Đồ gốm, công cụ lao động được tìm thấy ở di chỉ Mán Bạc. Ảnh: Hoa Lư

Cụ thể, 4 di tích được đề nghị bao gồm: Đền - chùa - văn chỉ Nam Lạng (xã Cổ Lễ); Đình Vị Khê (phường Vị Khê); Từ đường họ Phạm Đình (xã Liên Minh) và Di chỉ Khảo cổ Mán Bạc (xã Đồng Thái).

Đáng chú ý nhất là Di chỉ Khảo cổ Mán Bạc. Qua các đợt khai quật (từ năm 1998 đến năm 2025), các nhà khoa học đã phát hiện 105 mộ táng với 107 cá thể cùng hệ thống di vật đặc sắc.

Đây là di tích cư trú - mộ táng tiêu biểu, phản ánh rõ nét đời sống và sự giao thoa văn hóa giai đoạn hậu kỳ đá mới - sơ kỳ kim khí tại Việt Nam.

Việc xếp hạng cấp Quốc gia sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để tỉnh Ninh Bình xây dựng các chính sách, kế hoạch bảo tồn bền vững và khai thác hiệu quả giá trị văn hóa - lịch sử của các di tích này trong thời gian tới.