Thời gian qua, Báo Pháp luật Việt Nam nhận được đơn phản ánh của bà Lê Thị Bình (SN 1955); ông La Chấn Cầu (SN 1971) cùng trú thị trấn Ba Chúc, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang) liên quan đến một vụ tranh chấp đất đai đã kéo dài nhiều năm, phát sinh nhiều đơn thư khiếu nại, tố giác và liên quan đến trách nhiệm giải quyết của nhiều cơ quan chức năng ở địa phương.

Theo nội dung đơn và các tài liệu kèm theo, người dân cho rằng quá trình giải quyết vụ việc còn tồn tại nhiều mâu thuẫn về chứng cứ, đặc biệt là việc sử dụng tài liệu địa chính chưa rõ giá trị pháp lý, dẫn đến nguy cơ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Tranh chấp phát sinh từ tài liệu địa chính gây nhiều tranh cãi

Theo phản ánh, vụ việc bắt nguồn từ yêu cầu đòi đất của ông Trịnh Quang Minh, căn cứ vào một bản photo trích lục địa bộ số 306, lô 117, tờ bản đồ số 02, mang tên Trịnh Quế, được cho là lập năm 1992.

Từ tài liệu này, ông Trịnh Quang Minh cho rằng phần đất mà gia đình ông La Chấn Cầu, bà Lê Thị Bình đang quản lý, sử dụng tại khóm An Hòa A, thị trấn Ba Chúc có nguồn gốc thuộc quyền sử dụng của gia đình mình.

Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết tranh chấp, nhiều văn bản của cơ quan chuyên môn về đất đai đã thể hiện sự mâu thuẫn đáng chú ý.

Bà Lê Thị Bình đang gặp rất nhiều khó khăn về đời sống kinh tế và chỗ ở.

Cụ thể, Văn phòng Đăng ký đất đai chi nhánh Tri Tôn từng có công văn trả lời Tòa án cho biết không xác định được vị trí thửa đất mà phía nguyên đơn cho rằng nằm trong lô 117, tờ bản đồ số 02 theo trích lục địa bộ được cung cấp.

Đồng thời, cơ quan này xác định phần đất do gia đình ông La Chấn Cầu quản lý, sử dụng nằm trên tờ bản đồ số 16 (cũ và mới), không thuộc tờ bản đồ số 02.

Đáng chú ý, bản trích đo địa chính lập năm 2017 cũng thể hiện rõ vị trí, diện tích và hiện trạng sử dụng đất của hộ ông La Chấn Cầu tại khu vực đường Ngô Tự Lợi, thị trấn Ba Chúc.

Tuy nhiên, theo phản ánh của người dân, các tài liệu này chưa được xem xét, đánh giá một cách đầy đủ, toàn diện trong quá trình giải quyết vụ án.

Mặc dù còn tồn tại các mâu thuẫn về nguồn gốc đất và hệ thống bản đồ địa chính, vụ việc vẫn được đưa ra xét xử và kết quả là gia đình Bị đơn Lê Thị Bình; ông La Chấn Cầu bị buộc phải thanh toán giá trị quyền sử dụng đất với số tiền lớn cho nguyên đơn ông Trịnh Quang Minh với phán quyết của hai cấp tòa án là TAND tỉnh An Giang xử sơ thẩm và TAND cấp cao tại TP. HCM xử phúc thẩm.

Theo bà Lê Thị Bình, đây là điều khiến gia đình và nhiều người dân địa phương băn khoăn, bởi trong suốt quá trình tố tụng, chưa có văn bản pháp lý nào xác định cụ thể phần đất đang tranh chấp nằm trong lô 116 hay 117, tờ bản đồ số 02 như phía nguyên đơn trình bày.

Cụ thể bà Lê Thị Bình cho biết: bà là bị đơn trong vụ án dân sự tranh chấp quyền sử dụng đất, do ông Trịnh Quang Minh là nguyên đơn khởi kiện.

Hiện nay, vụ án đã được TAND cấp cao tại TP. HCM xử phúc thẩm ra bản án số 452/2023/DS-PT ngày 17/07/2023 tuyên y án sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Minh.

Theo đó, bà Bình đang có đơn tố giác tội phạm về hành vi, vi phạm của cán bộ công chức trong việc thực hiện nhiệm vụ về lĩnh vực khiếu nại, tố cáo quản lý đất đai.

Tài liệu, chứng cứ bà Bình cung cấp như sau: Quyết định 512 (BL 05T) (06T) ngày 20/05/2002 của UBND huyện Tri Tôn (cũ) có nêu rõ hoàn cảnh, thân thế, và nguồn gốc: Nhà và đất bà Bình đang quản lý sử dụng tại An Hoà, xã Ba Chúc.

