Sự quả cảm trong thiên tai được kết tinh từ những giờ huấn luyện, những phương án phòng thủ dân sự được chuẩn bị từ thời bình.

Khi giông bão qua đi, mặt trận ấy lại nối dài qua những việc làm thiết thực: kiểm soát nguồn thải, vận hành hệ thống xử lý nước, giữ gìn cảnh quan đơn vị.

Bảo vệ môi trường, chủ động ứng phó biến đổi khí hậu đã trở thành nhiệm vụ thường xuyên, gắn với sẵn sàng chiến đấu. Họ chính là những “người gieo mầm xanh”.

Mệnh lệnh từ trái tim trở thành hành động

Một trận bão dữ có thể chỉ càn quét trong vài giờ, nhưng di chứng và hậu quả nặng nề lại kéo dài nhiều tháng, nhiều năm.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, thiên tai không còn là câu chuyện của tương lai mà đã trở thành những phép thử hiện hữu, cực đoan và khó lường.

Vì vậy, chủ động phòng ngừa, sẵn sàng ứng phó và khắc phục sự cố môi trường trở thành nhiệm vụ thường trực của những người mang trên mình sắc phục xanh.

Đối với cán bộ, chiến sĩ Quân đoàn 12, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc đã mở rộng sang những mặt trận không tiếng súng nhưng đầy cam go.

Bên cạnh làm chủ khí tài, chắc tay súng trên thao trường, người lính hôm nay còn phải chủ động đối mặt với những thách thức an ninh phi truyền thống, trong đó thiên tai, lũ dữ và ô nhiễm môi trường trực tiếp đe dọa cuộc sống của nhân dân.

Trách nhiệm ấy được cụ thể hóa bằng kỷ luật, bằng những vệt mồ hôi trên lưng áo bãi tập mỗi ngày, hun đúc thành bản lĩnh, lòng quả cảm khi đối mặt với hiểm nguy nơi tâm lũ.

Có dịp đi công tác qua vùng ngoại ô Hà Nội vào một ngày mưa tầm tã, ghé chân bên quán nước ven đường ở thôn Đô Tân, xã Trung Giã (Sóc Sơn), tôi mới thấu cảm tình cảm người dân nơi đây dành cho người lính Quân đoàn 12 sau những ngày gồng mình vượt thiên tai.

Trong câu chuyện bên chén trà ấm, thời khắc nước sông dâng cao, tràn qua đê bối, nhấn chìm làng mạc vào biển nước vẫn vẹn nguyên như mới hôm qua. Những người lính Sư đoàn 312 đã có mặt, trở thành điểm tựa của người dân.

Gần 2.000 lượt cán bộ, chiến sĩ cùng hàng chục chuyến xe, tàu xuồng lao vào tâm lũ, xuyên đêm tiếp tế, di dời gần 300 hộ dân đến nơi an toàn.

Không chỉ gia cố gần 10 km mặt đê xung yếu, các anh còn dầm mình dưới nước, cứu kịp thời 2 ha lúa cho bà con.

Những chuyến xuồng len lỏi vào vùng cô lập hôm ấy không chỉ cứu đói, cứu rét, mà còn là minh chứng cho tình quân dân cá nước - thứ tình cảm được bồi đắp bằng mồ hôi và lòng dũng cảm của người lính.

Huấn luyện để không bị động trước thiên tai, sự cố

Năm 2026, Sư đoàn 312 nhận nhiệm vụ từ Bộ Tư lệnh Quân đoàn 12 quản lý, tổ chức huấn luyện đội tuyển tham gia Hội thao Phòng thủ dân sự toàn quân.

Trên thao trường tập luyện nắng như thiêu như đốt, từng giọt mồ hôi lăn dài trên má, thấm ướt thân áo, nhưng đôi mắt người chiến sĩ vẫn ánh lên ý chí, quyết tâm: “Chuẩn từng động tác - Sẵn sàng mọi tình huống”.

