Cho đến nay, gần 1.000 công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đang được rà soát, hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai. Qua kiểm tra, phần lớn công trình vẫn chưa được giao đất, cho thuê đất hoặc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tiềm ẩn nguy cơ lấn chiếm và gây khó khăn trong công tác quản lý.

Hàng trăm công trình chưa hoàn thiện hồ sơ đất đai

Hồ chứa nước Đắk Rồ là một trong những công trình thủy lợi lớn ở khu vực phía Tây tỉnh Lâm Đồng, có dung tích thiết kế khoảng 12 triệu m³, cung cấp nước tưới cho khoảng 700 ha cây trồng tại các xã Krông Nô và Nam Đà.

Công trình hoàn thành giai đoạn 1 vào năm 2011, đến năm 2013 được bàn giao cho Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đắk Nông quản lý, vận hành.

Dù đã được cắm mốc chỉ giới bảo vệ, đến nay hồ chứa Đắk Rồ vẫn chưa hoàn tất các thủ tục giao đất, cho thuê đất và chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Tình trạng tương tự cũng xảy ra tại hồ chứa nước Nam Xuân. Công trình được đầu tư trên diện tích hơn 95 ha, dung tích thiết kế khoảng 9,3 triệu m³, với tổng mức đầu tư 345 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương và địa phương.

Hồ chứa được xây dựng trên địa bàn các xã Đắk Sắk và Krông Nô, có nhiệm vụ cung cấp nước tưới cho khoảng 1.700 ha đất sản xuất và nước sinh hoạt cho khoảng 3.000 hộ dân tại các xã Đắk Sắk, Krông Nô và Nam Đà.

Sau khi hoàn thành, công trình được giao cho Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đắk Nông quản lý. Tuy nhiên, dù đã cắm mốc chỉ giới bảo vệ, hồ vẫn chưa hoàn thành thủ tục giao đất, cho thuê đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Đây không phải trường hợp cá biệt. Qua rà soát, phần lớn hồ chứa, đập thủy lợi tại khu vực phía Tây Lâm Đồng vẫn chưa hoàn thiện đầy đủ hồ sơ pháp lý về đất đai.

Khu vực này hiện có khoảng 279 công trình thủy lợi, trong đó có 256 hồ chứa, đập thủy lợi. Phần lớn được giao cho Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đắk Nông quản lý, vận hành; khoảng 24 hồ, đập do UBND cấp xã quản lý.

Việc chậm hoàn thiện thủ tục đất đai khiến công tác quản lý, bảo vệ công trình gặp nhiều khó khăn, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ lấn chiếm đất công trình. Đây cũng là một trong những trở ngại trong việc khai thác hiệu quả quỹ đất, mặt nước và phát triển các hoạt động phù hợp như du lịch, dịch vụ, nuôi trồng thủy sản.

Mới 7 hồ chưa được giao đất

Theo tổng hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh Lâm Đồng hiện có 957 công trình thủy lợi, gồm 526 hồ chứa, 255 đập dâng, 13 cống dâng, 51 trạm bơm, 91 đập tạm và 21 kênh tiêu.

Hệ thống này còn có khoảng 3.632 km kênh mương, trong đó gần 1.940 km đã được kiên cố hóa, đạt khoảng 53%.

Riêng 526 hồ chứa có tổng dung tích thiết kế khoảng 859 triệu m³ nước. Tuy nhiên, tiến độ hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai đang rất chậm.

Đến nay, toàn tỉnh mới có 7 hồ chứa được giao đất và 2 hồ chứa được cho thuê đất; chưa có công trình nào được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Công tác cắm mốc chỉ giới bảo vệ cũng chưa đáp ứng yêu cầu. Mới có 142 hồ chứa hoàn thành cắm mốc, trong đó 2 công trình bị mất mốc; 5 công trình đang triển khai và còn tới 379 công trình chưa thực hiện.

Việc chưa xác lập đầy đủ quyền sử dụng đất và chậm cắm mốc bảo vệ khiến công tác quản lý, vận hành, bảo vệ công trình thủy lợi đứng trước nhiều khó khăn, nhất là nguy cơ phát sinh tranh chấp, lấn chiếm đất trong phạm vi bảo vệ công trình.

Yêu cầu hoàn thiện hồ sơ theo lộ trình cụ thể

Trước thực trạng trên, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lâm Đồng Lê Trọng Yên yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các địa phương và đơn vị quản lý khẩn trương rà soát toàn bộ công trình chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai.

Trọng tâm là các công trình chưa được giao đất, cho thuê đất, chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và chưa hoàn thành cắm mốc chỉ giới bảo vệ.

Các địa phương, đơn vị quản lý được yêu cầu xây dựng lộ trình thực hiện cụ thể, bố trí kinh phí để hoàn thiện hồ sơ; đồng thời khôi phục những mốc bảo vệ đã bị mất nhằm ngăn ngừa nguy cơ lấn chiếm đất công trình.

Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm hướng dẫn các đơn vị hoàn thiện thủ tục giao đất, cho thuê đất, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các công trình thủy lợi; đồng thời theo dõi, đôn đốc và tổng hợp kết quả để tham mưu UBND tỉnh xử lý những tồn tại, vướng mắc.

Việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai và cắm mốc bảo vệ được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở quản lý đồng bộ đối với hệ thống công trình thủy lợi, hạn chế tình trạng lấn chiếm đất công, nâng cao hiệu quả khai thác công trình và phát huy giá trị nguồn tài nguyên nước phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lâm Đồng.

Tỉnh Lâm Đồng yêu cầu khôi phục các mốc bảo vệ đã bị mất nhằm ngăn ngừa tình trạng lấn chiếm đất và bảo đảm quản lý lâu dài. Ảnh: Báo Lâm Đồng