Sự phình to bất thường của diện tích đất và “vũ điệu” hoán đổi ranh giới hành chính?

Lật lại hồ sơ gốc của dự án, đi ngược dòng thời gian từ các văn bản thỏa thuận địa điểm năm 2007, văn bản chấp thuận của Thành phố năm 2008, cho đến Quyết định phê duyệt kết quả đấu thầu số 2630/QĐ-UBND năm 2009 của UBND quận Thanh Xuân (cũ), dễ nhận thấy có nhiều điều cần phải xem xét lại một cách cẩn thận, thấu đáo.

Chuỗi quy trình hành chính liệu có "thần tốc" một cách phi lý (?), những dấu hỏi lớn về thẩm quyền địa giới hành chính và cái “bẫy” áp giá thuê đất khi đất chưa giải phóng mặt bằng... tất cả đang vẽ nên một bức tranh cần làm sáng rõ về việc trao đặc quyền cho một liên danh doanh nghiệp để hợp thức hóa đất công!?

Câu hỏi lớn nhất đặt ra: Dự án Trung tâm Thương mại – Dịch vụ Hạ Đình thực chất có là một công trình vì sự phát triển đô thị, hay chỉ là một chiếc "bình phong" hoàn hảo để thâu tóm "đất vàng"?

Gần 20 năm trước, câu chuyện bắt đầu từ những văn bản mang tính chất "khơi mào" cho việc định hình một siêu dự án thương mại tại 307 Nguyễn Xiển, nhưng bên trong lại chứa đựng những mâu thuẫn pháp lý. 

Đó chính là cái gật đầu “khiêm tốn” chấp thuận sử dụng 2000m2 đất của huyện Thanh Trì (cũ). Cụ thể, ngày 16/8/2007, UBND huyện Thanh Trì (cũ) ban hành Công văn số 476/UBND-TN&MT do Phó Chủ tịch Vũ Văn Nhân ký, gửi UBND Thành phố Hà Nội về việc “Thỏa thuận xin sử dụng đất của UBND quận Thanh Xuân”.

Văn bản này là một mắt xích tối quan trọng chứng minh hiện trạng gốc của đất dự án. Tại thời điểm đó, UBND quận Thanh Xuân (cũ) đã chủ động sang huyện Thanh Trì để "xin" thỏa thuận địa điểm sử dụng đất nhằm thực hiện dự án đầu tư xây dựng Trung tâm thương mại Hạ Đình tại khu vực giáp ranh.

Nội dung Công văn số 476/UBND-TN&MT nêu rõ: “UBND huyện Thanh Trì đồng ý để UBND quận Thanh Xuân tiến hành thực hiện các thủ tục theo quy định của Luật Đất đai trình UBND Thành phố xem xét cho sử dụng đất thực hiện dự án với diện tích khoảng 2.000 m² (Hai nghìn mét vuông) đã được Sở Quy hoạch Kiến trúc giới thiệu tại xã Tân Triều”.

Công văn 476 thể hiện 2 quan điểm pháp lý: Thứ nhất, khu đất này hiện đang là đất nông nghiệp đã giao cho các hộ dân sử dụng ổn định theo Nghị định 64/CP, có nghĩa đây đang là tư liệu sản xuất, là tài sản hợp pháp được pháp luật bảo hộ của công dân chứ không phải là đất công ích.

Thứ hai, đoạn cuối Văn bản 476 ghi rõ: “UBND huyện Thanh Trì kính đề nghị UBND Thành phố Hà Nội, các Sở ban ngành liên quan xem xét giải quyết theo thẩm quyền”.

Điều này có nghĩa, huyện Thanh Trì (cũ) có thể ý thức rất rõ rằng việc định đoạt, thu hồi hay giao khu đất này bắt buộc phải do cấp tỉnh/thành phố quyết định, cấp quận/huyện không có tư cách ký duyệt.

