Tỷ lệ ứng dụng AI ở mức cao, giá trị thực tế chưa đạt kỳ vọng
Theo kết quả từ báo cáo Bước nhảy năng suất tiếp theo của Anphabe, có tới 90% doanh nghiệp trong nhóm đã triển khai AI đưa công nghệ này vào ít nhất một quy trình làm việc. Tuy nhiên, bức tranh hiệu quả lại cho thấy sự phân hóa rõ rệt khi chỉ 52% doanh nghiệp ghi nhận năng suất tổng thể cải thiện và 29% đo lường được hiệu quả đầu tư rõ ràng. Đáng chú ý, tỷ lệ doanh nghiệp xác nhận giá trị thực tế từ AI đạt hoặc vượt mức kỳ vọng chỉ chiếm 4%. Các chỉ số này phản ánh những góc độ tách biệt trong quá trình vận hành, bởi một đơn vị có thể ghi nhận năng suất tăng hoặc tính toán được hiệu quả đầu tư nhưng kết quả chung vẫn chưa chạm tới mục tiêu ban đầu.
Từ góc độ người lao động, khảo sát ghi nhận 58% người đi làm đang sử dụng AI thường xuyên trong công việc hàng ngày. Dù 62% người tham gia xác nhận công nghệ hỗ trợ tạo bản nháp nhanh hơn, có tới 43% cho biết họ phải dành thêm thời gian rà soát và chỉnh sửa lại nội dung do AI tạo ra. Thực tế này cho thấy việc trang bị AI chưa tự động chuyển hóa thành mức tăng năng suất tương xứng, mà kết quả cuối cùng còn phụ thuộc lớn vào phương thức tổ chức quy trình, quản trị công nghệ và phát triển năng lực đội ngũ nhân sự.
Một điểm nghẽn khác được báo cáo chỉ ra là phương pháp xác định và đo lường hiệu quả ứng dụng AI tại doanh nghiệp. Các thông số vận hành phổ biến hiện nay như số lượng tài khoản kích hoạt, số người truy cập hay số câu lệnh thực hiện chỉ phản ánh mức độ phổ biến của công cụ, chưa thể đo lường chính xác lượng thời gian tiết kiệm được, mức độ cải thiện chất lượng công việc hay tỷ trọng đóng góp vào kết quả kinh doanh. Cùng với đó, 82% người dùng AI hiện mới khai thác công nghệ ở các tác vụ đơn lẻ, cho thấy dư địa tích hợp AI vào các quy trình vận hành rộng hơn vẫn còn bỏ ngỏ.
Rủi ro bảo mật dữ liệu và bài toán tổ chức lại bộ máy quản trị AI
Bên cạnh bài toán đo lường, tình trạng sử dụng công cụ ngoài luồng quản lý cũng tiềm ẩn nhiều hệ lụy. Báo cáo của Anphabe ghi nhận khoảng 7/10 người đi làm được khảo sát đang dùng các công cụ AI cá nhân bên ngoài hệ thống của doanh nghiệp. Khi không được kết nối với kho dữ liệu và tri thức nội bộ, các công cụ này gặp nhiều hạn chế trong việc xử lý các nghiệp vụ đòi hỏi thông tin chuyên sâu. Nguy cơ lớn hơn là việc người lao động đưa thông tin doanh nghiệp lên các nền tảng bên ngoài hệ thống quản trị có thể trực tiếp phát sinh rủi ro rò rỉ và mất an toàn dữ liệu.
Từ những hạn chế trên, đơn vị thực hiện khảo sát khuyến nghị doanh nghiệp cần sớm thiết lập môi trường ứng dụng AI đi kèm cơ chế quản lý và bảo mật chặt chẽ. Doanh nghiệp cần phân định rõ phạm vi dữ liệu mà AI được phép truy cập, các hệ thống được kết nối và danh mục nhiệm vụ cụ thể được giao cho công nghệ. Cùng với hoạt động đào tạo kỹ năng sử dụng công cụ cho nhân sự, ban lãnh đạo cần rà soát và điều chỉnh lại quy trình làm việc để con người và AI phối hợp hiệu quả hơn, đồng thời theo dõi kết quả bằng hệ thống chỉ số cụ thể có khả năng kiểm chứng và nhân rộng.
Thực trạng thiếu đồng bộ trong khâu tổ chức con người cũng được phản ánh trên quy mô toàn cầu qua khảo sát AI Transformation CEO Survey 2026 do BCG thực hiện trên 152 Tổng giám đốc tại các doanh nghiệp có doanh thu từ 500 triệu USD trở lên. Dữ liệu cho thấy 55% lãnh đạo doanh nghiệp coi việc thiết kế lại cách tổ chức con người là rào cản lớn khi mở rộng quy mô ứng dụng AI. Dù vậy, chỉ có 30% doanh nghiệp đưa bộ phận nhân sự (HR) tham gia vào cơ chế quản trị AI, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ 82% có sự tham gia của bộ phận công nghệ. Kết quả từ cả hai báo cáo cho thấy lợi thế cạnh tranh từ AI thuộc về những doanh nghiệp biết tái cấu trúc cách thức làm việc để con người và công nghệ vận hành đồng bộ, thay vì chỉ dừng ở việc mua sắm và cung cấp thêm công cụ cho nhân viên.