Làn sóng rút vàng và trái phiếu Mỹ kéo quy mô lưu ký về đáy gần 70 năm
Theo số liệu từ Limpid Markets, tổng lượng vàng của các chính phủ, ngân hàng trung ương và tổ chức quốc tế gửi tại Fed New York đã giảm thêm 13 tấn so với mức đáy thiết lập cách đây 5 năm, xuống còn 5.725 tấn. Dù mức giảm này chỉ chiếm khoảng 0,2% tổng khối lượng lưu ký, đây vẫn là mốc thấp nhất ghi nhận từ năm 1957, phản ánh quá trình tái cơ cấu tài sản dự trữ quốc tế kéo dài hơn nửa thế kỷ qua.
Xu hướng rút vàng khỏi Mỹ đã diễn ra rõ nét kể từ sau năm 1971, thời điểm Mỹ chấm dứt chế độ chuyển đổi đồng USD sang vàng. Các đợt điều chỉnh danh mục quy mô lớn mở đầu bằng việc Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) đưa 300 tấn vàng về nước trong giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2016 để sắp xếp lại mạng lưới dự trữ quốc gia.
Gần đây, nhiều ngân hàng trung ương châu Âu tiếp tục đẩy nhanh tiến độ dịch chuyển tài sản khỏi Mỹ. Số liệu từ GoldSilver cho thấy Ngân hàng Trung ương Pháp đã rút toàn bộ vàng lưu ký tại New York, đưa lượng nắm giữ tại Mỹ về mức 0. Cụ thể, trong giai đoạn từ tháng 7/2025 đến tháng 1/2026, Pháp đã bán nốt 129 tấn vàng cuối cùng ký gửi ở Mỹ, sau đó mua lại các thỏi vàng mới tại các thị trường khác để chuyển trực tiếp về Paris. Tương tự, Ngân hàng Trung ương Hà Lan (DNB) đã rút 78 tấn vàng khỏi New York từ tháng 3 đến tháng 8, hạ lượng lưu ký tại đây xuống còn 113 tấn, đồng thời nâng lượng vàng dự trữ gửi tại London lên gần 1/3 tổng tài sản.
Xu hướng sụt giảm tại Mỹ không chỉ giới hạn ở vàng mà còn mở rộng sang các công cụ nợ an toàn khác do định chế nước ngoài nắm giữ. Thống kê trong vòng 3 năm qua cho thấy khối lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ do các ngân hàng trung ương nước ngoài lưu ký tại Fed đã giảm 1/8. Trong cùng khoảng thời gian, lượng trái phiếu do các cơ quan chính phủ Mỹ phát hành lưu ký tại đây cũng ghi nhận mức giảm tới 2/5.
Bài toán an toàn và thanh khoản thúc đẩy dòng vàng dịch chuyển sang London và Singapore
Việc lựa chọn địa điểm lưu trữ dự trữ vàng đặt các cơ quan điều hành tiền tệ trước bài toán cân đối giữa mức độ an toàn pháp lý và khả năng thanh khoản. Lưu giữ vàng vật chất trong nước giúp loại bỏ nguy cơ bị đóng băng tài sản hoặc chịu rủi ro pháp lý từ quốc gia đối tác. Tuy nhiên, việc gửi vàng tại các trung tâm tài chính lớn lại mang đến lợi thế về tốc độ giao dịch, khả năng bán hoặc thế chấp khi cần huy động nguồn lực tài chính khẩn cấp.
Đại diện Ngân hàng Trung ương Hà Lan cho biết quyết định phân bổ lại địa điểm lưu trữ giúp nâng cao năng lực giao dịch và bảo đảm hệ thống sẵn sàng ứng phó trước các biến động bất ngờ của thị trường quốc tế. Trong khi đó, Chủ tịch Bundesbank Joachim Nagel từng lưu ý rằng các khoản tiền gửi và chứng khoán ở nước ngoài về lý thuyết luôn tồn tại rủi ro bị phong tỏa, còn vàng vật chất cất giữ trong nước không chịu tác động này. Dù vậy, Đức vẫn duy trì khoảng 1/3 lượng dự trữ vàng tại New York để giữ tính linh hoạt trong hoạt động quản trị vốn.
Để hạn chế rủi ro tập trung, các ngân hàng trung ương và định chế lớn ngày càng ưu tiên phân tán địa điểm lưu ký sang nhiều khu vực địa lý khác nhau. Mô hình của Đức là ví dụ điển hình khi Bundesbank chia dự trữ vàng tại ba trung tâm gồm Frankfurt để bảo đảm chủ quyền tài sản, London để thuận tiện giao dịch tại thị trường vàng vật chất lớn nhất thế giới và New York. Nhờ nhu cầu thanh toán và lưu ký gia tăng, lượng vàng gửi tại Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) ở London hiện đã vượt 5.470 tấn, đạt mức cao nhất trong 13 năm và tăng 1/10 so với đầu năm 2025.
Tại khu vực châu Á, Singapore đang thu hút thêm dòng vàng lưu ký nhờ khung pháp lý ổn định và nền tảng kinh tế vững chắc. Dữ liệu của BullionVault cho thấy khối lượng vàng do khách hàng cá nhân gửi tại Singapore đã tăng gần 10%, trong khi tổng giá trị tăng 60% theo đà đi lên của thị trường, đưa lượng vàng lưu ký của đơn vị này tại Singapore lên gấp 3 lần so với New York. Dù vậy, quy mô thị trường vàng tại Singapore vẫn còn cách biệt lớn so với Zurich và London do hạn chế về chiều sâu thanh khoản. Thực tế này cho thấy hoạt động quản trị dự trữ quốc gia hiện nay không chỉ xoay quanh tỷ trọng phân bổ vào vàng, mà còn phụ thuộc chặt chẽ vào chiến lược lựa chọn địa điểm lưu giữ để dung hòa giữa an toàn tài sản và khả năng giao dịch.