Trong văn bản nêu rõ: Thời gian qua, Cục Hải quan đã có nhiều chỉ thị, kế hoạch và công văn hướng dẫn kiểm tra, giám sát về xuất xứ, ghi nhãn, chống chuyển tải bất hợp pháp đối với hàng hóa nhập khẩu, xuất khẩu, quá cảnh; các Chi cục Hải quan khu vực đã chủ động xây dựng kế hoạch, phân công thực hiện và tổ chức triển khai đến các đơn vị Hải quan cửa khẩu/ngoài cửa khẩu, qua đó đã kịp thời phát hiện và xử lý nhiều vụ việc vi phạm, đảm bảo chống thất thu ngân sách, chống gian lận thương mại, vi phạm pháp luật hải quan.

Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế, chính trị thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp; xung đột thương mại giữa các quốc gia ngày càng tăng cao; xu hướng dịch chuyển sản xuất, đầu tư cùng sự phát triển của thương mại điện tử xuyên biên giới vừa tạo cơ hội vừa đặt ra thách thức cho công tác quản lý hải quan, tình trạng lợi dụng gian lận xuất xứ, lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại, trốn thuế, chuyển tải bất hợp pháp ngày càng gia tăng về quy mô, mức độ vi phạm.

Trước tình hình đó, Cục Hải quan yêu cầu các Chi cục Hải quan khu vực: Có trách nhiệm kiểm tra, xác định xuất xứ hàng hóa để áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt theo đúng các cam kết quốc tế về ưu đãi thuế quan, thực hiện quản lý ghi nhãn hàng hóa đối với hàng hóa xuất khẩu nhập khẩu; ngăn chặn hành vi gian lận, giả mạo xuất xứ, ghi nhãn hàng hóa không đúng quy định, chuyển tải bất hợp pháp trong quá trình làm thủ tục hải quan và khi thanh tra, kiểm tra sau thông quan theo các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành.

Về kiểm tra, giám sát về xuất xứ, ghi nhãn hàng hóa: Đối với hàng hóa nhập khẩu, trường hợp kiểm tra hồ sơ hải quan: Hải quan nơi kiểm tra hồ sơ thực hiện kiểm tra, giám sát các mặt hàng, doanh nghiệp có nghi ngờ gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp để đảm bảo các lô hàng đáp ứng đầy đủ các quy định về xuất xứ theo đúng các quy tắc xuất xứ áp dụng. Kiểm tra nội dung khai xuất xứ hàng hóa trên tờ khai hải quan nhập khẩu.

Kiểm tra thời hạn hiệu lực của chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa; Kiểm tra, đối chiếu thông tin tên hàng, mã số HS; mô tả hàng hóa; xuất xứ; hóa đơn thương mại; số, ngày cấp chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa của người khai hải quan trên tờ khai hải quan nhập khẩu với thông tin trên chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa và các chứng từ khác thuộc hồ sơ hải quan để xác định tính hợp lệ của chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa và xuất xứ hàng hóa nhập khẩu;  Kiểm tra tiêu chí xuất xứ hàng hóa...

Trong quá trình kiểm tra, giám sát hải quan, quản lý doanh nghiệp, các Chi cục Hải quan khu vực lưu ý các phương thức gian lận sau: Doanh nghiệp nhập khẩu theo loại hình sản xuất xuất khẩu; loại hình gia công; loại hình sản xuất kinh doanh; loại hình nhập khẩu nguyên vật liệu, bán thành phẩm, linh kiện, cụm linh kiện từ nước ngoài để sản xuất, gia công, lắp ráp nhưng hàng hóa không trải qua công đoạn gia công, sản xuất hoặc chỉ trải qua công đoạn gia công, sản xuất, lắp ráp đơn giản không đáp ứng tiêu chí xuất xứ theo quy định nhưng khi xuất khẩu ghi xuất xứ Việt Nam trên tờ khai hải quan và trên hàng hoá và/hoặc bao bì hàng hóa. 

Thành lập nhiều công ty, mỗi công ty nhập khẩu một số cụm linh kiện, phụ tùng hoặc bộ phận tháo rời để lắp ráp hoặc bán cho công ty khác thực hiện gia công, lắp ráp công đoạn đơn giản không đáp ứng tiêu chí xuất xứ theo quy định nhưng ghi sản xuất tại Việt Nam hoặc xuất xứ Việt Nam trên nhãn hàng hóa để tiêu thụ tại thị trường trong nước nhằm đánh lừa người tiêu dùng hoặc xuất khẩu.

Nhập khẩu hàng hóa có xuất xứ từ nước ngoài về Việt Nam, sau đó hợp thức hóa hồ sơ hoặc xin cấp giấy chứng nhận xuất xứ để xuất khẩu nhưng lại khai báo xuất xứ Việt Nam. 

Lợi dụng quy trình, thủ tục cấp C/O để khai thông tin không đúng các thông tin tại hồ sơ đề nghị cấp C/O như không khai nguồn gốc nguyên vật liệu nhập khẩu đầu vào, lập các hợp đồng giả về mua nguyên vật liệu trong nước, sử dụng hóa đơn giá trị gia tăng cho nhiều tờ khai xuất khẩu, quay vòng hồ sơ xin cấp C/O.

Xuất khẩu các hàng hoá mà trên hàng hoá và/hoặc bao bì thể hiện là xuất xứ Việt Nam hoặc theo khai báo là xuất xứ Việt Nam nhưng không đáp ứng được các tiêu chí về xuất xứ theo các quy định.

Đối với hàng gửi kho ngoại quan: Hải quan cửa khẩu quản lý kho ngoại quan giám sát chặt chẽ các trường hợp đề nghị đóng ghép hàng hóa, thay đổi trạng thái bao bì, dán nhãn rồi xuất khẩu sang nước thứ ba hoặc nhập vào nội địa.

Cục Hải quan cảnh báo 18 mặt hàng trọng điểm gồm: (1) Nhóm mặt hàng gỗ và các sản phẩm từ gỗ, trong đó trọng tâm là mặt hàng: gỗ dán từ nguyên liệu gỗ cứng, tủ gỗ, ghế sofa có khung gỗ; (2) Nhóm thiết bị: thiết bị thể thao; thiết bị nội thất; (3) Nhóm mặt hàng thép: khớp nối bằng thép; bánh xe thép; thép tiền chế; ống đồng; (4) Nhóm mặt hàng điện tử: mạch điện máy xử lý dữ liệu; sản phẩm điện tử và linh kiện; (5) Nhóm mặt hàng xe đạp, xe đạp điện và linh kiện; (6) Pin năng lượng mặt trời, Pin Lithium; (7) Đệm mút; (8) Đá nhân tạo; (9) Gạch men; (10) Lốp xe tải và xe khách; (11) Bao và túi nhựa; (12) Nhóm máy móc, thiết bị: máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng, máy hút bụi; máy cắt cỏ; (13) Ghim đóng thùng; (14) Vỏ bình ga; (15) giày dép và túi xách; (16) Thực phẩm; (17) Hộp nhựa Propylen; (18) Nông sản.

Ngoài các nhóm mặt hàng nêu trên, các đơn vị căn cứ tình hình thực tế của đơn vị mình để lựa chọn bổ sung các nhóm mặt hàng có nguy cơ cao về gian lận, giả mạo xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp.

Các loại hình trọng điểm: Các mã loại hình sau cần được lưu ý khi xác định trọng điểm: Hàng hóa xuất khẩu: B11 (Xuất kinh doanh), E52 (Xuất sản phẩm gia công cho thương nhân nước ngoài), E62 (Xuất sản phẩm sản xuất xuất khẩu), C12 (Hàng hóa từ kho ngoại quan xuất đi nước ngoài)... Hàng hóa nhập khẩu: A11 (Nhập kinh doanh tiêu dùng), A12 (Nhập kinh doanh sản xuất), E31 (Nhập nguyên liệu sản xuất xuất khẩu), E21 (Nhập nguyên liệu, vật tư để gia công cho thương nhân nước ngoài)...