Trắng đêm chạy lũ

Đêm 22/8, nhiều ngôi nhà trên các tuyến phố Thống Nhất, Đông Tiến, xã Tiên Yên (Quảng Ninh) vẫn sáng đèn.

Ngoài trời, mưa chưa ngớt, nước từ thượng nguồn tiếp tục đổ về, dâng dần qua những đoạn đường thấp.

Trong ánh đèn hắt ra từ những hiên nhà, người bê tủ lạnh, người chuyển xe máy, người kê bàn ghế, đồ điện và những tài sản có giá trị lên cao.

Tiếng gọi nhau, tiếng chân người lội nước hòa cùng tiếng mưa dội xuống mái nhà khiến những tuyến phố vốn yên tĩnh về đêm trở nên tất bật.

Chỉ trong 2 ngày, do ảnh hưởng của bão số 4, trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh liên tục có mưa rất to, nhiều địa phương, tuyến đường xuất hiện tình trạng ngập cục bộ.

Tại xã Tiên Yên, mưa lớn kéo dài, cộng với lượng nước từ thượng nguồn đổ về khiến nguy cơ ngập tại một số khu vực thấp trũng tăng nhanh.

Khi nước từ thượng nguồn đổ về, một số tuyến phố Thống Nhất, Đông Tiến nước dâng lên rất nhanh, nhiều gia đình đã chủ động di chuyển tài sản, kê đồ đạc và chuẩn bị phương án rời khỏi nhà nếu tình hình diễn biến xấu.

Không ai bảo ai, nhà này thấy nhà kia chuyển đồ cũng sang phụ một tay. Người khỏe khiêng những vật nặng, người già thu dọn giấy tờ, đồ dùng cần thiết, thanh niên đưa xe máy lên nơi cao hơn.

Bà Đồng Thị Hay, khu phố Thống Nhất, xã Tiên Yên cho biết: Cứ đưa đồ lên cao trước đã, nước không vào thì càng mừng.

Chỉ một trận mưa lớn kéo dài cũng có thể khiến mực nước thay đổi rất nhanh, nếu chờ đến lúc nước tràn sâu vào nhà mới di chuyển thì có thể đã muộn.

Sáng 23/8, mưa vẫn rơi trên những tuyến phố vừa trải qua một đêm ngập nước ở xã Tiên Yên.

Nước sông đã rút dần nhưng dấu vết của trận mưa lũ còn in trên từng bậc cửa, mặt đường, những vệt nước đọng trên tường và những đồ dùng ướt sũng được người dân lần lượt mang ra khỏi nhà.

Bùn non phủ nhiều đoạn phố, rác, cành cây mắc lại ở các miệng cống. Tiếng chổi quét bùn, tiếng xẻng xúc đất, tiếng vòi nước xịt rửa nền nhà nối nhau từ sáng sớm.

Đêm trước, những cán bộ, chiến sĩ công an, quân đội, dân quân còn cùng người dân chạy nước, chuyển tài sản lên cao; sáng ra, vẫn những con người ấy lại có mặt để dọn bùn, khơi dòng chảy, giúp từng gia đình thu dọn nhà cửa.

Bà Vũ Thị Lý, khu phố Thống Nhất, xã Tiên Yên vẫn nhớ rõ thời điểm nước bắt đầu lên nhanh.

Mưa kéo dài, nước ngoài đường dâng dần rồi tràn vào những khu vực thấp. Người dân vội kê bàn ghế, đưa đồ điện và những tài sản có giá trị lên cao.

Giữa lúc nhiều gia đình đang tất bật chạy nước, cán bộ địa phương và các lực lượng đã xuống khu dân cư.

“Nước lên nhanh nên ai cũng lo. Cán bộ xã, công an, quân đội xuống tận nơi nhắc từng nhà, giúp bà con chuyển đồ đạc. Đến sáng, nước vừa rút là mọi người lại cùng dân xúc bùn, dọn đường. Đêm thấy các anh có mặt, sáng vẫn thấy các anh ở đây, bà con chúng tôi yên tâm hơn rất nhiều”, bà Lý kể.

Đến 22 giờ ngày 23/8, trên địa bàn Tiên Yên vẫn còn mưa nhỏ. Nước lũ trên sông Tiên Yên đã rút nhưng các cầu tràn vẫn bị ngập.

Sau nhiều ngày mưa lớn, đất đã ngậm no nước, nguy cơ sạt lở tại các taluy, sườn đồi và tuyến giao thông miền núi tăng cao.

Theo báo cáo nhanh của UBND xã Tiên Yên, khoảng 19 giờ, tại Km11+600 quốc lộ 18C, đoạn qua thôn Văn Mây, khoảng 150m³ đất đá từ taluy dương sạt xuống đường.

Trước đó, khoảng 8 giờ sáng, tại Km100+100 quốc lộ 4B, hướng ra cảng Mũi Chùa, thuộc khu phố Đồng Châu, khoảng 500m³ đất đá cũng sạt xuống tuyến.

Máy xúc cùng lực lượng chức năng nhanh chóng được đưa đến hiện trường. Đất đá được đào, xúc, giải phóng khỏi mặt đường để khôi phục giao thông.

Hơn 6ha lúa tại khu phố Đồng Châu bị ngập úng. Hệ thống điện, mạng viễn thông bị ảnh hưởng được khắc phục kịp thời, duy trì thông tin liên lạc.

Theo ông Phạm Thế Mạnh, Phó Chủ tịch UBND xã Tiên Yên, đây lại là thời điểm càng phải cảnh giác bởi nước rút có thể tạo tâm lý tình hình đã an toàn.

“Nước trên sông đã rút nhưng đất sau nhiều ngày mưa đang bão hòa nước, nguy cơ sạt lở, sụt lún vẫn rất cao. Xã tiếp tục duy trì lực lượng trực 24/24 giờ, thường xuyên kiểm tra các cầu tràn, tuyến giao thông, khu dân cư dưới chân taluy và những điểm có nguy cơ sạt lở.

Phát hiện nguy cơ mất an toàn là phải xử lý ngay, trường hợp cần thiết phải di dời người dân trước, không chờ sự cố xảy ra mới ứng phó”, ông Mạnh cho biết.

Ở đặc khu Vân Đồn, cuộc chạy đua với bão số 4 bắt đầu từ trước khi những trận mưa lớn trút xuống.

Đến 9 giờ ngày 22/8, toàn bộ 1.354 tàu cá đã về nơi tránh trú an toàn. Tại 13 điểm neo đậu, tàu cá và các phương tiện vận tải khách trong và ngoài địa phương được bố trí vào vị trí an toàn. 830 người trên các nhà bè nuôi trồng thủy sản cũng được đưa vào bờ.

Trên đất liền, đặc khu rà soát 4 điểm có nguy cơ sạt trượt và 345 ngôi nhà có nguy cơ tốc mái, không bảo đảm an toàn.

Các tổ công tác xây dựng phương án đưa người dân sang nhà kiên cố của người thân, hàng xóm hoặc nhà văn hóa thôn nếu tình hình diễn biến xấu. Ba mươi công trình hồ chứa, đập cùng 17,89km đê biển được kiểm tra, theo dõi.

Ông Phạm Xuân Đài, Chủ tịch UBND đặc khu Vân Đồn cho biết: Với một địa bàn biển đảo, nhiều nhà bè và tàu thuyền, việc chủ động phải được thực hiện trước khi bão ảnh hưởng.

“Chậm một bước thì khi gió mạnh, sóng lớn sẽ rất khó xử lý. Vì vậy, tàu thuyền phải vào nơi tránh trú, người trên nhà bè phải lên bờ trước khi thời tiết xấu. Trên đất liền, chúng tôi rà soát những khu vực có nguy cơ sạt trượt, ngập lụt, tắc nghẽn dòng chảy, chuẩn bị lực lượng, phương tiện cứu hộ, cứu nạn. Mục tiêu trước hết là bảo đảm an toàn tính mạng người dân”, ông Đài nói.

Sự chuẩn bị ấy nhanh chóng được đặt trước thử thách của mưa lớn. Một số điểm dân cư tại Cái Rồng 1, Cái Rồng 2 xảy ra ngập cục bộ. Trưa 22/8, mái taluy dương khu vực cầu Vân Đồn 2 bị sạt trượt, nút giao Khe Ngái ngập lớn, cản trở giao thông.

Ngay sau khi nắm tình hình, lãnh đạo đặc khu xuống hiện trường, chỉ đạo bố trí máy móc, phương tiện và nhân lực khắc phục.

Đất đá được thu dọn, những điểm ngập được xử lý, lực lượng túc trực tại các vị trí xung yếu để bảo đảm giao thông và đề phòng sự cố tiếp tục phát sinh.

Cùng thời điểm ấy, tại phường Việt Hưng, mưa lớn kéo dài làm xuất hiện những nguy cơ khác. Qua rà soát, địa phương xác định 13 điểm có nguy cơ sạt lở cao, ngập lụt tiềm ẩn nguy hiểm đối với người dân.

Tại tổ 6, khu Giếng Đáy 5, một phần kè đất phía sau nhà dân đã sạt trượt. Chính quyền địa phương lập tức xuống kiểm tra, khoanh vùng và vận động gia đình di chuyển người, tài sản ra khỏi nơi nguy hiểm.

Một hộ dân khác nằm tại vị trí có nguy cơ đất tiếp tục sạt vào nhà cũng được yêu cầu di dời.

Ở tổ 1, khu Giếng Đáy 5, đất đá sạt trượt có nguy cơ ảnh hưởng đến hai hộ dân. Biển cảnh báo được dựng lên, khu vực nguy hiểm được khoanh lại và phương án di chuyển người dân được chuẩn bị nếu mưa tiếp tục kéo dài.

Bám địa bàn, giữ an toàn sau mưa lũ

Khi bão số 4 đi qua nhưng mưa lớn vẫn tiếp diễn, Quảng Ninh chuyển trọng tâm sang khắc phục hậu quả gắn với phòng ngừa những nguy cơ có thể phát sinh.

Tinh thần chỉ đạo của tỉnh được duy trì ở mức cao, đó là không chủ quan khi nước bắt đầu rút, không để khoảng trống trong chỉ huy; các đồng chí lãnh đạo tỉnh được phân công trực tiếp xuống địa bàn, kiểm tra những điểm xung yếu, chỉ đạo xử lý sạt lở, ngập úng, bảo đảm giao thông và chủ động di dời người dân khỏi nơi nguy hiểm.

Đến 16 giờ ngày 23/8, theo báo cáo của UBND tỉnh Quảng Ninh, mưa bão đã gây thiệt hại sơ bộ khoảng 15 tỷ đồng.

Trên 443ha lúa, 6,4ha hoa màu và 30ha cây ăn quả bị ngập; một số công trình, tuyến giao thông bị ảnh hưởng bởi ngập lụt, sạt lở đất đá.

Trong những con số thiệt hại ấy, điều quan trọng nhất là toàn tỉnh không có thiệt hại về người.

Không để xảy ra thiệt hại về người là yêu cầu được Quảng Ninh đặt lên hàng đầu trong suốt quá trình ứng phó mưa bão.

Từ tỉnh đến cơ sở, các phương án được triển khai từ sớm, điều chỉnh liên tục theo diễn biến thực tế; những khu vực có nguy cơ được kiểm soát, người dân tại nơi không bảo đảm an toàn được chủ động di dời trước khi sự cố xảy ra.

Đặc biệt, trong những ngày mưa lớn, công tác chỉ đạo không chỉ dừng ở các cuộc họp, công điện hay văn bản điều hành.

Trên cơ sở diễn biến tại từng khu vực, tỉnh phân công các đồng chí lãnh đạo trực tiếp xuống cơ sở, có mặt tại những điểm xung yếu để kiểm tra, nắm tình hình và chỉ đạo xử lý ngay tại hiện trường.

Những khu vực ngập lụt, sạt lở, hồ đập, ngầm tràn, tuyến giao thông và khu dân cư có nguy cơ mất an toàn được đặt trong diện theo dõi chặt chẽ.

Việc đưa chỉ huy xuống gần hiện trường giúp các tình huống phát sinh được xử lý nhanh hơn.

Nơi nào có nguy cơ sạt lở phải khoanh vùng, cảnh báo; nơi nào nước còn lớn phải bố trí lực lượng kiểm soát; hộ dân nào nằm trong khu vực không bảo đảm an toàn phải vận động di chuyển; tuyến giao thông bị đất đá chia cắt phải huy động ngay phương tiện khắc phục.

Những vấn đề vượt thẩm quyền cơ sở được báo cáo để tỉnh kịp thời điều động lực lượng, phương tiện hỗ trợ.

Ở những tuyến đường bị đất đá tràn xuống, máy móc được đưa đến giải phóng mặt đường, từng bước khôi phục giao thông.

Tại khu dân cư vừa rút nước, lực lượng tại chỗ hỗ trợ người dân thu dọn bùn đất, khơi thông cống rãnh, vệ sinh nhà cửa.

Hệ thống điện, viễn thông bị ảnh hưởng được khẩn trương khắc phục nhằm duy trì thông tin liên lạc, nhất là tại những khu vực còn tiềm ẩn nguy cơ thiên tai.

Song song với khắc phục hậu quả, việc di dời người dân được tỉnh chỉ đạo thực hiện quyết liệt.

Đến chiều 23/8, hơn 200 người thuộc 35 hộ dân và người tại 23 lán trại tạm đã được đưa đến nơi an toàn.

Việc di chuyển tập trung vào những khu vực thấp trũng, dưới chân đồi, cạnh taluy, ven sông, suối và những vị trí được xác định không bảo đảm an toàn khi mưa tiếp tục kéo dài.

Không chỉ những nơi đã xảy ra sạt lở mới được kiểm tra, tỉnh Quảng Ninh yêu cầu các địa phương rà soát cả những khu vực xuất hiện dấu hiệu bất thường như vết nứt trên đất, nước chảy từ sườn đồi, đất đá dịch chuyển hoặc những biểu hiện có thể báo hiệu nguy cơ sạt trượt.

Khi xác định có nguy cơ, phải khoanh vùng, cảnh báo và di chuyển người dân ngay, không chờ sự cố xảy ra mới sơ tán.

Phòng ngừa đi trước một bước cũng là yêu cầu được đặt ra đối với các ngầm tràn, sông, suối.

Lực lượng chức năng phải tiếp tục túc trực, kiểm soát chặt người và phương tiện, kiên quyết không cho qua khi chưa bảo đảm an toàn; không để người dân xuống khu vực nước lớn đánh bắt cá, vớt củi hoặc thực hiện những hoạt động tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tai nạn.

Theo dự báo, mưa lớn còn kéo dài đến hết ngày 24/8, lượng mưa phổ biến từ 100-200mm, cục bộ có nơi trên 400mm.

Trước diễn biến này, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương tiếp tục duy trì nghiêm chế độ trực, theo dõi sát các bản tin dự báo, cảnh báo; cập nhật nhanh diễn biến mưa lũ đến người dân, nhất là tại vùng miền núi, ven sông, suối và khu vực có nguy cơ sạt lở.

Cùng với các đoàn công tác trên thực địa, hệ thống chỉ huy phòng, chống thiên tai từ tỉnh đến cơ sở được duy trì xuyên suốt.

Thông tin về lượng mưa, mực nước, các điểm ngập, sạt lở được cập nhật thường xuyên để phục vụ công tác điều hành.

Tỉnh yêu cầu rõ trách nhiệm của từng địa bàn, không để điểm nguy hiểm không có người cảnh giới, không để khu vực có nguy cơ nhưng chậm cảnh báo và không để tình huống phát sinh kéo dài mới tổ chức xử lý.

Tỉnh Quảng Ninh chỉ đạo các địa phương theo dõi hệ thống hồ chứa, đập, đê điều, công trình thủy lợi.

Tại các vị trí có nguy cơ ách tắc dòng chảy phải được khơi thông; khu vực thấp trũng có khả năng ngập trở lại phải chuẩn bị sẵn phương án ứng phó nếu xuất hiện thêm mưa lớn.

Trên các tuyến giao thông miền núi, những mái taluy cao, đoạn qua sông, suối và vị trí vừa xảy ra sạt trượt phải tiếp tục được theo dõi, cảnh báo, không để người và phương tiện đi vào khu vực chưa bảo đảm an toàn.

Cùng với phòng ngừa nguy cơ mới, tỉnh yêu cầu khẩn trương khắc phục những thiệt hại đã xảy ra, tiếp tục rà soát, thống kê đầy đủ thiệt hại về sản xuất, giao thông, thủy lợi và các công trình hạ tầng.

Những diện tích cây trồng bị ngập được chủ động tiêu úng khi điều kiện cho phép; khu dân cư sau ngập được vệ sinh, xử lý môi trường; điện, thông tin liên lạc và các tuyến giao thông thiết yếu được ưu tiên khôi phục để sớm ổn định đời sống, sản xuất của người dân.

Với sự chỉ đạo quyết liệt của tỉnh, sự có mặt trực tiếp của các đồng chí lãnh đạo tại những địa bàn xung yếu cùng hàng trăm cán bộ, chiến sĩ bám cơ sở, Quảng Ninh đang khẩn trương khắc phục hậu quả mưa lũ nhưng không một phút lơ là trước những nguy cơ còn phía trước.

Mục tiêu cao nhất vẫn được đặt lên hàng đầu đó là bảo vệ an toàn tính mạng người dân, không để bị động, bất ngờ trong bất cứ tình huống nào.