Nhu cầu hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm

Ngày 4/3, UBND TP.HCM ban hành Quyết định số 1267/QĐ-UBND phê duyệt Đề án thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM.

Theo đó, quỹ sẽ được tổ chức dưới hình thức công ty cổ phần, có sự tham gia góp vốn của Nhà nước và các nhà đầu tư tư nhân, nhằm tạo cơ chế đầu tư linh hoạt cho các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trên địa bàn.

Là đầu tàu kinh tế của cả nước, TP.HCM đang đặt mục tiêu chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số.

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra sâu rộng, việc xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp năng động được xem là yếu tố quan trọng giúp thành phố nâng cao năng lực cạnh tranh và duy trì tốc độ tăng trưởng.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy các doanh nghiệp khởi nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, thường gặp khó khăn lớn về nguồn vốn.

Các tổ chức tín dụng truyền thống ít khi chấp nhận rủi ro cao, trong khi nhiều quỹ đầu tư tư nhân lại có yêu cầu khắt khe về khả năng sinh lời. Điều này khiến nhiều ý tưởng sáng tạo có tiềm năng chưa thể phát triển thành doanh nghiệp quy mô.

Trụ sở của Công ty Cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM dự kiến đặt tại Toà nhà Trung tâm khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM.

Việc thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM được xem là giải pháp chiến lược nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về tài chính cho cộng đồng startup.

Thông qua quỹ này, thành phố có thể chủ động hỗ trợ các doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng nhanh, đồng thời khuyến khích các nhà đầu tư tư nhân cùng tham gia vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Đề án được xây dựng trên cơ sở nhiều căn cứ pháp lý quan trọng, trong đó có Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo và Nghị định 264/2025/NĐ-CP.

Đây là những khung pháp lý mới nhằm thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

Trên cơ sở các quy định này, UBND TP.HCM giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì xây dựng đề án, phối hợp với các sở ngành liên quan hoàn thiện mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm của thành phố.

Sau quá trình nghiên cứu, lấy ý kiến và hoàn thiện hồ sơ, đề án đã được phê duyệt để triển khai trong thời gian tới.

Mô hình hoạt động và kỳ vọng đối với hệ sinh thái khởi nghiệp

Theo đề án, Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM sẽ hoạt động theo mô hình công ty cổ phần với tên gọi Công ty Cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM (Ho Chi Minh City Venture Investment Fund Joint Stock Company – HCM VIF JSC).

Quỹ có tư cách pháp nhân như một doanh nghiệp, hoạt động theo quy định của pháp luật và điều lệ riêng do UBND thành phố phê duyệt.

Vốn điều lệ ban đầu của quỹ dự kiến là 500 tỷ đồng, trong đó ngân sách thành phố góp 200 tỷ đồng (tương đương 40%) và 300 tỷ đồng còn lại được huy động từ các nhà đầu tư tư nhân.

Cơ cấu vốn này được thiết kế nhằm đảm bảo vai trò dẫn dắt của Nhà nước nhưng vẫn tạo điều kiện cho khu vực tư nhân tham gia sâu vào hoạt động đầu tư.

Trong giai đoạn tiếp theo, đề án cũng cho phép tăng vốn điều lệ theo nhu cầu phát triển. Mỗi năm, thành phố có thể bổ sung tối đa 200 tỷ đồng từ ngân sách, với điều kiện các nhà đầu tư tư nhân góp thêm khoảng 300 tỷ đồng tương ứng.

Cách thức này giúp quỹ có thể mở rộng quy mô linh hoạt, đồng thời duy trì nguyên tắc huy động nguồn lực xã hội cùng tham gia.

Về cơ chế đầu tư, quỹ sẽ không chỉ hỗ trợ tài chính theo hình thức cấp phát như các chương trình truyền thống, mà chủ yếu góp vốn trực tiếp vào doanh nghiệp thông qua việc mua cổ phần hoặc các hình thức đầu tư khác.

Cách tiếp cận này phù hợp với đặc thù của đầu tư mạo hiểm – chấp nhận rủi ro cao để đổi lấy khả năng tăng trưởng đột phá.

Sự ra đời của Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM được kỳ vọng sẽ tạo cú hích quan trọng cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của địa phương.

Các startup nhận đầu tư từ quỹ không chỉ được hỗ trợ về vốn mà còn có cơ hội tiếp cận mạng lưới cố vấn, chuyên gia và đối tác do quỹ kết nối. Điều này giúp doanh nghiệp khởi nghiệp nâng cao năng lực quản trị, phát triển thị trường và gia tăng khả năng thành công.

Theo định hướng của đề án, quỹ sẽ ưu tiên đầu tư vào những lĩnh vực công nghệ và ngành kinh tế chiến lược mà TP.HCM đang khuyến khích phát triển, như trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, chất bán dẫn, công nghệ số, năng lượng mới, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Đây đều là những lĩnh vực được đánh giá có tiềm năng tạo ra giá trị gia tăng lớn và đóng góp tích cực cho quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của thành phố.

Đối tượng nhận đầu tư có thể bao gồm các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo mới thành lập, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao hoặc các doanh nghiệp công nghệ có tiềm năng mở rộng thị trường.

Những dự án này cần đáp ứng các tiêu chí cơ bản như mô hình kinh doanh khả thi, đội ngũ sáng lập có năng lực và hoạt động trong các lĩnh vực ưu tiên của thành phố.

Sự ra đời của Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM được kỳ vọng sẽ tạo cú hích quan trọng cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của địa phương.

Lần đầu tiên, thành phố có một kênh đầu tư chuyên nghiệp dành riêng cho startup với sự tham gia của vốn Nhà nước, thể hiện cam kết mạnh mẽ của chính quyền trong việc đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp.

Về dài hạn, mô hình quỹ được kỳ vọng sẽ hình thành cơ chế hợp tác công – tư trong đầu tư khởi nghiệp, qua đó tận dụng hiệu quả nguồn lực của cả khu vực nhà nước và tư nhân.

Khi nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển thành công, thành phố sẽ có thêm những doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm chất lượng cao và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số.

Ngay sau khi đề án được phê duyệt, UBND TP.HCM đã giao các sở ngành liên quan khẩn trương triển khai các bước thành lập quỹ, bao gồm xây dựng điều lệ hoạt động, hoàn thiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp, huy động nhà đầu tư tư nhân và kiện toàn bộ máy quản trị. Quá trình triển khai phải đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật và đề cao tính minh bạch trong quản lý nguồn vốn.

Việc hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM không chỉ giải quyết bài toán vốn cho các startup mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại thành phố. Nếu được vận hành hiệu quả, quỹ sẽ góp phần hình thành những doanh nghiệp công nghệ lớn trong tương lai, từng bước đưa TP.HCM trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực Đông Nam Á.