Biên lai thu thuế nhà đất năm 1992, 1993, 1995. (Ảnh đương sự cung cấp).

Gần 40 năm khai hoang, bỗng chốc "trắng tay"

Theo đơn thư của ông Nguyễn Văn Bình (SN 1955, trú tại tổ dân phố Độc Lập, phường Đồ Sơn, TP Hải Phòng) trình bày, từ việc cán bộ địa chính phường cung cấp thông tin nguồn gốc đất chưa đúng để từ đó Tòa án cấp sơ thẩm ra phán quyết, đã làm phương hại nghiêm trọng quyền lợi hợp pháp của gia đình ông.

Nội dung đơn thư cho biết, nguồn gốc phần diện tích đất tranh chấp có lịch sử hình thành rõ ràng từ những năm 1980. Khi đó, khu vực đầm Từ (phường Đồ Sơn, TP Hải Phòng) còn hoang sơ, vợ chồng ông đã được địa phương chấp thuận cho san lấp mặt bằng để cải tạo làm nơi sinh sống.

“Từ năm 1985, gia đình tôi thuê người chở đất san lấp. Suốt nhiều năm kiên trì, diện tích hơn 300m2 mới được hình thành. Chúng tôi nộp thuế quyền sử dụng đất từ năm 1992, xây nhà và sinh sống ổn định, không tranh chấp với ai suốt hàng chục năm qua”, ông Bình cho biết.

Thực tế, quá trình sử dụng đất của ông Bình đã được pháp luật ghi nhận khi năm 2002 và 2005, khi phần lớn diện tích đất san lấp này đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ). Riêng phần diện tích khoảng 50,6m2 (tức phần đất tranh chấp) vốn là nơi gia đình đặt công trình phụ dùng chung với gia đình cụ Ấm nên chưa kê khai làm sổ ngay thời điểm đó.

Thông báo nộp thuế nhà đất của UBND phường Ngọc Hải (cũ) năm 1995. Ảnh gia đình cung cấp

Năm 2022, bà Trần Thị Mến (nguyên đơn) khởi kiện ra Tòa án đòi tài sản là phần đất 50,6m2 này. Đáng chú ý, khi tiếp cận hồ sơ tại Tòa án, ông Bình “tá hỏa” thấy Văn bản số 198/UBND-ĐC và Biên bản xác minh ngày 16/10/2025 do UBND phường Đồ Sơn cung cấp có nội dung “lạ”.

Cụ thể, UBND phường Đồ Sơn và ông Tô Quang Phương - Cán bộ địa chính phường xác định: Thửa đất 50,6m2 này có nguồn gốc từ đất của cụ Trần Đình Ấm và cụ Nguyễn Thị Thìn (bố mẹ vợ ông Bình) từ trước năm 1980.

Ông Bình bức xúc khẳng định: đây là sự nhầm lẫn hoặc có dấu hiệu làm sai lệch hồ sơ. Bởi lẽ, các bản đồ địa chính năm 1990, 2013 và cả Bản án số 01/DSST ngày 16/01/2004 của TAND thị xã Đồ Sơn trước đây đều thể hiện đất của cụ Ấm không hề có “đuôi” đất dài ra phía ao đầm Từ. Phần đất 50,6m2 là do gia đình ông tự san lấp, cải tạo mà thành. Đáng nói hơn, dù ông Bình cung cấp đầy đủ chứng cứ từ biên lai thuế, lời khai người chở đất đến xác nhận của hàng xóm, nhưng vị cán bộ địa chính vẫn khẳng định trong biên bản là: “Không có căn cứ, không có tài liệu chứng minh”.

Trang 3 bản án Sơ thẩm số 01/DS-ST ngày 16/1/2024 của Toà án nhân dân Thị xã Đồ Sơn (cũ), trong đó xác nhận phần diện tích đất của ông Trần Đình Ấm là 364m2, cùng các phần giáp ranh, trong đó không có kích thước miếng đất có chiều dài 30m. Ảnh gia đình cung cấp.

Dưới góc nhìn pháp lý, hành vi xác nhận nguồn gốc đất nếu không dựa trên hồ sơ địa chính gốc, không kiểm tra thực tế là dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng Điều 14 Nghị định 151/2025/NĐ-CP và Khoản 5 Điều 22 Luật Đất đai 2024 về trách nhiệm của công chức địa chính. Việc cung cấp thông tin sai lệch cho cơ quan tố tụng có thể dẫn đến những phán quyết thiếu khách quan, gây oan sai cho người dân.

Sau khi nhận được phản ánh của người dân, PV Báo Pháp luật Việt Nam có gửi nội dung đơn thư đến UBND phường Đồ Sơn để tìm hiểu, xác minh thông tin. Đại diện phường này cho biết, phía phường cũng đã nhận được đơn thư phản ánh của ông Bình tương tự như nội dung đơn thư gửi phía Báo. Đại diện UBND phường Đồ Sơn cũng nói rằng, sau khi kiểm tra lại hồ sơ, sẽ sắp xếp một buổi làm việc sớm nhất với ông Bình. Tuy nhiên, đến nay,sau nhiều ngày, buổi làm việc giữa chính quyền địa phương và ông Bình vẫn chưa diễn ra.

