Nhiều người bỏ ra hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng để mua vàng, kim cương, nữ trang với mong muốn vừa làm đẹp vừa tích lũy tài sản.

Thế nhưng khi cần bán lại, không ít khách hàng phản ánh họ gặp khó khăn trong việc tìm nơi thu mua, mức giá bị chênh lệch lớn so với số tiền đã bỏ ra.

Những câu chuyện này đặt ra câu hỏi về tính minh bạch trong tư vấn, định giá và chính sách thu mua lại các sản phẩm vàng, kim cương, nữ trang trên thị trường.

Mua tiền tỷ, bán lại chỉ còn một phần

Trao đổi với phóng viên, chị T. (ngụ tại khu vực Đồng Nai, đề nghị không nêu đầy đủ danh tính) cho biết trước đây chị từng mua một số sản phẩm nữ trang có gắn kim cương tại một cơ sở kinh doanh vàng, nữ trang ở khu vực Thành phố Biên Hoà củ, phường mới Trấn Biên cho thành phố Đồng Nai mới. Tổng số tiền chị bỏ ra lên tới hàng tỷ đồng.

Theo lời chị T., thời điểm mua, nhân viên bán hàng tư vấn đây là những sản phẩm có giá trị, kim cương chất lượng tốt và có chính sách thu mua lại.

Chính những thông tin này khiến chị tin rằng việc mua kim cương không chỉ phục vụ nhu cầu sử dụng mà còn có thể xem như một hình thức tích lũy tài sản. Tuy nhiên, sau một thời gian, khi gặp khó khăn về tài chính và muốn bán lại một số sản phẩm đã mua, chị T. cho biết việc tìm nơi thu mua không dễ dàng như mình nghĩ.

“Có những lần tôi mang sản phẩm trở lại nơi đã mua thì được trả lời rằng hôm nay cửa hàng chưa có tiền, lúc khác lại nói đang gặp khó khăn hoặc tìm cách hẹn.

Tôi rất bất ngờ vì trước đây lúc bán cho tôi thì tư vấn rất nhiều về giá trị của sản phẩm và khả năng thu mua lại”, chị T. kể. Theo chị T., điều khiến chị bức xúc hơn là khi có nhu cầu bán lại, mức giá được đưa ra thấp hơn rất nhiều so với số tiền ban đầu bỏ ra.

Có trường hợp, theo lời chị, nếu đồng ý bán lại thì cửa hàng đề nghị thanh toán thành nhiều lần; trong khi một số phương án khác khiến giá trị sản phẩm bị giảm khoảng 50% so với số tiền chị từng mua.

Chị T. cho rằng nếu thông tin này được tư vấn rõ ngay từ đầu, có thể chị đã cân nhắc kỹ hơn trước khi bỏ ra số tiền lớn để mua sản phẩm.

“Tôi không nghĩ mua vàng, kim cương để dành mà khi cần bán lại có thể lỗ nhiều đến như vậy. Nếu biết trước, có lẽ tôi gửi tiền ngân hàng còn có tiền lãi. Người dân bình thường không phải ai cũng hiểu về kim cương, tiêu chuẩn chất lượng, giấy chứng nhận hay cách định giá. Chúng tôi mua dựa vào sự tư vấn của người bán”, chị T. nói.

Người mua không dễ xác định giá trị thực

Thực tế, vàng và kim cương là hai loại tài sản có phương thức hình thành giá và giao dịch khác nhau.

Đối với vàng, người tiêu dùng có thể tham khảo giá vàng nguyên liệu, giá mua vào - bán ra của nhiều doanh nghiệp. Trong khi đó, giá trị kim cương phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kích thước, màu sắc, độ tinh khiết, chất lượng cắt, hình dạng, giấy chứng nhận và nhiều yếu tố thương mại khác.

Đáng chú ý, giá bán một viên kim cương hoặc một món nữ trang tại thời điểm mua không đồng nghĩa với giá mà thị trường thứ cấp sẵn sàng trả lại. Khoản chênh lệch giữa giá bán lẻ và giá thu mua lại có thể bao gồm nhiều yếu tố như chi phí chế tác, thương hiệu, tiền công, thiết kế, chi phí kinh doanh và chính sách của từng doanh nghiệp.

