Kết nối dữ liệu để quản lý hơn 1 triệu hộ, cá nhân kinh doanh online

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, thương mại điện tử tại Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm từ năm 2022 đến nay. Đến cuối năm 2025, doanh số thương mại điện tử ước đạt khoảng 37 tỷ USD, đưa Việt Nam trở thành thị trường thương mại điện tử có tốc độ tăng trưởng nhanh thứ hai tại Đông Nam Á. Cùng với sự mở rộng nhanh của kinh doanh trên môi trường số, yêu cầu quản lý thuế đối với hoạt động này ngày càng lớn.

Tính đến cuối tháng 10/2026, số thu thuế từ thương mại điện tử và hoạt động kinh doanh trên không gian mạng đạt 241.000 tỷ đồng, tăng khoảng 42% so với cùng kỳ năm trước.

Bộ trưởng cho rằng để quản lý hiệu quả hoạt động kinh doanh trên môi trường số, cơ quan thuế không chỉ phải nắm được người bán mà còn cần quản lý các KOL, KOC, sàn thương mại điện tử và những đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ như thanh toán, logistics, đơn vị giao hàng.

Hiện ngành thuế đang quản lý hơn 140.000 doanh nghiệp và hơn 1 triệu hộ, cá nhân kinh doanh trên môi trường mạng. Theo Bộ trưởng, giải pháp quan trọng là xác định đúng đối tượng, thu thập dữ liệu và bảo đảm các giao dịch điện tử được ghi nhận, theo dõi.

Bộ Tài chính đang triển khai cơ chế thu, nộp thay, trong đó yêu cầu các nền tảng và nhà cung cấp dịch vụ thực hiện khấu trừ thuế tại nguồn. Cùng với đó, dữ liệu đang được mở rộng kết nối giữa các cơ quan, đơn vị liên quan.

Hiện có khoảng 96 ngân hàng cung cấp dịch vụ thanh toán điện tử và 105 đơn vị logistics, vận chuyển đã kết nối với cơ sở dữ liệu. Việc kết nối này nhằm hạn chế tình trạng người kinh doanh phải kê khai nhiều lần. Doanh nghiệp, hộ và cá nhân chỉ cần kê khai một lần, sau đó cập nhật khi có thay đổi. Trường hợp nền tảng đã nộp thuế thay thì người kinh doanh không phải nộp lại.

Cơ quan quản lý cũng có thể truy vết dòng tiền thông qua các ví điện tử, tài khoản ngân hàng gắn với thông tin định danh. Đây là một trong những cơ sở để kiểm soát hoạt động kinh doanh phát sinh trên môi trường số, qua đó hạn chế khoảng trống trong quản lý thuế.

Đối với hoạt động kinh doanh xuyên biên giới, Bộ Tài chính đã vận hành Cổng thông tin điện tử dành cho nhà cung cấp nước ngoài từ năm 2022, qua đó cho phép các nhà cung cấp nước ngoài thực hiện khai và nộp thuế tại Việt Nam.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cũng cho biết Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 quy định các nền tảng trực tuyến toàn cầu phải có đại diện tại Việt Nam.

Quản lý thương mại điện tử không chỉ dừng ở thu thuế. Theo Bộ trưởng, lĩnh vực này còn liên quan đến hàng giả, hàng nhái, hàng cấm và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Vì vậy, dữ liệu thuế cần được kết nối với các cơ quan chức năng khác, trong đó có cơ quan quản lý thanh toán, để nâng hiệu quả quản lý tổng thể.

Gần 600 hồ sơ doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm được chuyển cơ quan điều tra

Bên cạnh hoạt động kinh doanh trên không gian mạng, công tác quản lý hóa đơn điện tử và doanh nghiệp cũng được đặt ra tại phiên chất vấn. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thừa nhận tình trạng vi phạm trong mua bán hóa đơn, thành lập doanh nghiệp “vỏ” vẫn còn xảy ra dù hệ thống hóa đơn điện tử đã được triển khai.

Từ năm 2022 đến nay, cơ quan thuế đã chuyển gần 600 hồ sơ doanh nghiệp có dấu hiệu trốn thuế, gian lận thuế hoặc mua bán hóa đơn trái phép sang cơ quan điều tra. Thời gian tới, ngành thuế sẽ tiếp tục tăng cường ứng dụng công nghệ số, phối hợp với các cơ quan chức năng, đặc biệt là A05 - Bộ Công an, để xác định người đăng ký, chủ sở hữu thực sự của doanh nghiệp.

Cơ quan thuế cũng sẽ tăng cường kiểm tra hoạt động kinh doanh thực tế, tập trung vào những đối tượng và lĩnh vực có rủi ro cao. Một vấn đề khác được Bộ trưởng đề cập là tình trạng hồ sơ cá nhân bị giả mạo để thành lập doanh nghiệp. Hiện vẫn còn khoảng 8.000 người bị ảnh hưởng bởi tình trạng này.