Hơn nữa, khi ông Trịnh Quang Minh và bà Lưu Thị Nguyệt phát sinh khiếu nại đòi đất các hộ trong tổ 11, với lời khai khi khiếu nại “cho là đất của ông Trịnh Quế đứng tên: địa bộ 306 lô 117 thuộc BĐ số 02 có DT 0H 2628”, thì công văn số 02/CV.UB ngày 28/10/2004 UBND xã Ba Chúc thể hiện quyền lợi hợp pháp của gia đình bà Bình và quyền sở hữu nhà và đất.

Cho nên, UBND huyện Tri Tôn và tỉnh An Giang đã lần lượt bác khiếu nại của ông Minh từ năm 2000 đến 2004.

Không những thế, “Trích lục địa bộ” ngày 13/4/1992 do Sở Nông Nghiệp tỉnh An Giang cấp đang được TAND sơ thẩm và phúc thẩm coi là bằng chứng chứng minh, xác nhận cho thông tin thửa đất địa bộ 306, lô 117, tờ số 2, diện tích 0ha.26.28 đất TH, cấp tên ông Trịnh Quế, là thửa đất tranh chấp.

Song, văn bản trên chỉ là bản photo, thậm chí không phải bản sao công chứng, nhưng vẫn được TAND hai cấp chấp nhận là chứng cứ, thụ lý giải quyết.

Theo đó, bản đồ hiện trạng khu đất thiết lập ngày 11/09/2011 (trước khi ban hành QĐ 5916 buộc bà Bình giao trả đất cho ông Minh theo tờ BĐ số 02).

Điều này thể hiện bà Lê Thị Bình đang sử dụng ở BĐ (bản đồ) số 16 số thửa trên BĐ 112, 113 mà trong đó 112 là tài sản công do UBND xã Ba Chúc quản lý còn lô 113 là do La Chấn Cầu và Lê Thị Bình đang quản lý sử dụng.

Tuy tài liệu chứng cứ được làm rõ nhưng không được Toà án xem xét. Cụ thể theo (BL 439 Toà DS AG) ngày 11/02/2020 nội dung bổ sung đơn kiện:

Nguyên đơn Trịnh Quang Minh bổ sung thông tin tờ BĐ số 02 lô 117 địa bộ bằng khoán 306 là do UBND xã Ba Chúc cấp.

Việc xác định sai là do cơ quan Nhà nước. Tuy nhiên, ngày 03/08/2018 theo yêu cầu của Toà án Tri Tôn, VPĐKĐĐ Sở TNMT cung cấp thông tin: Địa bộ 305, lô 116, BĐ số 02 mang tên Trịnh Quế.

Theo (BL 452 Toà DS AG) cho thấy biên bản giao nhận tài liệu 27/08/2020 chứng cứ tất cả 05 giấy CNQSD đất do UBND huyện Tri Tôn cấp cho gia đình ông Minh gồm, các giấy: Số CH 01833 DT 140,6m² thửa 355 BĐ 16; số CH 01829 DT 330,8m² thửa 349 BĐ 16; số CH 01828 DT 330,4m² thửa 348 BĐ 16; số CH 05058 DT 330,5m² thửa 347 BĐ 16; số CH 01830 DT 332,1m² thửa 350 BĐ 16.

Các giấy CNQSD đất trên đều cùng ngày, cùng tháng, cùng năm 20/02/2013. Đến ngày 19/07/2021, Toà giới thiệu cho nguyên đơn trích sao tài liệu toàn bộ hồ sơ cấp 05 giấy CNQSD đất nêu trên.

Và (BL 1134 ngày 18/04/2022) quyết định số 36/2022 Toà yêu cầu VPĐKĐĐ Chi nhánh Tri Tôn cung cấp toàn bộ hồ sơ như trên.

Nhưng thực tế cũng chỉ là trong lô 113 ở BĐ số 16 được xé lẻ thành nhiều thửa, không nằm trong lô 116 BĐ số 02 mà Sở Tài nguyên đã cung cấp ngày 03/08/2018 trích lục mang tên Trịnh Quế.

“Tài liệu cụ thể vị trí BĐ số 02, thuộc địa phận ấp An Bình, An Hoà B, và An Thạnh của xã Ba Chúc, không thuộc An Hoà A mà nguyên đơn đã gán ghép”, bà Bình cho biết.

“Theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, việc đánh giá chứng cứ phải bảo đảm tính khách quan, toàn diện, đối chiếu đầy đủ giữa tài liệu lịch sử, hồ sơ địa chính và hiện trạng sử dụng đất.

Trong khi đó, tài liệu làm căn cứ khởi kiện lại là bản photo trích lục địa bộ, chưa được xác định rõ giá trị pháp lý và vị trí cụ thể trên thực địa”, bà Bình cho hay.

Sau khi các bản án được tuyên, bà Lê Thị Bình tiếp tục gửi nhiều đơn kiến nghị, tố giác đến các cơ quan có thẩm quyền.