Vì vậy, việc sản phẩm được bán với giá cao nhưng khi bán lại có giá thấp hơn đáng kể không đương nhiên đồng nghĩa với việc có hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, vấn đề đáng quan tâm là người tiêu dùng có được thông tin đầy đủ, rõ ràng và dễ hiểu về chính sách thu mua lại ngay tại thời điểm giao dịch hay không.

Nếu một sản phẩm được quảng cáo, tư vấn rằng có khả năng thu mua lại với mức giá hoặc tỷ lệ cụ thể nhưng khi khách hàng quay lại bán thì điều kiện thực tế hoàn toàn khác, đây là vấn đề cần được làm rõ bằng các tài liệu giao dịch, hóa đơn, phiếu bán hàng, giấy chứng nhận và nội dung cam kết giữa hai bên. “Mua ở đâu thì bán ở đó, đem sang nơi khác rất khó bán”.

Một trong những điều khiến chị T. và một số khách hàng khác lo lắng là khả năng thanh khoản của kim cương, nữ trang gắn kim cương.

Theo phản ánh, sản phẩm mua tại cơ sở này thường khó bán lại tại cơ sở khác. Người mua có thể sở hữu giấy tờ, hóa đơn hoặc giấy chứng nhận nhưng khi đưa sản phẩm đến một đơn vị khác, họ vẫn có thể không được chấp nhận thu mua hoặc bị định giá rất thấp. Điều này khiến người tiêu dùng rơi vào tình trạng “mua thì dễ, bán thì khó”.

“Tiền của mình bỏ ra, sản phẩm vẫn còn đó nhưng đến khi cần tiền thì không biết bán cho ai. Tôi đem sản phẩm đã mua sang nơi khác hỏi thử thì họ cũng không muốn mua hoặc đưa giá rất thấp.

Tôi nghĩ đây là điều người mua phải được cảnh báo ngay từ đầu”, chị T. chia sẻ. Theo tìm hiểu từ phản ánh của người tiêu dùng, tình trạng này không chỉ được đề cập tại Đồng Nai mà còn được một số khách hàng ở TP.HCM quan tâm.

Một số người cho rằng trước khi mua những sản phẩm có giá trị lớn, họ cần được cung cấp thông tin cụ thể về khả năng bán lại, cách tính giá thu mua và những khoản bị khấu trừ.

Cần làm rõ cơ sở của mức giá thu mua

Một câu hỏi được đặt ra là: Khi một doanh nghiệp bán một sản phẩm kim cương, nữ trang với giá hàng trăm triệu hoặc hàng tỷ đồng, đến khi khách hàng bán lại thì giá được xác định dựa trên tiêu chí nào?

Định giá do doanh nghiệp tự xây dựng theo chính sách kinh doanh? Giá được xác định bởi một tổ chức giám định độc lập? Hay căn cứ vào giấy chứng nhận chất lượng, thương hiệu, thị trường tại thời điểm thu mua?

Đối với người tiêu dùng, đây là những thông tin hết sức quan trọng. Nếu chỉ được thông báo chung chung rằng “cửa hàng có thu mua lại” nhưng không giải thích cụ thể cách xác định giá, điều kiện thu mua, tỷ lệ khấu hao, tiền công, mức chênh lệch hoặc trường hợp sản phẩm bị từ chối thu mua, khách hàng rất khó đánh giá rủi ro trước khi quyết định bỏ ra một khoản tiền lớn.

Đặc biệt, với những sản phẩm có giá trị cao, việc tư vấn cần được thể hiện rõ trong hợp đồng, hóa đơn, phiếu bán hàng hoặc các tài liệu giao dịch để tránh phát sinh tranh chấp về sau.

Cần tăng cường kiểm tra để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Từ phản ánh của chị T. và những câu chuyện tương tự, vấn đề không nằm đơn thuần ở chuyện “mua đắt, bán rẻ”.

