Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), trong đó đề xuất bổ sung thêm hai trường hợp không xử phạt vi phạm hành chính nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong quản lý nhà nước và hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo.

Theo dự thảo, trường hợp đầu tiên được đề xuất là hành vi gây thiệt hại trong quá trình nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới. Tuy nhiên, việc không xử phạt chỉ áp dụng khi tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy trình, quy phạm chuyên môn và đã áp dụng đầy đủ các biện pháp phòng ngừa cần thiết.

Bộ Công an cho biết, quy định này nhằm khắc phục khoảng trống pháp lý khi các rủi ro phát sinh từ hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ chưa được xác định rõ là trường hợp không bị xử phạt vi phạm hành chính.

Đề xuất trên cũng bảo đảm sự thống nhất với quy định của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, theo đó chủ thể thực hiện nghiên cứu, thử nghiệm được loại trừ trách nhiệm hành chính và miễn trách nhiệm dân sự đối với thiệt hại gây ra cho Nhà nước nếu đã tuân thủ đúng quy trình, không có hành vi gian lận, không cố ý vi phạm pháp luật và không sử dụng sai mục tiêu, phạm vi kinh phí được giao.

Trường hợp thứ hai được bổ sung là người thực hiện hành vi gây thiệt hại trong khi chấp hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc cấp trên trong lực lượng vũ trang nhân dân để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Theo dự thảo, việc không xử phạt chỉ được áp dụng khi người thi hành đã thực hiện đầy đủ trách nhiệm báo cáo với người ra mệnh lệnh nhưng vẫn được yêu cầu tiếp tục chấp hành. Trong trường hợp này, người ra mệnh lệnh sẽ phải chịu trách nhiệm đối với hành vi vi phạm hành chính phát sinh.

Hiện nay, Luật Xử lý vi phạm hành chính đang quy định 5 nhóm trường hợp không xử phạt vi phạm hành chính, gồm: thực hiện hành vi trong tình thế cấp thiết; phòng vệ chính đáng; do sự kiện bất ngờ; do sự kiện bất khả kháng; hoặc người thực hiện hành vi không có năng lực trách nhiệm hành chính hoặc chưa đủ tuổi bị xử phạt theo quy định.

Bên cạnh việc mở rộng các trường hợp không xử phạt, dự thảo luật cũng đề xuất đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động xử lý vi phạm hành chính. Theo đó, toàn bộ quy trình xử lý vi phạm có thể được thực hiện trên môi trường điện tử khi đáp ứng các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, công nghệ và thông tin.

Dự thảo cũng quy định các cơ quan có liên quan phải thực hiện kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ sở dữ liệu về xử lý vi phạm hành chính với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, đồng thời đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng định danh điện tử VNeID.

Toàn bộ dữ liệu phát sinh trong quá trình xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử được đề xuất lưu trữ đầy đủ nhằm phục vụ công tác kiểm tra, giám sát, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả trong hoạt động xử lý vi phạm hành chính.