Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 154/2026/TT-BTC sửa đổi các quy định về thủ tục hải quan, quản lý thuế đối với hàng hóa mua gom của cư dân biên giới. (Ảnh minh họa: VGP)

Bộ Tài chính vừa chính thức ban hành Thông tư số 154/2026/TT-BTC nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 80/2019/TT-BTC. Thông tư này tập trung điều chỉnh các quy định hướng dẫn thủ tục hải quan, quản lý thuế, phí đối với hoạt động xuất nhập khẩu thương mại biên giới.

Theo quy định mới, thương nhân mua gom hàng hóa nhập khẩu trong định mức miễn thuế của cư dân biên giới tại khu vực chợ biên giới sẽ phải thực hiện thủ tục hải quan tương tự như hàng hóa nhập khẩu qua cửa khẩu.

Thương nhân có nghĩa vụ khai báo thông tin số tờ khai cư dân biên giới tại ô số vận đơn và đính kèm chứng từ lên hệ thống điện tử. Thời hạn nộp hồ sơ hải quan được quy định chậm nhất là 30 ngày kể từ ngày thực hiện mua gom.

Đối với hoạt động mua gom tại khu vực cửa khẩu biên giới, doanh nghiệp bắt buộc phải đăng ký tờ khai tại cơ quan Hải quan cửa khẩu gần nhất.

Hàng hóa chỉ được phép vận chuyển vào nội địa hoặc đưa ra khỏi điểm tập kết khi đã hoàn thành toàn bộ thủ tục hải quan, đồng thời nộp đủ các khoản thuế theo quy định.

Tờ khai hải quan hoàn tất sẽ đóng vai trò là chứng từ lưu hành hợp pháp trên thị trường.

Quy định mới cũng yêu cầu toàn bộ hàng hóa mua gom phải được tập kết đầy đủ tại các kho, bãi hoặc địa điểm kiểm tra tập trung ở khu vực cửa khẩu trước khi làm thủ tục.

Việc bố trí mặt bằng tập kết phải đảm bảo lưu thông thông suốt, tránh gây ùn tắc hàng hóa và phương tiện giao thông.

Tuy nhiên, nếu hàng hóa trao đổi của cư dân biên giới đã đáp ứng trọn vẹn các nghĩa vụ về thuế, phí cũng như các quy định về kiểm tra chất lượng ngay từ đầu, thương nhân sẽ không phải làm lại thủ tục hải quan khi mua gom. Cơ quan chức năng sẽ căn cứ vào hồ sơ, chứng từ hoặc dữ liệu điện tử để xác định điều kiện miễn trừ này. Khi đưa hàng hóa vào lưu thông trong nội địa, thương nhân có trách nhiệm xuất hóa đơn điện tử theo quy định.

Về công tác kiểm tra và giám sát, Hải quan sẽ theo dõi sát sao hàng hóa từ thời điểm tập kết tại cửa khẩu cho đến khi hoàn thành thông quan. Việc kiểm tra hồ sơ và thực thể hàng hóa được thực hiện dựa trên hệ thống văn bản pháp luật hiện hành về quản lý hải quan và thuế xuất nhập khẩu.

Đối với cư dân biên giới, hoạt động giao thương qua cửa khẩu, lối mở tiếp tục được xác định là hoạt động xuất nhập khẩu và được hưởng định mức miễn thuế theo quy định. Cư dân phải thực hiện khai báo đầy đủ thông tin qua hệ thống dữ liệu điện tử hải quan hoặc sử dụng tờ khai giấy trong trường hợp hệ thống gặp sự cố kỹ thuật.

Trường hợp hàng hóa vượt định mức miễn thuế hoặc không đủ thông tin khai báo, lực lượng hải quan sẽ tiến hành kiểm tra thực tế để xác định tên hàng, chủng loại và số lượng làm căn cứ tính thuế ngay tại cửa khẩu. Cư dân biên giới chỉ được phép nhập khẩu các mặt hàng nằm trong danh mục do Bộ Công Thương quy định.

Tại các điểm biên giới chưa có điểm thu của Kho bạc Nhà nước hay Ngân hàng thương mại, cơ quan Hải quan sẽ trực tiếp thu thuế bằng tiền mặt hoặc qua các phương thức thanh toán điện tử như ví điện tử, ứng dụng ngân hàng số và phát hành biên lai theo quy định.

Ngoài ra, hàng hóa giao lưu biên giới vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về kiểm dịch, chất lượng và an toàn thực phẩm. Trường hợp cư dân không sử dụng hàng miễn thuế cho tiêu dùng cá nhân mà bán lại, sản phẩm phải đi kèm tờ khai nhập khẩu ban đầu để thương nhân mua gom làm thủ tục đăng ký với cơ quan Hải quan.

Thông tư số 154/2026/TT-BTC sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2027.