơi bị ảnh hưởng; gửi đến cơ quan, tổ chức nơi cá nhân làm việc; công bố trên trang, cổng thông tin hoặc ứng dụng công khai của cơ quan, đơn vị; trên cổng thông tin điện tử của cơ quan trực tiếp kiểm chứng; trên phương tiện truyền thông đại chúng hoặc công bố chính thức cấp Nhà nước.

Đáng chú ý, thời điểm công bố cũng được quy định tùy theo tính chất của thông tin. Với một số loại tin giả, tin sai sự thật, việc công bố được thực hiện ngay sau khi gắn nhãn; với trường hợp khác, thời hạn công bố, cảnh báo có thể là 12 giờ làm việc kể từ khi được gắn nhãn.

Trước đó, Nghị định cũng quy định việc gắn nhãn tin giả, tin sai sự thật trong thời hạn 24 giờ kể từ khi cơ quan có thẩm quyền kết luận thông tin là tin giả, tin sai sự thật, với hình thức có thể là ký hiệu, biểu tượng hoặc dòng chữ “TIN GIẢ, TIN SAI SỰ THẬT”.

Tin giả gây thiệt hại không chỉ trên mạng

Trong môi trường mạng xã hội, một thông tin sai lệch có thể được chia sẻ hàng nghìn, thậm chí hàng triệu lần chỉ trong thời gian ngắn. Khi đó, hậu quả không còn giới hạn ở người trực tiếp đăng tải mà có thể tác động đến cá nhân, doanh nghiệp, cơ quan Nhà nước và cộng đồng.

Tin giả có thể gây tổn hại danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân; ảnh hưởng hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp; gây hoang mang trong xã hội hoặc làm sai lệch nhận thức của cộng đồng về một sự kiện.

Nghị định 328/2026/NĐ-CP xác định tin giả, tin sai sự thật có thể là thông tin không có thật hoặc chỉ có một phần sự thật nhưng xâm hại đến an ninh, uy tín, hình ảnh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức.

Trong bối cảnh công nghệ trí tuệ nhân tạo ngày càng phát triển, việc tạo ra hình ảnh, âm thanh, video hoặc nội dung giả mạo có thể trở nên dễ dàng hơn. Vì vậy, yêu cầu kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ càng trở nên cần thiết.

Tăng trách nhiệm của mỗi người dùng mạng xã hội

Việc Nghị định 328/2026/NĐ-CP quy định cơ chế công bố, cảnh báo và có thể công bố danh tính người liên quan đến việc phát tán tin giả mang ý nghĩa cảnh báo rõ ràng: mạng xã hội không phải là không gian đứng ngoài pháp luật.

Mỗi lượt chia sẻ, đăng lại hay bình luận đều có thể góp phần làm thông tin tiếp tục lan truyền. Vì vậy, người sử dụng mạng xã hội cần hình thành thói quen kiểm chứng nguồn, đối chiếu thông tin với các nguồn chính thống và thận trọng với những nội dung giật gân, chưa được xác nhận.

Ở góc độ xã hội, quy định mới không chỉ nhằm xử lý người tạo ra tin giả mà còn hướng tới hạn chế “vòng đời” của thông tin sai lệch. Khi người dùng ý thức rằng hành vi phát tán thông tin chưa kiểm chứng có thể kéo theo trách nhiệm pháp lý, sức lan truyền của tin giả có thể được hạn chế ngay từ khâu chia sẻ.

Quan trọng hơn, cơ chế này góp phần xây dựng môi trường thông tin minh bạch, có trách nhiệm; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, đồng thời củng cố niềm tin của xã hội đối với thông tin chính xác trong bối cảnh không gian mạng ngày càng có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống.