Khi công sức bảo vệ rừng được ghi nhận và hưởng lợi, người dân càng có thêm động lực bảo vệ rừng tốt hơn.

Khi người dân trở thành người giữ rừng

Nằm ở khu vực biên giới nơi cực Tây của Tổ quốc, Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé, tỉnh Điện Biên có vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường và duy trì cân bằng sinh thái.

Để bảo vệ diện tích rừng rộng lớn tại đây, bên cạnh lực lượng chuyên trách, sự tham gia của người dân sống gần rừng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Bởi khi được trực tiếp tham gia quản lý, bảo vệ rừng và hưởng lợi từ công sức của mình, người dân ngày càng chủ động thực hiện trách nhiệm được giao.

Hiện nay, Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé thực hiện giao khoán bảo vệ 19.589 ha rừng cho 28 cộng đồng dân cư, 1 nhóm hộ và 7 đơn vị lực lượng vũ trang trên địa bàn các xã, trong đó có xã Mường Nhé.

Việc giao khoán giúp người dân trực tiếp tham gia tuần tra, kiểm tra rừng, phát hiện dấu hiệu xâm hại tài nguyên và phối hợp với lực lượng chức năng xử lý các vụ việc phát sinh.

Từ đó, công tác bảo vệ rừng không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng chuyên trách mà từng bước trở thành trách nhiệm chung của cộng đồng.

Điều đáng chú ý là nhận thức của người dân về giá trị của rừng ngày càng thay đổi. Rừng không chỉ là tài nguyên thiên nhiên mà còn là nơi giữ nước cho sản xuất, bảo vệ môi trường sống và tạo ra những lợi ích thiết thực cho cộng đồng.

Chính sách tiếp sức cho người dân

Một trong những động lực quan trọng thúc đẩy người dân Mường Nhé tích cực bảo vệ rừng là nguồn thu từ chính sách chi trả DVMTR.

Thông qua cơ chế này, các chủ rừng đủ điều kiện được nhận tiền chi trả, tạo thêm nguồn lực phục vụ công tác quản lý, bảo vệ diện tích rừng được giao.

Theo ông Nguyễn Đình Cương, Phó chủ tịch UBND xã Mường Nhé thông tin: Trong năm 2025 vừa qua, tổng số tiền chi trả DVMTR trên địa bàn xã Mường Nhé đạt hơn 26,3 tỷ đồng.

Khoản tiền được chi trả cho hàng chục chủ rừng là cộng đồng dân cư ở thôn, bản và hộ gia đình.

Nguồn kinh phí này góp phần duy trì hoạt động tuần tra, kiểm tra rừng, đồng thời tạo thêm thu nhập cho các cộng đồng, hộ gia đình tham gia bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Với người dân sống gần rừng, khoản tiền được chi trả cũng là sự ghi nhận đối với công sức và trách nhiệm gìn giữ những cánh rừng.

Khi quyền lợi gắn liền với nhiệm vụ, người dân có thêm động lực chủ động giám sát địa bàn, phát hiện nguy cơ xâm hại rừng và phối hợp với lực lượng chức năng.

Qua đó, chính sách DVMTR góp phần chuyển biến nhận thức, giúp người dân hiểu rõ hơn giá trị kinh tế, môi trường mà rừng mang lại.

Rừng không chỉ có giá trị từ gỗ hay những sản vật có thể khai thác, mà còn đem lại lợi ích lâu dài thông qua bảo vệ nguồn nước, duy trì hệ sinh thái và hạn chế tác động bất lợi của thiên tai.

Cơ chế chi trả DVMTR góp phần cụ thể hóa những giá trị ấy, giúp người dân thấy rõ rằng bảo vệ rừng cũng chính là bảo vệ nguồn lợi gắn với cuộc sống của mình.

Tuy nhiên, tiền DVMTR không phải khoản hỗ trợ tách rời trách nhiệm. Các chủ rừng phải thực hiện đúng nghĩa vụ quản lý, bảo vệ diện tích rừng theo quy định. Vì vậy, nguồn thu này vừa tạo động lực kinh tế, vừa khuyến khích cộng đồng nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và chủ động gìn giữ tài nguyên rừng.

Sự phối hợp giữa ban quản lý rừng, kiểm lâm và các lực lượng chức năng cũng góp phần duy trì hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng. Trong kết quả đó có sự đóng góp quan trọng của các cộng đồng nhận khoán.

Sinh sống gần rừng, người dân có điều kiện nắm bắt tình hình địa bàn, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và thông báo cho lực lượng chức năng.

Khi được trang bị kiến thức, có cơ chế phối hợp và được hưởng lợi từ chính sách DVMTR, vai trò giám sát, bảo vệ rừng từ cơ sở càng được phát huy.

Để chính sách tiếp tục phát huy hiệu quả, việc chi trả cần bảo đảm đúng đối tượng, công khai, minh bạch, gắn với chất lượng bảo vệ rừng.

Đồng thời, cần đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng nguồn thu hiệu quả, tăng cường phối hợp giữa cộng đồng và các lực lượng chức năng nhằm chủ động phòng ngừa nguy cơ xâm hại rừng.

Thực tế tại Mường Nhé cho thấy, bảo vệ rừng sẽ bền vững hơn khi người dân được tham gia, được ghi nhận công sức và hưởng lợi chính đáng từ những đóng góp của mình.

Chính sách chi trả DVMTR không chỉ tạo thêm nguồn lực cho công tác quản lý, bảo vệ rừng mà còn góp phần gắn lợi ích kinh tế với trách nhiệm gìn giữ tài nguyên thiên nhiên.

Có thể nói, khi mỗi cộng đồng hiểu rõ giá trị của rừng, chủ động thực hiện trách nhiệm và được hưởng lợi theo đúng quy định, màu xanh nơi biên cương sẽ có thêm những người gìn giữ bền bỉ, góp phần bảo tồn hệ sinh thái và cải thiện sinh kế, hướng tới phát triển bền vững ở Mường Nhé.