Vài chục miligram vàng ẩn sâu trong mỗi chiếc điện thoại

Mặc dù không thể hiện diện lấp lánh như các món đồ trang sức, một lượng vàng thực sự đang tồn tại ẩn sâu bên trong các vi mạch của chiếc điện thoại thông minh trên tay bạn. Theo GoldSilver, mỗi chiếc điện thoại thông minh thông thường chỉ chứa khoảng 0,03 đến 0,034 gram vàng. Nếu quy đổi theo giá trị thương mại, lượng vàng này trong mỗi thiết bị chỉ đáng giá vài USD, tuy nhiên vai trò của chúng trong các linh kiện cốt lõi lại mang tính sống còn.

Phần lớn kim loại quý này tập trung ở bo mạch chủ, đóng vai trò mạ lên các đầu nối siêu nhỏ để liên kết giữa vi xử lý, bộ nhớ và màn hình hiển thị. Bên cạnh đó, các lá đồng mạ trên thẻ SIM điện thoại cũng chứa một lượng vàng li ti. Khi kích thước thiết bị điện tử tăng lên, hàm lượng vàng cũng gia tăng tương ứng. Một bo mạch máy tính để bàn có thể chứa lượng vàng gấp 10 lần một chiếc điện thoại. Đối với các bo mạch máy chủ chuyên dụng vốn được chế tạo để vận hành với công suất lớn, hàm lượng vàng có thể lên tới gần 1 gram.

Quy luật chung của ngành sản xuất phần cứng là linh kiện nào càng đòi hỏi độ bền bỉ, đóng ngắt ổn định và khả năng chống hao mòn qua nhiều năm, xác suất sử dụng mạ vàng tại đó càng cao. Việc các hãng công nghệ phải dùng vàng hoàn toàn xuất phát từ bài toán kỹ thuật thay vì mục đích trang trí. Vàng sở hữu đặc tính dẫn điện xuất sắc, tính trơ hóa học giúp chống ăn mòn và khả năng bám dính cực tốt khi kéo thành sợi dây liên kết siêu mảnh.

Đồng là kim loại dẫn điện phổ biến với giá thành rẻ, nhưng lại có nhược điểm dễ bị oxy hóa. Ở cấp độ siêu vi của các sợi dây nối tín hiệu trong chip điện tử, chỉ một lớp gỉ sét mỏng cũng đủ sức làm tê liệt cả thiết bị. Do đó, các kỹ sư buộc phải dùng vàng tại những điểm nút truyền tải sống còn nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lỗi kết nối.

Hạ tầng AI trở thành động lực tiêu thụ vàng mới

Báo cáo thường niên từ Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy ngành công nghiệp điện tử toàn cầu đã tiêu thụ tới 270,4 tấn vàng trong năm 2025, tương đương với mức 270,8 tấn của năm 2024. Nếu tính chung cả mảng ứng dụng công nghệ như y tế và nha khoa, con số này đạt 322,8 tấn, chiếm khoảng 6% tổng nhu cầu hơn 5.000 tấn vàng của cả thế giới.

Bất chấp tổng sản lượng tiêu thụ giữ ở mức ổn định, bức tranh bên trong ngành công nghiệp này lại đang chứng kiến sự chuyển dịch rõ rệt. Trước đây, smartphone là động lực tiêu thụ vàng lớn nhất, nhưng hiện nay vai trò này đã nhường chỗ cho các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo. Sự bùng nổ của các hệ thống máy chủ AI đòi hỏi khối lượng khổng lồ các sợi dây nối và bo mạch kết nối mật độ cao được mạ vàng.

Ở chiều ngược lại, thị trường smartphone đang có xu hướng tăng trưởng chậm. Khi giá vàng thế giới neo ở mức cao, các nhà sản xuất thiết bị buộc phải áp dụng chiến lược tiết giảm chi phí bằng cách cán mỏng lớp mạ, hoặc nghiên cứu sử dụng hợp kim thay thế như niken hay palladium ở những bộ phận ít quan trọng.

Bên cạnh nhu cầu mạ mới, việc thu hồi vàng từ rác thải điện tử cũng đang mở ra một mô hình kinh doanh đầy tiềm năng. Báo cáo từ Liên Hợp Quốc cho thấy thế giới thải ra 62 triệu tấn rác điện tử vào năm 2022, chứa lượng kim loại trị giá khoảng 91 tỷ USD, trong đó riêng vàng đã chiếm tới 15 tỷ USD. Đáng chú ý, các bo mạch điện tử phế thải có hàm lượng vàng từ 100 đến vài trăm gram trên mỗi tấn rác, cao hơn gấp nhiều lần so với quặng tự nhiên tại các mỏ khai thác. Mặc dù chỉ chiếm 6% tổng nhu cầu tiêu thụ và không tạo ra các đợt sốt giá như động thái mua ròng của các ngân hàng trung ương, lĩnh vực công nghệ vẫn đang tạo ra một bệ đỡ vững chắc cho nhu cầu kim loại quý trên toàn cầu.