Trước đó, trong Văn bản số 1454/UBND-KT, HT&ĐT của UBND phường Đồ Sơn, ngày 7/11/2025, cho biết, ngày 31/10/2025, UBND phường Đồ Sơn nhận được Đơn khiếu nại của ông Bình, nhưng phía phường không thụ lý giải quyết theo quy định.

Bản án sơ thẩm có nhiều sai sót, vi phạm nghiêm trọng?

Nội dung tại Bản án số 137/2025/DS-ST ngày 11/11/2025 của TAND TP Hải Phòng, HĐXX nêu: Theo đơn khởi kiện và trong quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòa sơ thẩm, nguyên đơn là bà Trần Thị Mến trình bày: Năm 1994, cụ Trần Đình Ấm và cụ Nguyễn Thị Thìn (là bố mẹ đẻ của bà) có viết giấy cho bà mảnh đất với diện tích 150m2 tại số 63 đường Đình Đoài, phường Ngọc Hải, quận Đồ Sơn (nay là phường Đồ Sơn), TP Hải Phòng, có sơ đồ kèm theo và có xác nhận của UBND phường. Tháng 11/1994 cụ Thìn qua đời.

Gia đình ông Bình cảm thấy khó hiểu khi đưa ra thông báo không thụ lý giải quyết đơn thư của gia đình ông. (Ảnh đươngn sự cung cấp).

Ngày 17/02/1995, cụ Ấm có ra UBND phường xác nhận về việc cho bà Mến 150m2 đất như văn bản ngày 01/6/1994. Tháng 4/1995, sau ngày cụ Ấm qua đời, bà Mến đã quản lý, sử dụng và đóng thuế toàn bộ diện tích 150m2. Bà đã được UBND thị xã Đồ Sơn cấp giấy chứng nhận QSDĐ với diện tích 100m2 đất theo số AB 161190, thửa đất số 327, tờ bản đồ 06-NH, tại số 63 đường Đình Đoài, phường Ngọc Hải, quận Đồ Sơn (nay là phường Đồ Sơn), TP Hải Phòng, năm 2015 bà đã chuyển nhượng diện tích đất trên cho bà Mai. Diện tích đất còn lại là 50m2, bà vẫn đang quản lý, sử dụng, diện tích đất này là đất trống. Tuy nhiên, ông Bình và các con ông Bình đã quây diện tích 50m2 đất này lại, làm cổng có khóa, không cho bà vào. Ông Bình đã chiếm hữu phần diện tích đất này, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của bà. Nay bà yêu cầu Tòa án giải quyết: Buộc ông Bình phải trả lại bà phần diện tích 50m2 đất tại thửa 327, tờ bản đồ số 06, tại đường Đình Đoài, phường Ngọc Hải, quận Đồ Sơn (nay là phường Đồ Sơn), TP Hải Phòng.

Phía bị đơn là ông Nguyễn Văn Bình trình bày: Năm 1985, gia đình ông đã tiến hành san lấp khu vực Đầm Từ được 300m2 đất để làm nơi sinh sống. Phần đất của gia đình ông tiếp giáp với đất của cụ Ấm và cụ Thìn nên có xây khu vệ sinh dùng chung cho các gia đình trên phần đất của gia đình ông. Vợ chồng ông đã chuyển nhượng 82m2 đất cho ông Nguyễn Minh Sơn vào năm 2002. Năm 2005, ông và bà Trần Thị Yên (là vợ ông, đã chết) được cấp giấy chứng nhận QSDĐ với diện tích 186,4m2, riêng phần diện tích 50m2đất làm công trình phụ, chưa có nhu cầu xây dựng nhà ở nên vợ chồng ông chưa kê khai làm GCNQSDĐ. Năm 2017, vợ chồng ông muốn cho chị Nguyễn Thị Minh Trang diện tích 50m2 đất để làm nơi sinh sống nên bà Yên đã gửi đơn đề nghị UBND phường Ngọc Hải (nay là phường Đồ Sơn) hướng dẫn làm các thủ tục để cấp giấy chứng nhận QSDĐ, đồng thời gia đình ông cũng phá dỡ toàn bộ nhà vệ sinh để xây dựng nhà ở. Tuy nhiên, từ đó đến nay, gia đình ông chưa nhận được phản hồi của UBND phường Ngọc Hải (nay là phường Đồ Sơn).