Điều đáng quan tâm hơn là thông tin mà người tiêu dùng nhận được trước khi quyết định mua có đầy đủ và chính xác hay không.

Nếu doanh nghiệp công khai chính sách mua lại với những điều kiện cụ thể, khách hàng cần được tiếp cận đầy đủ chính sách đó.

Ngược lại, nếu có dấu hiệu tư vấn không đúng sự thật, cung cấp thông tin gây hiểu nhầm, sử dụng giấy chứng nhận hoặc thông tin chất lượng sản phẩm không đúng với thực tế, người tiêu dùng có quyền đề nghị cơ quan chức năng xác minh.

Trước những phản ánh trên, người tiêu dùng mong muốn cơ quan quản lý thị trường, cơ quan bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và lực lượng chức năng tại Đồng Nai, TP.HCM tăng cường kiểm tra hoạt động kinh doanh vàng, kim cương, nữ trang có giá trị lớn; đồng thời làm rõ những trường hợp khách hàng phản ánh có dấu hiệu bất thường trong việc tư vấn, bán hàng và thu mua lại sản phẩm.

Đặc biệt, với những giao dịch có giá trị hàng trăm triệu hoặc hàng tỷ đồng, cần làm rõ các thông tin về nguồn gốc sản phẩm, chất lượng, giấy chứng nhận, hóa đơn, chính sách bảo hành và chính sách thu mua lại.

Không nên xem kim cương là “kênh đầu tư chắc chắn”

Từ câu chuyện của chị T., một bài học quan trọng đối với người tiêu dùng là không nên mặc nhiên coi kim cương, nữ trang cao cấp là một kênh đầu tư có tính thanh khoản tương đương tiền mặt hoặc vàng.

Trước khi mua, khách hàng cần yêu cầu người bán giải thích rõ: sản phẩm được định giá như thế nào; kim cương có giấy chứng nhận của đơn vị giám định nào; cửa hàng có cam kết mua lại hay không; giá mua lại được tính theo công thức nào; những khoản nào bị trừ; có giới hạn thời gian hay điều kiện đối với việc thu mua lại hay không.

Đối với những giao dịch giá trị lớn, khách hàng nên giữ toàn bộ hóa đơn, hợp đồng, phiếu bảo hành, giấy chứng nhận kim cương và các tài liệu liên quan. Trường hợp phát sinh tranh chấp, đây sẽ là những căn cứ quan trọng để cơ quan chức năng xác minh.

Câu chuyện của chị T. hiện mới là phản ánh từ phía một khách hàng và cần được đối chiếu với hồ sơ giao dịch cũng như ý kiến của doanh nghiệp liên quan. Phóng viên cũng cho rằng, để có cái nhìn khách quan, cần lắng nghe đầy đủ ý kiến của các cơ sở kinh doanh được khách hàng phản ánh, đồng thời kiểm tra thực tế chất lượng sản phẩm và chính sách thu mua lại.

Nếu những phản ánh của người tiêu dùng là có cơ sở, việc kiểm tra, xác minh và xử lý kịp thời không chỉ bảo vệ quyền lợi của từng khách hàng mà còn góp phần làm lành mạnh thị trường kinh doanh vàng, kim cương, nữ trang.

Ngược lại, nếu doanh nghiệp thực hiện đúng quy định và việc chênh lệch giá thu mua xuất phát từ đặc thù của thị trường, việc công khai, minh bạch cách định giá cũng là cách tốt nhất để giải tỏa những nghi ngờ đang đặt ra.

Bởi với những sản phẩm có giá trị rất lớn, người dân cần biết mình đang mua thứ gì, giá trị được xác định ra sao và nếu một ngày cần bán lại thì ai sẽ mua, mua theo căn cứ nào và số tiền thực nhận là bao nhiêu.

Đây không chỉ là câu chuyện của một khách hàng, mà còn là vấn đề cần được quan tâm để bảo đảm quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng trên thị trường vàng, kim cương và nữ trang hiện nay.