Bộ Tư pháp vừa công bố thẩm định hồ sơ chính sách Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), trong đó Bộ Y tế đã có báo cáo tiếp thu, giải trình nhiều nội dung do Bộ Công an đề xuất.

Tham gia góp ý về chính sách: "Kiểm soát chặt đối với các chất đưa vào sản xuất, chế biến sản phẩm thực phẩm có khả năng sử dụng sai mục đích, dễ bị lạm dụng thành các chất nguy hại" trong hồ sơ Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Bộ Công an nhận định đây là chính sách rất quan trọng đối với an ninh trật tự.

Bộ Công an cho rằng thực tế tình trạng lạm dụng khí N2O (bóng cười), tiền chất ma túy hoặc các chất cấm dưới dạng phụ gia thực phẩm diễn biến rất phức tạp, do đó cần bổ sung các quy định quản lý đặc thù theo cơ chế định danh, truy xuất nguồn gốc, đường đi của các loại hàng hóa này; ban hành danh mục nguyên liệu, phụ gia thực phẩm quản lý đặc biệt bao gồm N2O và các chất khác có tính chất lưỡng dụng, nguy cơ gây nghiện hoặc ảo giác.

Trên cơ sở đó, Bộ Công an đề nghị có quy định cấm bán lẻ các chất thuộc danh mục nêu trên cho cá nhân. Chỉ được cấp phép mua bán, giao dịch giữa các tổ chức, pháp nhân, hộ kinh doanh có giấy phép sản xuất thực phẩm hoặc kinh doanh dịch vụ ăn uống.

Đơn vị mua hàng phải giải trình cụ thể nhu cầu sử dụng phù hợp với quy mô sản xuất theo định mức sản phẩm để ngăn chặn việc mua gom số lượng lớn rồi tuồn ra ngoài thị trường tự do.

Các đơn vị nhập khẩu, kinh doanh các chất trong danh mục này phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ về danh mục khách hàng và số lượng bán ra, quy định lưu trữ dữ liệu giao dịch tối thiểu 2 năm để phục vụ công tác truy vết đường đi của hàng hóa khi có yêu cầu.

Luật cũng cần quy định rõ hành vi mua bán, sử dụng nguyên liệu, phụ gia thực phẩm sai mục đích công bố hoặc bán cho đối tượng không có chức năng sản xuất, chế biến thực phẩm là hành vi vi phạm pháp luật.

Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.

Tiếp thu ý kiến với vấn đề này, Bộ Y tế (cơ quan soạn thảo) cho biết sẽ đưa biện pháp tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát, thông tin truyền thông đối với các chất đưa vào sản xuất, chế biến sản phẩm thực phẩm có khả năng sử dụng sai mục đích, dễ bị lạm dụng thành các chất nguy hại vào chính sách cải cách phương thức quản lý sản phẩm.

Bộ Y tế cho hay sẽ xây dựng danh mục các nguyên liệu thực phẩm, phụ gia thực phẩm và chất hỗ trợ chế biến sử dụng trong chế biến, sản xuất thực phẩm có khả năng sử dụng sai mục đích, dễ bị lạm dụng thành các chất nguy hại phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành và thông lệ quốc tế.

Danh mục này sẽ được cập nhật thường xuyên trên cơ sở tình hình kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ. Đồng thời sẽ quy định các đơn vị nhập khẩu, sản xuất, kinh doanh các chất trong danh mục lưu trữ thông tin nhằm truy xuất; quy định tần suất việc kiểm tra, hậu kiểm.

Quy định trách nhiệm phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong quản lý, kiểm soát nguyên liệu thực phẩm, phụ gia thực phẩm và chất hỗ trợ chế biến có nguy cơ bị sử dụng sai mục đích; tăng cường chia sẻ thông tin, dữ liệu phục vụ công tác quản lý, giám sát và xử lý vi phạm.

Bóng cười (Funkyball) là những quả bóng bay được bơm đầy khí N₂O. Đây là một hợp chất không màu, không mùi và không hương vị. Khi hít phải loại khí này, cơ thể có cảm giác hưng phấn, vui vẻ có thể cười nói mất kiểm soát, gây ảo giác khiến không gian xung quanh rực rỡ hơn.

Bóng cười ẩn chứa nhiều mối nguy hại, điển hình nhất là người sử dụng dễ bị ngộ độc khí N₂O, dẫn đến ức chế thần kinh và đột quỵ nhẹ. Nghiêm trọng hơn, bóng cười có thể ảnh hưởng xấu đến tim mạch, hệ thần kinh, nếu lạm dụng sẽ dẫn đến trầm cảm…

Tuy nhiên tại một số địa phương xuất hiện tình trạng mua bán, sử dụng "bóng cười" có chứa khí nitơ oxit (N₂O) nhất là tại các quán bar, vũ trường, quán karaoke, khu vui chơi giải trí… 

Việc lạm dụng, sử dụng không đúng mục đích khí nitơ oxit (N₂O) có nguy cơ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, đặc biệt trong giới trẻ do thần kinh bị kích thích, hưng phấn và gây cười; sử dụng lâu sẽ dẫn đến đau đầu, mệt mỏi, suy nhược cơ thể; sử dụng liều cao có thể dẫn đến ảo giác…

Tại Nghị quyết 173/2024, Quốc hội đã thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025

Hành vi buôn bán “bóng cười” sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo Điều 8 Nghị định 98/2020. Mức phạt tiền 1-3 triệu đồng áp dụng với hành vi buôn bán “bóng cười” trị giá dưới 3 triệu đồng hoặc thu lợi bất chính dưới 1,5 triệu đồng.

Phạt tiền 3-5 triệu đồng đối với hành vi buôn bán “bóng cười” trị giá từ 3 triệu đến dưới 5 triệu đồng hoặc thu lợi bất chính từ 1,5 triệu đồng đến dưới 2,5 triệu đồng.

Mức phạt sẽ lên tới 50-70 triệu đồng đối với hành vi buôn bán “bóng cười” trị giá từ 50 triệu đồng đến dưới 70 triệu đồng hoặc thu lợi bất chính từ 25 triệu đồng đến dưới 35 triệu đồng.

Trường hợp có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, cá nhân, tổ chức có hành vi buôn bán “bóng cười” sẽ bị truy cứu về Tội sản xuất, buôn bán hàng cấm theo Bộ luật Hình sự.