Ông Bình cho rằng diện tích 50m2 đất tại thửa đất 327, tờ bản đồ 06 tại đường Đình Đoài, tổ dân phố Tây Hải, phường Hải Sơn, quận Đồ Sơn, Hải Phòng mà nguyên đơn khởi kiện không phải là diện tích 50m2 đất mà ông đang quản lý, sử dụng vì: Thực tế diện tích đất là 50,6m2 thuộc thửa đất 197, tờ bản đồ 06, tổ dân phố Tây Hải, phường Hải Sơn, không phải thuộc thửa đất số 327. Nguồn gốc diện tích 50m2 đất là do gia đình ông san lấp, việc san lấp phù hợp với quy hoạch đất ở. Đề nghị Tòa án không chấp nhận nội dung đơn khởi kiện của nguyên đơn.

Phát biểu tại phiên tòa, đại diện VKSND TP Hải Phòng đề nghị HĐXX chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Buộc ông Bình trả cho bà Mến diện tích 30m2 đất tại thửa 197, tờ bản đồ số 06, tại đường Đình Đoài, phường Ngọc Hải, quận Đồ Sơn (nay là phường Đồ Sơn), TP Hải Phòng. Tiếp tục giao cho bà Mến quản lý sử dụng diện tích 20,6m2 đất hồ dôi dư đến khi có quyết định mới của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Ông Bình có trách nhiệm phá dỡ công trình trên đất để trả lại diện tích đất cho bà Mến.

HĐXX TAND TP Hải Phòng tuyên xử: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị Mến, cụ thể như sau: Giao cho bà Mến quản lý, sử dụng diện tích 30m2 đất thuộc thửa đất 327 tờ bản đồ số 06-NH, tại tổ dân phố Tây Hải, phường Hải Sơn, quận Đồ Sơn (nay là phường Đồ Sơn), TP Hải Phòng có vị trí kích thước giới hạn bởi các điểm 6, 3, 5, 4 (có sơ đồ kèm theo); đối với phần diện tích 20,6m2 thuộc thửa 26, tờ bản đồ số 06-NH tại tổ dân phố Tây Hải, phường Hải Sơn, quận Đồ Sơn (nay là phường Đồ Sơn), Hải Phòng, bà Mến được tiếp tục sử dụng nếu được sự đồng ý của chính quyền địa phương và phải bàn giao lại khi nhà nước thu hồi (nay là thửa đất số 197, tờ bản đồ 37, tại tổ dân phố Tây Hải, phường Hải Sơn, quận Đồ Sơn (nay là phường Đồ Sơn), thành phố Hải Phòng) có vị trí kích thước giới hạn bởi các điểm 1, 2, 3, 6 (có sơ đồ kèm theo).

Tuyên buộc ông Nguyễn Văn Bình phải tháo dỡ cổng sắt bịt tôn để trả lại diện tích trên cho bà Trần Thị Mến. Bà Mến được quyền liên hệ với cơ quan có thẩm quyền để làm thủ tục cấp GCNQSDĐ theo quy định của pháp luật.

Cho rằng phán quyết của bản án sơ thẩm không thuyết phục, bị đơn ông Nguyễn Văn Bình đã kháng cáo toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số 137/2025/DS-ST. Theo ông Bình, Tòa án cấp sơ thẩm đã đánh giá chứng cứ thiếu khách quan khi quá phụ thuộc vào văn bản của UBND phường Đồ Sơn - vốn đang chứa đựng nhiều mâu thuẫn. Bị đơn chỉ ra rằng, mâu thuẫn ranh giới khi văn bản xác nhận thửa đất của cụ Ấm thậm chí còn bao trùm lên cả đất đã được cấp sổ đỏ cho hộ khác (bà Phí Thị Hợp).

Ông Bình cũng cho rằng, bản án có dấu hiệu vi phạm tố tụng khi Tòa án không đưa bà Phí Thị Hợp vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là thiếu sót nghiêm trọng theo Điều 68 BLTTDS. Phán quyết không có cơ sở pháp lý khi Tòa tuyên buộc bị đơn giao một tài sản khác với tài sản mà nguyên đơn yêu cầu.

Phía bị đơn cho biết cũng đã gửi đơn có nội dung tố cáo, đề nghị UBND TP Hải Phòng chỉ đạo các cơ quan chức năng, Thanh tra thành phố vào cuộc kiểm tra, làm rõ quy trình xác minh nguồn gốc đất tại UBND phường Đồ Sơn. Đồng thời, cần làm rõ trách nhiệm (nếu có) của cá nhân của cán bộ địa chính trong việc tham mưu các văn bản có dấu hiệu sai lệch thực tế.

Phía bị đơn kỳ vọng vào một phiên tòa phúc thẩm khách quan, khiến người dân tâm phục khẩu phục, nơi mà các tài liệu địa chính gốc được đặt lên bàn cân chính xác để bảo vệ quyền lợi chính đáng của công dân theo đúng tinh thần Điều 101 Luật Đất đai.

Báo Pháp luật Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin về vụ việc này.