Đúng 1 năm sau, ngày 21/8/2008, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Phí Thái Bình ký ban hành Công văn số 506/UB-KH&ĐT gửi các Sở ngành và UBND hai quận, huyện Thanh Xuân (cũ), Thanh Trì (cũ).

Mục 1 của văn bản này: “Chấp thuận điều chỉnh quy mô dự án Trung tâm thương mại - dịch vụ Hạ Đình, quận Thanh Xuân từ 13.000m² lên khoảng 18.240m² (bao gồm cả phần diện tích thuộc xã Tân Triều, huyện Thanh Trì) nhằm sử dụng hiệu quả quỹ đất, tạo quần thể công trình kiến trúc đẹp, hiện đại phù hợp với quy hoạch khu vực”.

Từ những phân tích trên, hãy nhìn vào sự dịch chuyển của các con số: Từ một dự án ban đầu dự kiến nằm gọn trong quận Thanh Xuân với quy mô 13.000m², sau khi có sự "gợi ý" về 2.000m² từ phía huyện Thanh Trì (cũ), tổng diện tích dự án bỗng chốc được mở rộng lên tới 18.240m². Sự chênh lệch cơ học ở đây là 18.240 - 13.000 = 5.240m².

Vậy câu hỏi đặt ra: Huyện Thanh Trì (cũ) đồng ý thoả thuận 2000m2 đất, nhưng dự án bỗng phình ra tận hơn 5240m2, vậy con số hơn 3000m2 đất “thêm” này sẽ thuộc địa phận Thanh Trì (cũ) hay Thanh Xuân (cũ)? Điều này khiến người dân cảm thấy có sự mập mờ đầu tiên về mặt số liệu chưa từng được làm rõ?

Bản phê duyệt trúng thầu 2630 và nghi vấn có hay không "kịch bản" lạm quyền?

Sự khuất tất đẩy lên đỉnh điểm vào ngày 30/9/2009, khi ông Hoàng Công Hồng – Chủ tịch UBND quận Thanh Xuân (cũ) đặt bút ký ban hành Quyết định số 2630/QĐ-UBND về việc phê duyệt kết quả đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án.

Một thắc mắc chưa được giải mã, trong quá trình tìm kiếm tư liệu xung quanh Quyết định 2630 này, là nhóm PV PLVN chưa tìm thấy bất kỳ văn bản nào thể hiện việc UBND Thành phố Hà Nội uỷ quyền cho quận Thanh Xuân (cũ) đứng ra tổ chức đấu thầu. Danh mục hồ sơ pháp lý của dự án cũng thể hiện điều đó.

Mục 2 của Công văn 506/UB-KH&ĐT, UBND Thành phố Hà Nội chỉ đạo rõ ràng: “Giao UBND quận Thanh Xuân phối hợp với UBND huyện Thanh Trì và các Sở, ngành liên quan khẩn trương tiến hành các thủ tục triển khai tổ chức đấu thầu dự án theo quy định hiện hành...”.

Như vậy, UBND TP Hà Nội chỉ đạo "phối hợp triển khai thủ tục", chứ Thành phố không hề ban hành bất kỳ một văn bản nào ủy quyền cho phép UBND quận Thanh Xuân (cũ) được quyền thay mặt Thành phố, thay mặt huyện Thanh Trì (cũ) để ra quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư sử dụng đất đối với phần diện tích đất của huyện bạn.

Nhưng bằng Quyết định 2630, quận Thanh Xuân (cũ) vẫn nghiễm nhiên mang tài sản của huyện Thanh Trì (cũ) đi đấu thầu và giao thầu cho Liên danh Công ty TNHH Thương mại Hỗ trợ kiến thiết Miền núi và Tổng công ty CP Xây lắp Dầu khí Việt Nam. Việc làm này của người có thẩm quyền quận Thanh Xuân liệu có xét là một hành vi chiếm quyền, lạm quyền địa giới?

Dự án mở thầu thần tốc 15 ngày, để rồi chậm gần 20 năm, không bị thu hồi mà vẫn được triển khai?