Theo Bộ trưởng, nhiều doanh nghiệp được thành lập khoảng 20 năm trước, trong bối cảnh công nghệ thông tin và việc kết nối dữ liệu giữa các cơ quan chưa phát triển như hiện nay. Bộ Tài chính sẽ phối hợp với cơ quan công an để làm rõ, “làm sạch” các doanh nghiệp này, đồng thời tuyên truyền để người dân nâng cao ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Hoàn thuế 79.000 tỷ đồng, hướng tới xử lý hồ sơ trong 7 ngày

Cùng với chống thất thu, cải cách thủ tục hoàn thuế tiếp tục là một trong những vấn đề được Quốc hội quan tâm, do thời gian hoàn thuế có ảnh hưởng trực tiếp tới dòng tiền của doanh nghiệp.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, ngành thuế đang phân loại doanh nghiệp theo lịch sử tuân thủ. Khoảng 80% doanh nghiệp thuộc diện “luồng xanh”, được hoàn trước, kiểm tra sau; 20% còn lại phải kiểm tra trước khi hoàn. Tính đến thời điểm chất vấn, số tiền hoàn thuế đạt khoảng 79.000 tỷ đồng, tương đương gần 99% kế hoạch năm 2026 và tăng 40% so với cùng kỳ.

Thời gian kiểm tra trước hoàn thuế cũng được rút ngắn từ khoảng 50 ngày xuống còn 40 ngày. Đáng chú ý, 100% hồ sơ hoàn thuế hiện được thực hiện bằng phương thức điện tử. Trong 10 tháng năm 2026, cơ quan thuế đã từ chối hơn 10.000 tỷ đồng tiền hoàn thuế do hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa đối chiếu được hóa đơn. Mục tiêu tiếp theo của ngành thuế là rút ngắn thời gian hoàn thuế đối với nhóm doanh nghiệp thuộc “luồng xanh” xuống còn 7 ngày.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, nếu người nộp thuế có hồ sơ đầy đủ nhưng cán bộ thuế không xử lý đúng thời hạn thì phải xem xét trách nhiệm, trong đó có cả trách nhiệm bồi thường thiệt hại vật chất cho người nộp thuế.

Nợ thuế hơn 267.000 tỷ đồng, trên 50% liên quan tiền sử dụng đất

Ở chiều ngược lại, quản lý và thu hồi nợ thuế vẫn là bài toán đáng chú ý.

Theo định hướng của Bộ Tài chính, số thuế nợ phát sinh hằng năm phải được kiểm soát dưới 5% tổng thu ngân sách từ thuế, trong khi nợ thuế lũy kế không quá 8%. Tuy nhiên, đến tháng 10/2026, tỷ lệ nợ thuế phát sinh trong năm ở mức 3%, nhưng nợ thuế lũy kế lên tới 11%, tương đương hơn 267.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, trên 50% số nợ này là tiền sử dụng đất, có liên quan đến tình trạng thị trường bất động sản còn chậm. Để giảm nợ thuế, ngành thuế sẽ giao chỉ tiêu và đánh giá kết quả thực hiện đối với cán bộ thuế; đồng thời tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về quản lý thuế, tăng cường tuyên truyền, kiểm tra và giám sát những trường hợp có khả năng thực hiện nghĩa vụ nhưng cố tình chây ì.

Cắt giảm thủ tục, bảo vệ dữ liệu người nộp thuế

Cải cách thủ tục hành chính được Bộ trưởng xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Theo báo cáo tại phiên chất vấn, thời gian tuân thủ thuế đã giảm khoảng 53%, trong khi chi phí tuân thủ giảm 55%.

Bộ Tài chính tiếp tục rà soát, cắt giảm thủ tục theo hướng “mở nhưng chặt”. Một số thủ tục liên quan đến gia nhập thị trường, thanh toán và quyết toán thuế đã được cải thiện thông qua ứng dụng công nghệ thông tin, trong đó có eTax Mobile. Cùng với đơn giản hóa thủ tục, ngành thuế cũng phải đặt yêu cầu bảo mật dữ liệu lên hàng đầu khi ngày càng nhiều thông tin của người nộp thuế được số hóa và kết nối giữa các cơ quan.

Liên quan tình trạng một số người nộp thuế nhận được thông báo nghĩa vụ thuế chưa chính xác trong quá trình chuyển đổi hệ thống công nghệ, Bộ trưởng cho biết Bộ Tài chính đã rà soát. Theo báo cáo, 99% trường hợp được xác định là chính xác, còn 1% là do “quên”.

Ngành thuế đang tiếp tục chuẩn hóa mã số thuế, dữ liệu đất đai và kết nối với cơ quan tài nguyên và môi trường, cơ quan công an và VNeID. Mục tiêu là vừa đơn giản hóa thủ tục cho người dân, doanh nghiệp, vừa nâng độ chính xác của dữ liệu phục vụ quản lý thuế.

Từ quản lý người bán trên không gian mạng, kiểm soát hóa đơn, hoàn thuế đến xử lý nợ thuế, hướng đi được Bộ Tài chính đặt ra là tăng cường số hóa và kết nối dữ liệu. Việc dữ liệu được liên thông giữa cơ quan thuế, ngân hàng, đơn vị vận chuyển và các cơ quan chức năng được kỳ vọng giúp cơ quan quản lý nhận diện chính xác hơn đối tượng chịu thuế, đồng thời giảm thủ tục đối với những người nộp thuế tuân thủ.