Có động tác phải làm đi làm lại nhiều lần, nhưng không một tiếng thở dài, không một ánh mắt mệt mỏi. Bởi họ hiểu: “Trên sân tập, một động tác chậm còn có thể làm lại; ngoài thực địa, dòng lũ, đám cháy hay sự cố hóa chất không cho người lính cơ hội thứ hai”.

Câu nói ấy như một lời thề, in sâu trong mỗi người lính. 19 đội tuyển tranh tài ở các nội dung tìm kiếm cứu nạn, khắc phục hậu quả sập đổ công trình; ứng phó cháy, hóa chất độc, phóng xạ, sự cố môi trường; kiểm tra kiến thức pháp luật về phòng thủ dân sự, tình trạng khẩn cấp và bảo vệ môi trường. Hàng trăm con người trở thành một khối thống nhất.

Những phương án được tính toán đến từng con người, từng phương tiện; những tình huống giả định được xử lý nghiêm túc như thật. Bởi với họ, huấn luyện là để cứu người, để không bỏ lỡ bất kỳ một nhịp đập nào của sự sống.

Hội thao Phòng thủ dân sự khép lại với giải Nhất toàn quân thuộc về Quân đoàn 12. Phía sau thành tích ấy là sự kiên trì rèn luyện và bản lĩnh được tôi luyện qua thực tiễn, để những người lính Quân đoàn 12 luôn sẵn sàng trước mọi nhiệm vụ.

Chỉ 10 ngày sau lễ tuyên dương, bão số 4 ập đến, Bắc Ninh chìm trong biển nước. Tại thôn Thủ Dương, xã Nam Dương, 200 hộ dân hoảng loạn giữa dòng lũ cuồn cuộn; những con đường quen thuộc giờ chỉ còn là những dòng nước xiết, chia cắt mọi ngả.

Hơn 100 cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 325 cùng 12 xuồng cứu hộ, 6 xe Kamaz và đầy đủ trang bị, vật chất đã sẵn sàng cơ động vào tâm lũ. Trước mắt họ lúc này không phải thao trường, không phải bài tập, mà là sinh mạng của đồng bào.

Ngày 24/8/2026, Trung tướng Lê Xuân Thuân, Ủy viên Trung ương Đảng, Tư lệnh Quân đoàn 12 trực tiếp đến vùng ngập kiểm tra, chỉ đạo công tác giúp dân của Sư đoàn 325.

Trong điều kiện mưa lớn, nước ngập sâu, sự có mặt của người chỉ huy cao nhất Quân đoàn đã kịp thời động viên bộ đội, đồng thời chỉ đạo ưu tiên hỗ trợ những hộ dân bị ảnh hưởng nặng, bảo đảm an toàn tuyệt đối trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Những chiếc xuồng xuyên đêm, những cánh tay dìu người già, bế trẻ nhỏ ra khỏi vùng nước dữ. Áo phao cam sáng rực trong màn mưa như những đốm lửa của hy vọng.

Khi trở về doanh trại, bộ quân phục đã ướt đẫm, gương mặt lấm bùn non, nhưng trong ánh mắt là niềm tin của những người vừa hoàn thành nhiệm vụ với nhân dân.

Chính trong những thời khắc ấy, kết quả huấn luyện không còn được đo bằng thành tích trên thao trường hay thứ hạng tại hội thao, mà bằng những sinh mạng được bảo vệ giữa thiên tai.

Đó cũng là cách người lính thực hiện lời thề thiêng liêng của mình: hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

Nếu cứu hộ, cứu nạn là cuộc chạy đua từng phút, từng giây với hiểm nguy thì bảo vệ môi trường lại là hành trình lâu dài, đòi hỏi sự bền bỉ và chủ động.

Từ cứu người trong dòng nước dữ đến gìn giữ môi trường sống, mỗi việc làm tuy khác nhau nhưng đều hướng tới một mục tiêu chung: bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân.

Lặng lẽ gieo mầm xanh cho ngày mai

Cơn bão số 4 đã rút xa, những chiếc xuồng cứu hộ được vệ sinh, cất vào kho; những dấu chân lấm bùn trên đường làng cũng dần phai.

