Theo dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế, các đối tượng có thể bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh bao gồm cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc liên hiệp hợp tác xã. Điều kiện áp dụng là những người này không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký và có số nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên.

Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh sẽ được thực hiện sau 30 ngày kể từ khi cơ quan thuế gửi thông báo, nếu người nộp thuế vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Trong thời gian này, cơ quan thuế sẽ thông báo qua hệ thống giao dịch điện tử và công khai thông tin trên cổng thông tin của ngành thuế.

Theo số liệu của Bộ Tài chính, hiện có khoảng 963.500 người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng vẫn còn nợ thuế. Trong đó có khoảng 325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh, với tổng số tiền nợ lên tới hơn 32.130 tỷ đồng.

Đáng chú ý, trong số này có tới 496.200 trường hợp nợ dưới 1 triệu đồng, chiếm hơn một nửa tổng số người nộp thuế vi phạm, nhưng tổng số tiền nợ chỉ khoảng 66 tỷ đồng. Điều này cho thấy phần lớn các khoản nợ nhỏ lẻ, nhưng số lượng đối tượng lại rất lớn.

Tính đến nay, khoảng 65.000 người nộp thuế đã bị tạm hoãn xuất cảnh. Trong đó hơn 7.100 người đã liên hệ cơ quan thuế để nộp tiền và được hủy bỏ biện pháp này.

Số người nộp thuế có số nợ dưới 1 triệu đồng đang bị tạm hoãn xuất cảnh là 13.500 người nộp thuế, bao gồm 11.800 doanh nghiệp và 1.700 hộ kinh doanh. 

Từ thực tế này, Bộ Tài chính đề xuất áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh với trường hợp nợ từ 1 triệu đồng và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Ngoài ra, dự thảo nghị định cũng giữ nguyên các trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh như hiện hành.

Đó là cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh nợ thuế từ 50 triệu đồng trở lên, quá hạn trên 120 ngày.

Cá nhân là chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp; người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã nợ thuế từ 500 triệu đồng trở lên, quá hạn trên 120 ngày.

Cá nhân là người nước ngoài, là người Việt Nam xuất cảnh để định cư ở nước ngoài, hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài trước khi rời Việt Nam có nợ thuế quá hạn.

Theo quy trình, ngay trong ngày nhận được thông báo, cơ quan xuất nhập cảnh có trách nhiệm áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Ngược lại, khi người nộp thuế đã hoàn thành nghĩa vụ hoặc được xóa nợ, cơ quan thuế sẽ ban hành quyết định hủy bỏ trong vòng tối đa 24 giờ, và cơ quan xuất nhập cảnh cũng phải thực hiện hủy bỏ ngay sau đó.

Việc bổ sung quy định mới được kỳ vọng sẽ góp phần siết chặt kỷ cương trong quản lý thuế, đặc biệt với các trường hợp cố tình “biến mất” khỏi địa chỉ đăng ký kinh doanh. Tuy nhiên, đề xuất này cũng có thể ảnh hưởng tới hàng trăm nghìn người nộp thuế, nhất là những trường hợp có số nợ nhỏ nhưng chưa kịp xử lý nghĩa vụ.