Trao quyền định giá, doanh nghiệp chủ động hơn

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến đối với dự thảo nghị định thay thế các quy định hiện hành về kinh doanh xăng dầu, trong đó có Nghị định 83/2014/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung. Điểm đáng chú ý là chuyển mạnh sang cơ chế điều hành giá theo nguyên tắc thị trường, tăng quyền tự chủ cho doanh nghiệp nhưng đi kèm trách nhiệm giải trình và sự giám sát của cơ quan quản lý.

Theo dự thảo, Nhà nước sẽ không còn công bố giá cơ sở định kỳ như hiện nay. Thay vào đó, thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối được quyền quyết định, công bố giá bán lẻ trong hệ thống của mình trên cơ sở công thức tính giá do nghị định quy định.

Sau mỗi lần điều chỉnh, doanh nghiệp phải thực hiện kê khai giá và gửi thông báo đến cơ quan quản lý để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát.

Đối với khu vực vùng sâu, vùng xa, dự thảo vẫn đặt ra cơ chế kiểm soát khi quy định giá bán lẻ của thương nhân phân phối không được vượt quá mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn nhằm bảo đảm an sinh xã hội.

Ngoài ra, Nhà nước chỉ công bố chi phí kinh doanh định mức - một trong các yếu tố cấu thành giá - để doanh nghiệp áp dụng, qua đó hạn chế tình trạng tăng giá bất hợp lý.

Kỳ vọng giảm thiếu hụt nguồn cung

Đại diện một doanh nghiệp phân phối xăng dầu tại Hà Nội đánh giá việc trao quyền định giá sẽ giúp giá bán phản ánh sát diễn biến thị trường hơn. Khi chủ động xác định chi phí đầu vào, thuế, lợi nhuận và các khoản chi phí phát sinh, doanh nghiệp có điều kiện xây dựng giá bán phù hợp, góp phần ổn định nguồn cung.

Theo doanh nghiệp này, cơ chế linh hoạt cũng có thể hạn chế tình trạng khan hiếm xăng dầu cục bộ từng xảy ra khi biến động giá thế giới khiến nhiều chi phí chưa được cập nhật kịp vào giá bán.

Bên cạnh đó, cạnh tranh giữa các doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ thúc đẩy việc tối ưu giá bán, tạo lợi ích cho người tiêu dùng.

Doanh nghiệp nhỏ lo áp lực và rủi ro

Ở chiều ngược lại, một số doanh nghiệp bán lẻ cho rằng cơ chế mới sẽ làm gia tăng khối lượng công việc liên quan đến kê khai, tính toán giá và báo cáo tồn kho sau mỗi lần điều chỉnh.

Đối với các đơn vị quy mô nhỏ, việc xác định chính xác chi phí và lượng hàng tồn có thể phát sinh sai số, dẫn đến áp lực lớn trong quá trình thực hiện quy định mới.

Trong khi đó, đại diện một thương nhân đầu mối nhận định việc tự quyết giá sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước những biến động của giá dầu thế giới. Tuy nhiên, nếu thị trường biến động mạnh, giá bán lẻ trong nước cũng có thể thay đổi nhanh hơn, tạo sức ép lớn đối với hoạt động kinh doanh và cạnh tranh.

Theo doanh nghiệp này, không loại trừ khả năng một số đơn vị sẽ điều chỉnh giá theo các doanh nghiệp lớn, khiến thị trường xuất hiện hiện tượng "neo giá", ảnh hưởng đến tính cạnh tranh.

Bộ Công Thương: Tăng quyền tự chủ nhưng siết trách nhiệm

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết dự thảo hướng đến mục tiêu trao quyền chủ động cho doanh nghiệp trong việc quyết định giá bán lẻ, đồng thời tăng cường trách nhiệm kê khai và cơ chế giám sát của cơ quan quản lý.

Theo ông, Nhà nước vẫn duy trì các công cụ quản lý cần thiết như quy định công thức tính giá, công bố chi phí kinh doanh định mức và kiểm soát giá tại khu vực vùng sâu, vùng xa nhằm bảo đảm hài hòa giữa cơ chế thị trường và mục tiêu ổn định an sinh xã hội.