Một trong những nguyên tắc của Luật Đấu thầu năm 2005 (được viện dẫn trong phần căn cứ của Quyết định 2630) là tính minh bạch, khách quan và bảo đảm thời gian định giá, thẩm định năng lực hồ sơ thầu một cách nghiêm túc để lựa chọn được nhà đầu tư tối ưu cho ngân sách và xã hội.

Tuy nhiên, những gì diễn ra tại trang 2 của Quyết định 2630 lại phơi bày một quy trình xét duyệt nhanh đến mức "chóng mặt", có dấu hiệu vi phạm các quy chuẩn thông thường về mặt quản lý kinh tế?

Hãy cùng lật lại nhật ký phê duyệt hồ sơ thầu dự án Trung tâm thương mại Hạ Đình trong tháng 9 năm 2009 được ghi nhận chính thức bằng văn bản hành chính của UBND quận Thanh Xuân (cũ), cho thấy nhiều điểm bất thường. 

Ngày 15/9/2009: UBND quận Thanh Xuân (cũ) tiến hành các thủ tục đóng thầu và mở thầu công khai. Sự kiện này được đánh dấu bằng Biên bản đóng thầu số 1356/BB-UBND và Biên bản mở thầu số 1357/BB-UBND.

Ngày 28/9/2009: Đúng 13 ngày sau khi mở thầu, Công ty Cổ phần tư vấn đầu tư và xây dựng CDCC (đơn vị tư vấn chấm thầu) đã hoàn thành toàn bộ Báo cáo phân tích đánh giá hồ sơ dự thầu.

Ngay trong ngày hôm đó, Ban Quản lý chợ Thanh Xuân (bên mời thầu) lập tức ký Tờ trình số 81/TTr-BQLC đề nghị phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư.

Ngày 29/9/2009: Đúng 1 ngày sau, Phòng Tài chính - Kế hoạch quận Thanh Xuân hoàn thành Báo cáo thẩm định số 852/BC-TCKH về kết quả đấu thầu.

Ngày 30/9/2009: Đúng 24 giờ sau khi phòng chuyên môn có báo cáo thẩm định, Chủ tịch UBND quận Thanh Xuân Hoàng Công Hồng chính thức ký ban hành Quyết định số 2630/QĐ-UBND phê duyệt Liên danh Công ty Miền Núi và PVC trúng thầu.

Có thể thấy, từ khi mở chiếc hòm chứa hồ sơ đề xuất của doanh nghiệp cho đến khi ra quyết định giao hơn 1,8ha đất vàng để làm siêu dự án, toàn bộ quy trình với trình tự thủ tục nghiêm ngặt, trải qua nhiều công đoạn chặt chẽ nhưng được quận Thanh Xuân thực hiện thần tốc chỉ gói gọn trong 15 ngày! 

Ai cũng biết, đấu thầu một dự án có sử dụng đất quy trình hoàn toàn khác với việc đấu thầu mua sắm một gói thầu thiết bị văn phòng.

Hồ sơ đề xuất của doanh nghiệp bao gồm hàng trăm, hàng ngàn trang tài liệu phức tạp: Giải trình năng lực tài chính, cam kết dòng vốn dòng, thuyết minh giải pháp kiến trúc kỹ thuật đô thị, đánh giá tác động môi trường, phương án kinh doanh, cam kết đơn giá thuê đất, kế hoạch bồi thường giải phóng mặt bằng...

Một hội đồng chuyên gia làm việc công tâm bắt buộc phải mất thời gian dài hơi để thẩm tra tính xác thực của năng lực tài chính doanh nghiệp, đối chiếu với các ngân hàng bảo lãnh, thẩm định các thông số kỹ thuật xây dựng xem có phù hợp với cốt nền giao thông khu vực hay không.