Ở một nơi khác, một nhịp điệu mới bắt đầu. Không có tiếng kêu cứu, dòng nước xiết hay những phút giây sinh tử.

Mỗi sáng, tại Trung đoàn 102, Sư đoàn 308, mô hình xử lý nước thải vẫn âm thầm vận hành. Công trình do Trung tá, Tiến sĩ Đặng Thị Hồng Phương cùng nhóm nghiên cứu của Viện Công nghệ sinh học, Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga chủ trì, Trung đoàn 102 phối hợp triển khai, công suất 10m³/ngày đêm, xử lý nước thải ngay tại nơi phát sinh. Đây là một cách làm cụ thể đưa yêu cầu bảo vệ môi trường vào hoạt động thường xuyên của đơn vị.

Trong hơn 30 trạm chế biến tập trung của toàn Quân đoàn, Trung đoàn 102 là đơn vị đầu tiên triển khai mô hình. Sau gần 12 tháng vận hành, thiết bị hoạt động ổn định, nước thải được xử lý trước khi trả về tự nhiên, góp phần cải thiện cảnh quan, môi trường doanh trại.

Điều đáng ghi nhận ở mô hình này không chỉ là hiệu quả xử lý nước thải, mà còn ở việc từ một công trình cụ thể, nhận thức và trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ đối với môi trường từng bước được nâng lên.

Người lính hôm nay, bên cạnh làm chủ vũ khí, trang bị và phương tiện cứu hộ, còn phải có kiến thức, kỹ năng làm chủ công nghệ, tiết kiệm tài nguyên, kiểm soát nguồn thải, giữ gìn môi trường sống xanh, sạch, an toàn.

Đại tá Vũ Sỹ Viện chia sẻ: “Mỗi mô hình nhỏ, mỗi đơn vị làm tốt, sẽ thành một bức tường lớn bảo vệ môi trường”. Có lẽ, ý nghĩa của câu nói ấy nằm chính ở cách bắt đầu từ những việc rất cụ thể, ngay tại đơn vị mình.

Một mô hình được vận hành tốt, một nguồn thải được kiểm soát, một khuôn viên được giữ gìn sạch đẹp, nếu được duy trì thường xuyên sẽ tạo thành thói quen và trách nhiệm của mỗi cán bộ, chiến sĩ.

Chủ động từ sớm, từ xa - không chờ môi trường lên tiếng

Cùng với những việc làm trực tiếp tại cơ sở, năm 2026, Bộ Tham mưu Quân đoàn (Phòng Khoa học Quân sự chủ trì) phối hợp với các cơ quan chuyên môn và đơn vị trực thuộc điều tra, khảo sát hiện trạng môi trường tự nhiên, hệ sinh thái, tài nguyên sinh vật và tác động của biến đổi khí hậu trên địa bàn đóng quân.

Những con số về nhiệt độ, dòng chảy, đa dạng sinh học; những đánh giá về nguồn gây ô nhiễm và nguy cơ tác động đến môi trường tưởng như khô khan, nhưng lại có ý nghĩa thiết thực đối với nhiệm vụ lâu dài.

Như Đại tá Trịnh Văn Trường từng nhấn mạnh: “Môi trường không phải đến khi xảy ra sự cố mới cần được quan tâm. Một nguồn nước bị ô nhiễm, một hệ sinh thái bị suy thoái, một khu vực có nguy cơ chịu tác động của biến đổi khí hậu đều cần được nhận diện từ trước để có biện pháp phòng ngừa, bởi chúng đều âm thầm tác động đến an ninh quốc phòng”.

Từ khảo sát thực địa, phân tích số liệu đến xây dựng phương án phòng thủ dân sự và kiểm soát nguồn thải, Quân đoàn 12 đang từng bước thay đổi cách tiếp cận: không chờ sự cố xảy ra mới xử lý, mà chủ động phòng ngừa nguy cơ từ sớm, từ xa.

