Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ký phê duyệt Đề án tái cấu trúc các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia. (Ảnh minh họa: idccenter.gov.vn)

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng vừa ký Quyết định số 1951/QĐ-TTg ngày 08/10/2026 phê duyệt Đề án tái cấu trúc các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia giai đoạn 2026 - 2035.

Đề án tập trung rà soát và tổ chức lại hệ thống các chương trình khoa học công nghệ quốc gia còn hiệu lực do Thủ tướng Chính phủ cũng như các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan Trung ương phê duyệt.

Bên cạnh đó, Đề án cũng cập nhật các chương trình mới được phê duyệt trong quá trình triển khai nhằm bảo đảm bao quát đầy đủ phạm vi. Việc rà soát này giúp loại bỏ tình trạng trùng lặp về mục tiêu, nội dung, sản phẩm và nguồn lực giữa các đơn vị.

Mục tiêu chung của Đề án là tổ chức lại hệ thống thành 6 nhóm chương trình tinh gọn và đồng bộ, phân định rõ mục tiêu cũng như phạm vi kết quả.

Quy trình này bảo đảm sự liên thông chặt chẽ từ nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng cho đến chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm.

Các nguồn lực sẽ được tập trung tối đa nhằm giúp Việt Nam làm chủ công nghệ lõi, phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược.

Đồng thời, kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp luận cứ khoa học vững chắc cho hoạch định chính sách, quản trị quốc gia và phát triển xã hội.

Đề án cũng chú trọng nâng cao tiềm lực khoa học công nghệ gắn liền với nhiệm vụ chuyển đổi số quốc gia. Qua đó, chương trình góp phần tăng năng suất lao động, nâng cao năng lực cạnh tranh, bảo đảm tự chủ công nghệ và an ninh quốc phòng.

Hướng tới giai đoạn 2026 - 2030, Đề án đặt mục tiêu 100% chương trình được quản lý, theo dõi tiến độ và đánh giá hiệu quả trên Nền tảng số quản lý khoa học công nghệ quốc gia.

Song song với đó, Việt Nam sẽ phấn đấu hình thành 30 nhóm nghiên cứu mạnh đạt chuẩn khu vực và liên thông dữ liệu với các trung tâm đổi mới sáng tạo.

Về mặt sản phẩm và doanh nghiệp, Đề án hướng tới tạo ra tối thiểu 20 sản phẩm trọng điểm quốc gia cùng 20 doanh nghiệp làm chủ công nghệ chiến lược, trong đó có ít nhất 5 doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Đây được xem là bước ngoặt quan trọng giúp doanh nghiệp nội địa nâng cao sức cạnh tranh trên trường quốc tế.

Ngoài ra, Đề án đặt mục tiêu thành lập tối thiểu 250 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo dựa trên việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu và quyền sở hữu trí tuệ.

Đồng thời, khoảng 150 sản phẩm giải pháp sẽ được hỗ trợ thử nghiệm nhân rộng, 150 doanh nghiệp được hỗ trợ hoàn thiện quy trình sản xuất mẫu, cùng mục tiêu thu hút nguồn vốn đầu tư khởi nghiệp tương đương 100% kinh phí ngân sách cấp.

Trong giai đoạn 2026 - 2035, toàn bộ các chương trình sẽ được sắp xếp thành 6 nhóm chuyên biệt gồm nhóm phát triển tiềm lực, nhóm nghiên cứu cơ bản, nhóm trọng điểm quốc gia, nhóm đổi mới sáng tạo, nhóm quốc gia đặc biệt và nhóm chuyển đổi số.

Việc phân chia này nhằm tập trung nguồn lực và tăng cường khả năng điều phối ở quy mô quốc gia.

Đáng chú ý, mô hình mới không làm phát sinh thêm cấp quản lý trung gian hay thủ tục hành chính phức tạp.

Thẩm quyền xây dựng, thẩm định, phê duyệt và tổ chức thực hiện vẫn tuân thủ nghiêm ngặt theo các quy định pháp luật hiện hành.

Đối với nhóm chương trình phát triển tiềm lực, Đề án chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hạ tầng nghiên cứu và phòng thí nghiệm chuyên ngành.

Nội dung cốt lõi tập trung hỗ trợ các nhóm nghiên cứu mạnh gắn với trường đại học, viện nghiên cứu để tạo ra mạng lưới hạ tầng khoa học kỹ thuật hiện đại, đạt trình độ khu vực và quốc tế.

Ở nhóm nghiên cứu cơ bản, mục tiêu hàng đầu là tạo ra tri thức mới và phát triển nền tảng khoa học quốc gia trong các lĩnh vực tự nhiên, kỹ thuật, xã hội và nhân văn. Kết quả kỳ vọng từ nhóm này là các công bố uy tín, tài sản trí tuệ cùng những đề xuất chính sách có khả năng ứng dụng trực tiếp vào phát triển công nghệ chiến lược.

Nhóm chương trình trọng điểm quốc gia sẽ tập trung giải quyết các bài toán lớn, liên ngành có tác động trực tiếp đến kinh tế, xã hội, quản trị và quốc phòng an ninh. Các giải pháp kỹ thuật và quản lý đồng bộ sau khi hoàn thiện sẽ được thử nghiệm để đưa vào ứng dụng thực tiễn rộng rãi.

Nhóm chương trình đổi mới sáng tạo hướng đến việc hỗ trợ doanh nghiệp và cá nhân ứng dụng, chuyển giao công nghệ cũng như phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp. Thông qua đó, các tài sản trí tuệ sẽ được bảo hộ và thương mại hóa, góp phần nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.

Đối với nhóm chương trình quốc gia đặc biệt, các nguồn lực lớn sẽ được huy động để làm chủ công nghệ lõi và sản phẩm chiến lược phục vụ các dự án trọng điểm. Nhóm này được áp dụng cơ chế đầu tư, tài chính và quản trị rủi ro đặc thù nhằm hình thành năng lực thiết kế, chế tạo độc lập trong nước.

Cuối cùng, nhóm chương trình chuyển đổi số quốc gia đóng vai trò thúc đẩy chuyển đổi số đồng bộ từ Trung ương đến địa phương. Việc triển khai hiệu quả nhóm này sẽ góp phần xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và đảm bảo an toàn an ninh mạng trên môi trường số.