Vậy mà, tại quận Thanh Xuân (cũ), đơn vị tư vấn chỉ mất 13 ngày để đọc, phân tích và cho điểm. Kinh ngạc hơn, cơ quan tham mưu trực tiếp là Phòng Tài chính - Kế hoạch quận chỉ cần đúng 24 tiếng đồng hồ để "thẩm định" lại toàn bộ kết quả chấm thầu của một dự án trị giá hàng trăm tỷ đồng.

Việc ông Chủ tịch quận cũng chỉ cần thêm 24 tiếng để đặt bút ký quyết định về siêu dự án trăm tỷ khiến người dân nghi ngại đặt ra câu hỏi, liệu rằng việc này chỉ có thể được giải thích bằng hai kịch bản: Hoặc các cơ quan chức năng của quận Thanh Xuân thời kỳ đó đã làm việc với một tinh thần đại khái, “cưỡi ngựa xem hoa”, ký để đẩy nhanh tiến độ; hoặc toàn bộ hệ thống hồ sơ, từ khâu chấm thầu, tờ trình của Ban quản lý chợ cho đến báo cáo thẩm định của Phòng Tài chính đã được "vẽ sẵn kịch bản", chỉ chờ đến ngày là ráp nối vào để hợp thức hóa cho một Liên danh được chỉ định “ngầm” từ trước?

Có thế đoán rằng, việc trên đã được nhen nhóm từ chính văn bản chỉ đạo của cấp trên. Lật lại Mục 2 của Công văn số 506/UB-KH&ĐT ngày 21/8/2008 của UBND Thành phố Hà Nội, người ta thấy một dòng lệnh thúc ép đến kỳ lạ: “Giao UBND quận Thanh Xuân phối hợp với UBND huyện Thanh Trì và các Sở, ngành liên quan khẩn trương tiến hành các thủ tục triển khai tổ chức đấu thầu dự án theo quy định hiện hành trong tháng 9/2008”.

UBND Thành phố ra văn bản ngày 21/8/2008 và yêu cầu phải hoàn thành thủ tục, tổ chức đấu thầu ngay trong tháng 9/2008.

Nghĩa là, quận Thanh Xuân (cũ) và huyện Thanh Trì (cũ) chỉ có khoảng 30 ngày để làm một khối lượng công việc khổng lồ: Lập phương án, phê duyệt quy hoạch, thông báo mời thầu, bán hồ sơ thầu, để các nhà đầu tư chuẩn bị hồ sơ dự thầu...

Liệu rằng, đây có thể là một "kỹ thuật hành chính" tạo sức ép tiến độ nhằm “dọn đường” loại bỏ các nhà đầu tư chân chính? Trong một khoảng thời gian ngắn như vậy, thật khó có một doanh nghiệp độc lập, sòng phẳng nào ngoài thị trường có thể kịp khảo sát địa hình, lập báo cáo khả thi và chuẩn bị kịp nguồn lực tài chính để nộp hồ sơ?

Dư luận có thể đặt ra nghi vấn chỉ có những liên danh đã được "bắn tin" trước, đã có sự chuẩn bị âm thầm từ nhiều tháng trước mới có thể ung dung nộp một bộ hồ sơ đầy đủ để trúng thầu.

Mặc dù thực tế phải kéo dài đến tháng 9/2009, quận Thanh Xuân (cũ) mới phê duyệt trúng thầu, nhưng cái khung tiến độ của năm 2008 cho thấy dấu hiệu "bật đèn xanh" cho ý đồ gom đất làm siêu dự án trung tâm thương mại bằng mọi giá?

Và thực tế, kết quả của quá trình mở thầu thần tốc 15 ngày, chốt hạ bằng Quyết định 2630 quận Thanh Xuân (cũ) phê duyệt kết quả đấu thầu dự án, thì dự án này đã "bỏ hoang" gần 20 năm và cho đến hiện tại, đang có dấu hiệu tiếp tục triển khai. Vậy, chuyện gì đã và đang xảy ra đằng sau Quyết định 2630?

Báo Pháp luật Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin.