Tỷ lệ giải ngân mới đạt 9,99% kế hoạch và nguyên tắc siết chặt quản lý nguồn vốn

Năm 2026 là năm đầu tiên triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, đồng thời là thời điểm chuyển tiếp sau khi hoàn thành sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành ổn định mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Trong bối cảnh đó, việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, trong đó có nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài, được xác định là nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng, góp phần tạo đà tăng trưởng kinh tế bền vững cho cả giai đoạn 2026 - 2030.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết ngày 15/6/2026, tỷ lệ giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công nguồn nước ngoài năm 2026 trung bình cả nước mới đạt 9,99% kế hoạch được giao. Trong đó, khối địa phương đạt 9,37%, khối bộ, ngành đạt 10,79%; tỷ lệ giải ngân cho vay lại của các địa phương mới đạt 8,98%.

Đáng chú ý, một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương có tỷ lệ giải ngân 0%. Tình trạng giải ngân chậm xuất phát từ nhiều nguyên nhân, chủ yếu là chất lượng lập kế hoạch và việc hoàn thành thủ tục đầu tư trong nước của các chương trình, dự án còn chậm.

Trước thực tế này, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương trực tiếp chỉ đạo, triển khai các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng và quyết tâm đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm giải ngân đạt 100% kế hoạch đầu tư công được giao hằng năm.

Thủ tướng quán triệt nguyên tắc phân bổ, sử dụng vốn tập trung, có trọng tâm, trọng điểm; ưu tiên các dự án quan trọng quốc gia, dự án trọng điểm, dự án có tác động lan tỏa lớn, tạo động lực tăng trưởng kinh tế dài hạn.

Các cơ quan phải rà soát, đánh giá tổng thể nhu cầu kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn nước ngoài nguồn ngân sách trung ương giai đoạn 2026 - 2030.

Thủ tướng yêu cầu kiên quyết không đề xuất, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt các khoản vay, chương trình, dự án chưa thật sự cần thiết, hiệu quả thấp, không phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.

Đặc biệt, không để xảy ra tình trạng đăng ký nhu cầu vốn vượt quá khả năng hấp thụ, bố trí vốn dàn trải hoặc đề xuất dự án không có khả năng hoàn thành theo tiến độ cam kết.

Người đứng đầu các bộ, cơ quan trung ương và địa phương phải chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về việc lựa chọn, đề xuất, phê duyệt các khoản vay, chương trình, dự án và chất lượng chuẩn bị đầu tư.

Đối với các dự án chuẩn bị ký kết hiệp định, các cơ quan chủ quản phải chủ động rà soát kỹ tính cần thiết, hiệu quả đầu tư, tổng mức đầu tư, cơ cấu nguồn vốn, công nghệ; đồng thời kiện toàn tổ chức, nâng cao năng lực của Ban quản lý dự án.

Các công việc thực hiện trước như giải phóng mặt bằng, chuẩn bị hồ sơ, tổ chức lựa chọn nhà thầu cần được chủ động triển khai. Thủ tướng yêu cầu thực hiện phân loại nhóm dự án theo mức độ giải ngân; tập trung phân bổ vốn cho các dự án có tiến độ giải ngân tốt, dự án ưu tiên cần sớm hoàn thành để đưa vào sử dụng.

Kiên quyết không bố trí kế hoạch vốn nước ngoài hằng năm cho các dự án đầu tư không bảo đảm sẵn sàng giải ngân; không phê duyệt dự án mới đối với các cơ quan, đơn vị để xảy ra tình trạng chậm giải ngân kéo dài, thất thoát, lãng phí, tiêu cực nhưng không kịp thời khắc phục.

Các giải pháp thúc đẩy tiến độ và chế độ giám sát, báo cáo định kỳ

Về thúc đẩy giải ngân, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục rà soát, phân bổ chi tiết dự toán đầu tư công nguồn vốn nước ngoài năm 2026 tối đa cho từng chương trình, dự án và nhập vào hệ thống Tabmis.

Các bộ, ngành, địa phương phải kịp thời điều chuyển vốn từ dự án giải ngân chậm sang dự án giải ngân tốt và có nhu cầu bổ sung vốn theo quy định; khẩn trương hoàn tất thủ tục đầu tư, xây dựng, bảo đảm nguồn nguyên vật liệu phục vụ thi công và bố trí đầy đủ vốn đối ứng.

Thủ tướng cũng yêu cầu chủ động xử lý ngay các vướng mắc phát sinh theo thẩm quyền trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Trường hợp vượt thẩm quyền, phải kịp thời báo cáo, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý; không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.

Đối với các dự án có tỷ lệ giải ngân thấp, kéo dài nhiều năm hoặc phải gia hạn hiệp định vay nhiều lần, người đứng đầu cơ quan chủ quản phải trực tiếp chỉ đạo chủ dự án rà soát, xác định nguyên nhân, trách nhiệm và xây dựng phương án xử lý cụ thể.

Chỉ thị yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát toàn bộ quá trình lựa chọn dự án, chuẩn bị đầu tư, phê duyệt chủ trương đầu tư, phân bổ kế hoạch vốn, thực hiện dự án; bảo đảm sử dụng vốn đúng mục đích, hiệu quả, tiết kiệm, công khai.

Các hành vi tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, thông thầu, nâng khống tổng mức đầu tư, nâng khống giá trị hợp đồng, thất thoát, lãng phí phải được kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm. Kết quả giải ngân được đưa vào một trong các tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ đối với tập thể, cá nhân.

Trên cơ sở đó, tổ chức kiểm điểm, xử lý nghiêm các chủ dự án, chủ đầu tư, Ban quản lý dự án, tổ chức, cá nhân cố tình làm chậm hoặc để xảy ra thất thoát, lãng phí, tiêu cực.

Bộ Tài chính được giao chủ động trao đổi, làm việc với các nhà tài trợ để đơn giản hóa, rút ngắn quy trình, thủ tục liên quan đến giải ngân vốn vay; tăng cường theo dõi, giám sát, đôn đốc tình hình triển khai và kịp thời kiến nghị xử lý dứt điểm các vướng mắc, nhất là đối với các dự án chậm tiến độ kéo dài.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương thực hiện chế độ báo cáo định kỳ; chỉ đạo các chủ dự án tổng hợp tình hình giải ngân nguồn vốn nước ngoài trong 5 tháng đầu năm 2026, đồng thời xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết theo từng tháng trong các tháng còn lại của năm.

Báo cáo phải nêu rõ khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân ảnh hưởng đến công tác giải ngân và đề xuất biện pháp cụ thể gửi Bộ Tài chính tổng hợp trước ngày 10/7/2026.

Việc nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng và giải ngân vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài không chỉ nhằm hoàn thành kế hoạch vốn năm 2026, mà còn góp phần củng cố kỷ luật đầu tư công, phòng chống thất thoát, lãng phí và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn 2026 - 2030.