Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết việc chào bán trái phiếu ra công chúng của doanh nghiệp dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP).

Dự thảo này kế thừa nhiều điều kiện đã được chứng minh tính hiệu quả từ Luật Chứng khoán. Cụ thể, doanh nghiệp cần đáp ứng các yêu cầu khắt khe về vốn điều lệ, phương án phát hành, phương án sử dụng và trả nợ vốn đã được cấp có thẩm quyền thông qua.

Bên cạnh đó, đơn vị phát hành không được có nợ phải trả quá hạn một năm, phải cam kết thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với nhà đầu tư, có công ty chứng khoán tư vấn, tài khoản phong tỏa và cam kết niêm yết trái phiếu.

Tổ chức phát hành cũng không được nằm trong diện đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay đã bị kết án. Đáng chú ý, dự thảo yêu cầu trái phiếu chào bán phải được bảo đảm thanh toán và bắt buộc có đại diện người sở hữu trái phiếu nhằm đồng bộ với các quy định hiện hành.

Theo Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư, doanh nghiệp dự án PPP có tính chất hoạt động rất đặc thù so với các mô hình kinh doanh thông thường. Họ được thành lập với mục đích duy nhất là ký kết và thực hiện hợp đồng dự án.

Quá trình triển khai dự án thường kéo dài, đòi hỏi lượng vốn huy động ban đầu khổng lồ trong khi thời gian thu hồi vốn lại rất chậm. Hơn nữa, nguồn thu chủ yếu chỉ xuất hiện khi dự án hoàn thành giai đoạn xây dựng và bắt đầu khai thác hạ tầng. Nhận thấy những điểm khác biệt này, Bộ Tài chính đã đề xuất điều chỉnh một số điều kiện chào bán trái phiếu để thực sự phù hợp với thực tiễn.

Về kết quả hoạt động kinh doanh, do tính chất đặc thù, dự thảo không bắt buộc doanh nghiệp PPP phải có thời gian hoạt động tối thiểu hay đáp ứng các chỉ tiêu khắt khe về lợi nhuận.

Thay vào đó, để đảm bảo tính minh bạch, doanh nghiệp chỉ cần có hợp đồng dự án PPP đã được ký kết hợp pháp. Cùng với đó là việc tuân thủ các yêu cầu chặt chẽ về bảo đảm tổng mức vốn vay, bảo đảm thanh toán trái phiếu và xếp hạng tín nhiệm.

Liên quan đến việc xếp hạng tín nhiệm, trái phiếu đăng ký chào bán bắt buộc phải được đánh giá bởi một tổ chức độc lập. Quy định này chỉ được miễn trừ khi trái phiếu đã được một tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoặc định chế tài chính quốc tế bảo lãnh thanh toán toàn bộ gốc và lãi.

Trong trường hợp có bảo lãnh, chính tổ chức đứng ra bảo lãnh phải được xếp hạng tín nhiệm và hoàn toàn không được là người có liên quan đến doanh nghiệp phát hành.

Một điểm nhấn quan trọng khác là yêu cầu về bảo đảm thanh toán. Nếu doanh nghiệp dự án chưa đủ điều kiện vận hành và kinh doanh công trình, trái phiếu phải được bảo lãnh thanh toán vô điều kiện và không hủy ngang bởi các tổ chức tín dụng hoặc tài chính hợp pháp.

Ngược lại, khi dự án đã đủ điều kiện khai thác, doanh nghiệp có thể dùng chính tài sản của mình để bảo đảm hoặc tiếp tục sử dụng hình thức bảo lãnh. Các tài sản thế chấp này bắt buộc phải được định giá bởi cơ quan có chức năng thẩm định và phải đăng ký giao dịch bảo đảm đúng theo quy định pháp luật.

Cuối cùng, nhằm kiểm soát rủi ro tài chính và đảm bảo tính thống nhất, tổng số vốn vay bao gồm cả giá trị trái phiếu dự kiến phát hành không được vượt quá hạn mức vốn vay đã ghi trong hợp đồng dự án PPP cùng các phụ lục kèm theo. Quy định giới hạn này sẽ không áp dụng đối với những trường hợp phát hành trái phiếu nhằm mục đích cơ cấu lại các khoản nợ cũ.