Tin90p.com - Pháp luật kiến tạo phát triển: Khơi thông thể chế, giải phóng nguồn lực quốc gia
Hoàn thiện thể chế, đổi mới tư duy xây dựng và thi hành pháp luật không chỉ nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước mà còn tạo dựng môi trường minh bạch, công bằng, khơi thông các nguồn lực xã hội, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Trong tiến trình phát triển đất nước, pháp luật giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thiết lập trật tự, bảo đảm kỷ cương và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, pháp luật không chỉ dừng lại ở chức năng quản lý mà cần trở thành động lực kiến tạo, mở đường cho phát triển. Một hệ thống pháp luật minh bạch, thống nhất, ổn định và có tính dự báo cao sẽ tạo niềm tin cho xã hội, khuyến khích đầu tư, kinh doanh và giúp các nguồn lực quốc gia được khai thác, sử dụng hiệu quả. Đổi mới tư duy: Pháp luật phải trở thành động lực phát triển Trong tư duy truyền thống, pháp luật chủ yếu được nhìn nhận là công cụ quản lý xã hội, thiết lập trật tự và bảo đảm kỷ cương. Đây là chức năng cơ bản, không thể thay thế. Tuy nhiên, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, pháp luật cần được nhìn nhận với vai trò rộng hơn: vừa quản lý hiệu quả, vừa tạo môi trường thuận lợi để phát huy tiềm năng, sức sáng tạo của toàn xã hội. Một hệ thống pháp luật tiến bộ không chỉ quy định những điều được phép làm và những hành vi bị nghiêm cấm, mà còn phải tạo ra môi trường pháp lý rõ ràng, bình đẳng để người dân yên tâm lao động, doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư và các nguồn lực xã hội được phân bổ hợp lý. Tinh thần này được thể hiện trong Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng vừa bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước, vừa khuyến khích sáng tạo, giải phóng sức sản xuất và khơi thông các nguồn lực phát triển; đồng thời đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh của đất nước. Đây là sự chuyển biến quan trọng về tư duy: pháp luật không chỉ là công cụ kiểm soát mà phải trở thành nền tảng thúc đẩy phát triển. Kỷ cương cần được giữ vững, nhưng các quy định và thủ tục phải khoa học, minh bạch, hạn chế những rào cản không cần thiết. Tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực Thực tiễn cho thấy, những quy định thiếu đồng bộ, chồng chéo hoặc khó thực hiện có thể làm chậm quá trình phát triển. Một dự án đầu tư có thể kéo dài do thủ tục chưa liên thông; doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội kinh doanh vì thời gian giải quyết hồ sơ; cán bộ thực thi nhiệm vụ lúng túng trước những quy định chưa rõ ràng, dẫn đến tâm lý e ngại, né tránh trách nhiệm. Những bất cập này không chỉ làm tăng chi phí tuân thủ mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn lực xã hội, môi trường đầu tư và niềm tin của người dân, doanh nghiệp. Vì vậy, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, pháp luật là yêu cầu cấp thiết. Tuy nhiên, cải cách không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý hay hạ thấp các tiêu chuẩn về môi trường, an toàn xã hội, quyền lợi người lao động và người tiêu dùng. Điều quan trọng là xây dựng quy định vừa chặt chẽ về nguyên tắc, vừa hợp lý trong tổ chức thực hiện, bảo đảm lợi ích công cộng nhưng không tạo thêm những rào cản hành chính không cần thiết. Ngày 17/5/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 140/NQ-CP về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW, cụ thể hóa những định hướng lớn thành nhiệm vụ, giải pháp trong thực tiễn. Đây là cơ sở quan trọng để thúc đẩy đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Xây dựng pháp luật phải xuất phát từ thực tiễn Một quy định pháp luật chỉ thực sự có giá trị khi không chỉ đúng về nguyên tắc mà còn có khả năng đi vào cuộc sống. Vì vậy, quá trình xây dựng chính sách cần xuất phát từ thực tiễn, lắng nghe ý kiến của người dân, doanh nghiệp và những chủ thể trực tiếp chịu tác động. Các vấn đề như khả năng thực hiện, chi phí tuân thủ, điều kiện tổ chức thi hành và tác động đối với đời sống xã hội cần được đánh giá ngay từ đầu. Nếu chính sách thiếu tính khả thi, dù được chuẩn bị công phu vẫn có thể phát sinh vướng mắc khi triển khai. Nghị quyết số 66-NQ/TW nhấn mạnh yêu cầu nghiên cứu chiến lược, chính sách từ sớm, từ thực tiễn và kinh nghiệm quốc tế; đồng thời chú trọng khảo sát, đánh giá tác động và tiếp thu thực chất ý kiến của các đối tượng chịu tác động. Đặc biệt, sự phát triển của kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi xanh và các mô hình kinh doanh mới đang đặt ra nhiều vấn đề pháp lý cần được nghiên cứu, điều chỉnh kịp thời. Pháp luật phải có khả năng thích ứng với thực tiễn nhưng vẫn bảo đảm tính ổn định, nhất quán và khả năng dự báo, tạo niềm tin cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình đầu tư, phát triển lâu dài. ![]() Đưa pháp luật vào cuộc sống bằng trách nhiệm thực thi Chất lượng của hệ thống pháp luật không thể chỉ được đánh giá bằng số lượng văn bản được ban hành mà quan trọng hơn là hiệu quả tổ chức thực hiện. Một đạo luật dù được xây dựng công phu nhưng thiếu cơ chế triển khai phù hợp sẽ khó phát huy đầy đủ giá trị. Do đó, đổi mới công tác xây dựng pháp luật phải gắn liền với đổi mới tổ chức thi hành. Cần xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng cấp và từng cá nhân có thẩm quyền; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ thực thi; tăng cường kiểm tra, giám sát và kịp thời phát hiện những quy định không còn phù hợp. Trong tiến trình này, chuyển đổi số có vai trò quan trọng. