Việt Nam tăng tốc trên hành trình ghi dấu toàn cầu

Trong báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) 2026, Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) ghi nhận Việt Nam duy trì thành tích đổi mới sáng tạo vượt mức kỳ vọng so với trình độ phát triển trong 16 năm liên tiếp. Việt Nam đứng thứ 43 trong 139 nền kinh tế được xếp hạng, đồng thời đứng đầu thế giới về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao trong tổng thương mại khi quy đổi theo quy mô GDP sức mua tương đương.

Việc tham gia sâu vào các chuỗi sản xuất và thương mại công nghệ cao đang giúp Việt Nam gia tăng vị thế trong nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, WIPO cũng lưu ý rằng mức độ tham gia vào các chuỗi giá trị chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp trong nước đã làm chủ toàn bộ công nghệ và giá trị gia tăng.

Năng lực nghiên cứu, sáng tạo và phát minh trong nước vẫn là những yếu tố cần tiếp tục được củng cố để nâng cao chất lượng tăng trưởng và khả năng cạnh tranh dài hạn.

Trong bối cảnh vị thế quốc tế của Việt Nam ngày càng được nâng lên, các chỉ số kinh tế năm 2026 cho thấy quy mô nền kinh tế đang có những chuyển động đáng kể.

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), GDP 9 tháng năm 2026 tăng 9,01% so với cùng kỳ, riêng quý III tăng 9,95%. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 12,3%, mức tăng cao nhất trong các kỳ 9 tháng kể từ năm 2019. Ở khu vực doanh nghiệp, gần 149.700 doanh nghiệp được thành lập mới trong 9 tháng, với tổng vốn đăng ký gần 1,9 triệu tỷ đồng. Số doanh nghiệp tăng 3,2% so với cùng kỳ, trong khi quy mô vốn đăng ký tăng tới 32,7%. Vốn đăng ký bình quân của mỗi doanh nghiệp cũng cao hơn 28,5% so với cùng kỳ năm trước.

Dòng vốn quốc tế tiếp tục mở rộng

Hoạt động đầu tư tiếp tục là một trong những điểm đáng chú ý của bức tranh kinh tế năm 2026. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện đạt 21,1 tỷ USD trong 9 tháng, cao nhất trong các kỳ 9 tháng của 5 năm gần đây.

Ở chiều ngược lại, tổng vốn đăng ký cấp mới và điều chỉnh tăng của Việt Nam đầu tư ra nước ngoài đạt khoảng 2,77 tỷ USD, gấp 3,3 lần cùng kỳ. Dòng vốn tập trung vào các lĩnh vực như vận tải, kho bãi, năng lượng và nông nghiệp.

Thị trường vốn cũng ghi nhận một dấu mốc mới khi trong tháng 9/2026, FTSE Russell bắt đầu lộ trình nâng hạng chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Đây được xem là bước tiến mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn quốc tế lớn hơn cho thị trường Việt Nam.

Công nghệ trở thành động lực mở rộng thị trường

Đằng sau những con số tăng trưởng là quá trình mở rộng quy mô của doanh nghiệp, các dự án mới được triển khai, công nghệ được thương mại hóa và sự xuất hiện ngày càng rõ nét của những thế hệ lãnh đạo mới.

Trong lĩnh vực công nghiệp ô tô điện, VinFast bàn giao 177.697 ô tô điện tại Việt Nam trong 9 tháng đầu năm, vượt doanh số của cả năm 2025. Song song với công nghiệp, Vingroup mở rộng sang lĩnh vực hạ tầng đô thị. Liên danh Vinhomes - SGC đã ký hợp đồng triển khai 5 tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội với tổng mức đầu tư gần 900.000 tỷ đồng. Các dự án đang trong giai đoạn triển khai và đặt mục tiêu vận hành trước năm 2031.

Trong lĩnh vực công nghệ, FPT ghi nhận 16 hợp đồng quốc tế có giá trị trên 10 triệu USD mỗi hợp đồng trong 9 tháng. Doanh thu từ dịch vụ trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu đạt 2.915 tỷ đồng, tăng 55%.

Viettel cũng tiếp tục mở rộng hoạt động quốc tế. Tập đoàn đạt 3,34 tỷ USD doanh thu hoạt động ở nước ngoài trong năm 2025 và chuẩn bị gia nhập thị trường Cộng hòa Dominica trong năm 2026.

Không chỉ các tập đoàn công nghiệp và công nghệ, lĩnh vực nông nghiệp cũng ghi nhận những mô hình mở rộng hoạt động ra nước ngoài.

AgriS công bố mạng lưới phân phối tại 76 quốc gia, tăng hơn 3 lần sau 5 năm. Tháng 9/2026, doanh nghiệp thành lập trung tâm đổi mới sáng tạo toàn cầu tại Singapore.

Việc xây dựng mạng lưới phân phối và trung tâm đổi mới sáng tạo tại nước ngoài cho thấy doanh nghiệp nông nghiệp đang từng bước chuyển từ mô hình tập trung vào sản xuất sang mở rộng hệ sinh thái kinh doanh và hiện diện quốc tế.

Thế hệ lãnh đạo kế nghiệp ngày càng được chú ý

Cùng với sự mở rộng của doanh nghiệp, năm 2026 cũng chứng kiến sự hiện diện rõ nét hơn của thế hệ lãnh đạo kế nghiệp tại nhiều tập đoàn lớn. Những gương mặt được chú ý có Phạm Nhật Quân Anh, Phạm Nhật Minh Hoàng, Đỗ Quang Vinh, Đỗ Vinh Quang, Nguyễn Ngọc Thái Bình, Tiên Nguyễn, Nguyễn Đức Mạnh…

Sự xuất hiện của thế hệ lãnh đạo mới diễn ra trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang bước vào giai đoạn mở rộng quy mô, đa dạng hóa lĩnh vực hoạt động và tăng cường hiện diện trên thị trường quốc tế.

Những kết quả của năm 2026 cho thấy kinh tế Việt Nam đang mở rộng cả về quy mô lẫn mức độ hiện diện trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, vị thế bền vững của một nền kinh tế còn phụ thuộc vào khả năng doanh nghiệp trong nước làm chủ công nghệ, tạo ra giá trị gia tăng và xây dựng những thương hiệu có sức cạnh tranh toàn cầu.

Nhìn lại năm 2026, những thành tựu cụ thể cùng các doanh nghiệp, doanh nhân và thế hệ lãnh đạo đứng sau chính là thước đo cho thấy sức bật kinh tế đang được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh thực chất đến đâu.