Theo hồ sơ mà Báo Pháp luật Việt Nam tiếp cận, Tòa án nhân dân tối cao, Ban Nội chính Tỉnh ủy An Giang, Thanh tra và Cơ quan Cảnh sát điều tra các cấp đã có các văn bản tiếp nhận, chuyển đơn để xem xét theo thẩm quyền.

Gần đây, hồ sơ vụ việc tiếp tục được chuyển đến Công an tỉnh An Giang để rà soát, xem xét nội dung tố giác theo quy định pháp luật.

Điều này cho thấy vụ việc vẫn đang được các cơ quan chức năng quan tâm, xem xét, chưa khép lại như nhiều người lầm tưởng.

“Điều họ mong muốn không chỉ là quyền lợi riêng của gia đình, mà là việc làm rõ những vấn đề pháp lý còn tồn tại, bảo đảm việc giải quyết tranh chấp đất đai tuân thủ đúng quy định của pháp luật, tránh tạo tiền lệ không tốt trong công tác quản lý đất đai ở địa phương”, bà Lê Thị Bình nhấn mạnh.

Cần giải quyết khách quan để bảo đảm niềm tin của người dân

Liên quan đến sự việc trên, dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Trung Tiệp (Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội) cho rằng: Vụ án còn nhiều vấn đề mà cơ quan chức năng cần làm rõ: giá trị pháp lý của bản trích lục địa bộ được sử dụng làm căn cứ khởi kiện; việc xác định vị trí thửa đất tranh chấp trong hệ thống bản đồ địa chính qua các thời kỳ; cũng như trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan trong quá trình tham mưu, thẩm tra, giải quyết vụ việc nếu để xảy ra sai sót, kéo dài tranh chấp.

Khu đấp đang tranh chấp được các cấp toà xét xử.

“Đối với những vụ việc tranh chấp đất đai có yếu tố lịch sử, sử dụng nhiều loại bản đồ, tài liệu qua các giai đoạn khác nhau, việc thu thập, đánh giá chứng cứ cần đặc biệt thận trọng.

Nếu không xác định rõ được vị trí thửa đất trên thực địa và sự thống nhất giữa các tài liệu địa chính, rất dễ dẫn đến khiếu kiện kéo dài, gây mất ổn định trật tự xã hội ở địa phương”, luật sư Tiệp nói

Từ những nhóm nội dung trên, qua nghiện cứu hồ sơ và tìm hiểu thực tế vụ án, luật sư Nguyễn Trung Tiệp cho rằng: Có ít nhất 3 nội dung mà cơ quan chức năng cần phải làm rõ:

Một là: văn bản này đang được các cơ quan tố tụng dẫn chứng, áp dụng làm căn cứ cho việc xác định thửa đất gia đình ông La Chấn Cầu đang quan lý, sử dụng thuộc thửa đất ông Trịnh Quang Minh đang tranh chấp cần được điều tra làm rõ để xác định tính xác thực về nguồn gốc, lịch sử của thửa đất tranh chấp. Trên cơ sở đó mới định vị được ai là người sở hữu, quản lý sử dụng hợp pháp thửa đất.

Hai là: văn bản “Trích lục địa bộ” ngày 13/4/1992 do Sở Nông nghiệp tỉnh An Giang, đồng chí Trưởng phòng Quản lý ruộng đất Cao Văn Bé ký, đóng dấu nếu sau khi điều tra phát hiện có dấu hiệu làm giả, điều này sẽ làm thay đổi bản chất “sự thật” vụ án. Đây là chứng cứ, tình tiết mới, hoàn toàn có căn cứ để giải quyết theo trình tự tái thẩm cho vụ án này.

Ba là: trường hợp nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự theo Điều 341 BLHS 2015 “Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan tổ chức; tội sử dụng con dấu, tài liệu của cơ quan tổ chức”. Do đó, cần được các cơ quan pháp luật điều tra làm rõ để bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp cho người dân.

Được biết, bà Lê Thị Bình có hoàn cảnh vô cùng khó khăn, về nơi ở và điều kiện sinh sống. Hơn nữa, gia đình ba Lê Thị Bình có công với cách mạng, bà là con của Ông Lê Văn Kiết (liệt sĩ) và có bà nội Lê Thị Phấn được truy tặng Mẹ Việt Nam Anh Hùng.

Người dân mong muốn cơ quan chức năng của tỉnh An Giang sẽ sớm vào cuộc một cách khách quan, toàn diện, làm rõ các nội dung mà người dân phản ánh, bảo đảm việc giải quyết vụ việc đúng quy định pháp luật.

Chỉ khi những vấn đề còn mâu thuẫn được làm sáng tỏ, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân mới được bảo đảm, qua đó củng cố niềm tin của Nhân dân vào pháp luật và các cơ quan bảo vệ pháp luật.