Sự chuyển biến ấy thể hiện tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kết luận số 75-KL/TW. Tại Quân đoàn 12, chủ trương đó được cụ thể hóa bằng những việc làm ngay từ cơ sở.

Phần lớn công việc diễn ra âm thầm: kiểm tra hệ thống xử lý nước thải, khảo sát môi trường, kiên trì luyện tập từng động tác cứu hộ, duy trì doanh trại xanh, sạch, đẹp và luôn sẵn sàng lên đường khi mưa lũ xảy ra.

Chính từ những việc làm bình dị, bền bỉ ấy, bảo vệ môi trường đã trở thành một phần thiết thực trong trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc.

Gieo màu xanh từ những việc làm hôm nay

Sự có mặt kịp thời của cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 312 giữa mưa lũ bắt đầu từ phương án được chuẩn bị trước; giải Nhất toàn quân của đội tuyển phòng thủ dân sự là kết quả của quá trình kiên trì luyện tập.

các chuyến xuồng của Sư đoàn 325 đến vùng ngập gắn với mệnh lệnh kịp thời, sự chỉ đạo sâu sát; hệ thống xử lý nước thải ở Trung đoàn 102 là thành quả của sự phối hợp giữa nghiên cứu khoa học và thực tiễn đơn vị.

Quân đoàn 12 chủ động khảo sát hiện trạng môi trường, tác động của biến đổi khí hậu trên địa bàn đóng quân, làm cơ sở cho dự báo, phòng ngừa và xây dựng phương án lâu dài.

Tất cả tạo nên những mảnh ghép trong một bức tranh lớn: một Quân đoàn cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, chủ động trước mọi tình huống, góp phần bảo vệ môi trường sống của cộng đồng.

Thấm nhuần lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”, người lính Quân đoàn 12 hiểu rằng, giữ nước hôm nay không chỉ là bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng, mà còn là gìn giữ môi trường sống, bảo vệ sự bình yên của nhân dân trước những thách thức từ thiên nhiên.

Với tinh thần chủ động “từ sớm, từ xa”, bản lĩnh được tôi luyện qua từng bài tập và tình yêu thương dành cho nhân dân, người lính Quân đoàn 12 trở thành bức tường thành vững chắc, điểm tựa tin cậy, những “người gieo hạt xanh” trên hành trình bảo vệ Tổ quốc hôm nay và mai sau.

Những kết quả ấy không phải là phép màu, mà được làm nên từ mồ hôi, bao đêm thức trắng, bao buổi tập luyện dưới nắng cháy, những chuyến xuồng lao vào tâm lũ, tháng ngày bền bỉ bên hệ thống máy móc và các báo cáo khoa học dày đặc số liệu.

Đó là lời khẳng định: bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu là sứ mệnh chung của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Khi sứ mệnh ấy được đặt vào tay người lính, nó trở thành sức mạnh của ý chí, kỷ luật, tinh thần đồng đội và tình yêu thương dành cho nhân dân.

Ý thức trách nhiệm, tinh thần chủ động, tự giác của mỗi cán bộ, chiến sĩ trong bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và khắc phục sự cố môi trường ngày càng được hun đúc.

Bởi, với người lính Quân đoàn 12, bảo vệ môi trường không phải là một nhiệm vụ đứng bên ngoài nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, mà là một phần trách nhiệm với nhân dân, với địa bàn và với cuộc sống bình yên hôm nay, tương lai mai sau.

Những “người gieo mầm xanh” vẫn ngày đêm lặng thầm góp sức, “gọt mồ hôi thành xanh”, sẵn sàng có mặt ở những nơi khó khăn, gian khổ.

Từ mỗi nhiệm vụ, mỗi hành động, màu xanh được vun đắp; từ mỗi giọt mồ hôi, niềm tin của nhân dân được bồi đắp. Đó cũng là cách người lính Quân đoàn 12 giữ trọn lời thề với Tổ quốc và nhân dân - để Tổ quốc bền vững, quê hương bình yên./.