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ dừng ở số hóa văn bản hay đưa thủ tục hành chính lên môi trường mạng mà cần hướng đến mục tiêu giúp người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật nhanh chóng, thuận tiện và dễ hiểu hơn. Một nền pháp luật hiện đại phải là nền pháp luật mà người dân có thể tiếp cận, hiểu và sử dụng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Đây cũng là thước đo quan trọng để đánh giá hiệu quả cải cách thể chế. Khơi thông nguồn lực bắt đầu từ xây dựng niềm tin Trong nền kinh tế hiện đại, nguồn lực phát triển không chỉ nằm ở vốn, tài nguyên hay kết cấu hạ tầng mà còn nằm trong niềm tin của người dân và doanh nghiệp. Khi quyền sở hữu tài sản và lợi ích hợp pháp được bảo vệ, người dân sẽ yên tâm lao động, sản xuất và sáng tạo. Khi môi trường kinh doanh minh bạch, các quy định được áp dụng công bằng, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn đầu tư, mở rộng sản xuất và đổi mới công nghệ. Ngược lại, sự thiếu rõ ràng trong quy định và bất định trong quá trình thực thi có thể khiến nguồn lực bị đình trệ. Nhà đầu tư trì hoãn quyết định, dự án chậm triển khai và những sáng kiến mới không được hiện thực hóa vì lo ngại rủi ro pháp lý. Nghị quyết số 66-NQ/TW định hướng xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi, thông thoáng, minh bạch, an toàn và có chi phí tuân thủ thấp; bảo đảm thực chất quyền tự do kinh doanh, quyền sở hữu tài sản và sự bình đẳng giữa các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế. Đây là những điều kiện quan trọng để củng cố niềm tin, nâng cao chất lượng môi trường đầu tư và tạo động lực cho phát triển. Khi người dân tin tưởng vào chính sách, doanh nghiệp tin tưởng vào môi trường pháp lý và cán bộ có đủ cơ sở để thực thi nhiệm vụ, sức sáng tạo của toàn xã hội sẽ được phát huy tốt hơn. ![]() Hoàn thiện thể chế, mở đường cho tương lai Pháp luật kiến tạo phát triển không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Một Nhà nước pháp quyền hiện đại phải giữ vững nguyên tắc nghiêm minh, bảo vệ lợi ích công cộng, quyền con người, quyền công dân và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Đồng thời, pháp luật cần tạo không gian phù hợp để những ý tưởng, mô hình kinh doanh và phương thức sản xuất mới có điều kiện phát triển. Muốn vậy, cần hài hòa giữa yêu cầu quản lý và phát triển, giữa kiểm soát và khuyến khích, giữa ổn định và đổi mới. Kỷ cương không đối lập với phát triển mà chính là nền tảng để phát triển bền vững. Cải cách thể chế cũng cần gắn với trách nhiệm giải trình. Mỗi cơ quan, đơn vị và cá nhân có thẩm quyền phải xác định rõ trách nhiệm trong quá trình xây dựng, ban hành và tổ chức thi hành pháp luật. Đồng thời, cần phát huy sự tham gia thực chất của người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội để chính sách ngày càng sát thực tiễn, có tính khả thi và tạo được sự đồng thuận. Việt Nam đang đứng trước những cơ hội phát triển mới, song cũng phải đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nền kinh tế hiện đại, hội nhập sâu rộng và cạnh tranh quốc tế. Trong bối cảnh đó, hoàn thiện thể chế và nâng cao chất lượng hệ thống pháp luật có ý nghĩa quan trọng đối với việc khai thác, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực quốc gia. Một hệ thống pháp luật công bằng sẽ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp; pháp luật minh bạch tạo dựng niềm tin; pháp luật ổn định khuyến khích đầu tư dài hạn. Đặc biệt, một hệ thống pháp luật có tư duy kiến tạo sẽ giúp chuyển hóa tiềm năng thành động lực phát triển thực chất. Pháp luật kiến tạo phát triển vì thế không thể chỉ dừng ở khẩu hiệu hay định hướng lý luận mà phải được thể hiện bằng những chuyển biến cụ thể trong thực tiễn: lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy hiệu quả phát triển làm thước đo, đồng thời giữ vững kỷ cương, công bằng và công lý. Khi pháp luật thực sự trở thành nền tảng minh bạch, an toàn và công bằng để người dân, doanh nghiệp phát huy năng lực, nguồn lực quốc gia sẽ có thêm điều kiện được khơi thông, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới./.
|

