Với trường hợp đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ thời gian đóng, pháp luật quy định những phương án nào để tiếp tục tích lũy thời gian tham gia và bảo đảm quyền lợi an sinh?

Giảm thời gian đóng tối thiểu xuống 15 năm

Luật BHXH năm 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, đã giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm.

Quy định này mở rộng cơ hội hưởng lương hưu cho người lao động có quá trình tham gia BHXH không liên tục hoặc thời gian đóng ngắn.

Theo Điều 64 Luật BHXH năm 2024, người lao động thuộc diện áp dụng phải đáp ứng đồng thời điều kiện về tuổi nghỉ hưu và thời gian đóng BHXH theo quy định mới được hưởng lương hưu hằng tháng.

Tuy nhiên, việc giảm thời gian đóng tối thiểu không đồng nghĩa với việc tất cả người đã đến tuổi nghỉ hưu đều được nhận lương hưu.

Người chưa đủ 15 năm đóng BHXH cần căn cứ vào quá trình tham gia thực tế để lựa chọn phương án phù hợp.

Thiếu thời gian đóng, có được đóng một lần?

Pháp luật hiện hành quy định các phương án khác nhau tùy thuộc vào hình thức tham gia BHXH và số tháng còn thiếu.

Đối với người đang tham gia BHXH bắt buộc, đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu tối đa 6 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu, pháp luật cho phép đóng một lần cho thời gian còn thiếu theo quy định tại khoản 7 Điều 33 Luật BHXH năm 2024 và các văn bản hướng dẫn.

Trong khi đó, người tham gia BHXH tự nguyện đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu không quá 5 năm đóng có thể lựa chọn đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu, theo điểm e khoản 2 Điều 36 Luật BHXH năm 2024 và Nghị định số 159/2025/NĐ-CP.

Đây là hai trường hợp có điều kiện áp dụng khác nhau. Vì vậy, người lao động không nên mặc định rằng cứ thiếu năm đóng BHXH là được nộp tiền một lần để nhận lương hưu ngay.

Những lựa chọn khác để bảo đảm quyền lợi

Nếu chưa đủ điều kiện đóng một lần cho thời gian còn thiếu, người lao động có thể cân nhắc tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện để cộng nối với thời gian đã đóng BHXH bắt buộc trước đó.

Trường hợp chưa có nhu cầu tiếp tục đóng, người lao động có thể bảo lưu thời gian đã tham gia để chờ đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí. Việc bảo lưu giúp duy trì thời gian đóng đã tích lũy, thay vì vội vàng lựa chọn nhận BHXH một lần.

Ngoài ra, Luật BHXH năm 2024 còn quy định chế độ trợ cấp hằng tháng đối với một số trường hợp đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu, có thời gian đóng BHXH và đáp ứng các điều kiện luật định.

Trong thời gian hưởng trợ cấp theo quy định, người thụ hưởng được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế.

Cơ chế này góp phần mở rộng mạng lưới an sinh đối với người cao tuổi chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu, nhưng không có nghĩa mọi trường hợp thiếu năm đóng đều tự động được nhận trợ cấp.

Chủ động kiểm tra quá trình đóng BHXH

Để tránh thiệt thòi khi đến tuổi nghỉ hưu, người lao động nên kiểm tra quá trình tham gia BHXH trên ứng dụng VssID hoặc liên hệ cơ quan BHXH quản lý để xác nhận số năm, số tháng đã đóng và những khoảng thời gian còn thiếu.

Trên cơ sở đó, người lao động có thể xác định mình thuộc trường hợp được đóng một lần, tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện, bảo lưu thời gian đóng hay xem xét chế độ trợ cấp hằng tháng.

Việc lựa chọn phương án cần dựa trên điều kiện cụ thể của từng người, khả năng tài chính và mục tiêu hưởng chế độ lâu dài.

Quan trọng hơn, người lao động cần tìm hiểu kỹ quy định trước khi quyết định nhận BHXH một lần, bởi lựa chọn này có thể ảnh hưởng đến cơ hội tích lũy thời gian đóng để hưởng lương hưu sau này.