Ưu tiên bố trí ngân sách cho chi tiền lương

Chiều 22/8, Quốc hội thảo luận về định hướng xây dựng dự Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) nêu Nghị quyết số 27 của Trung ương đã xác định mục tiêu cải cách chính sách tiền lương nhằm bảo đảm cho cán bộ, công chức, viên chức sống được bằng lương.

Đại biểu nhận định việc cụ thể hóa nguyên tắc này trong dự thảo luật còn một số điểm chưa đồng bộ. Dự thảo quy định danh mục các lĩnh vực ưu tiên bố trí ngân sách, nhưng chưa thể chế hóa nguyên tắc ưu tiên bố trí nguồn lực cho chính sách tiền lương.

Điều 70 của dự thảo xếp việc bổ sung nguồn cải cách tiền lương ở ưu tiên thứ ba khi phân bổ nguồn tăng thu, sau ưu tiên giảm bội chi và bổ sung quỹ dự phòng tài chính.

Điều 62 cũng chỉ coi chi tiền lương là khoản “không thể trì hoãn” trong cơ chế tạm cấp đầu năm, đây là nguyên tắc mang tính giải pháp tình huống hơn là nguyên tắc quản lý ngân sách chủ động.

Xét về mặt thực tiễn áp dụng, ông Vũ cho biết, theo quy định tại Nghị định số 161/2026 của Chính phủ, mức lương cơ sở hiện nay là 2,53 triệu đồng/tháng. Theo đó, công chức loại A1 (bậc 1, hệ số 2,34) có mức lương khởi điểm khoảng 5,92 triệu đồng/tháng.

Ở khu vực tư nhân, theo quy định của Bộ luật Lao động và Nghị định số 293/2025 của Chính phủ, mức lương tối thiểu vùng hiện dao động từ 3,7-5,31 triệu đồng/tháng.

Các số liệu trên cho thấy thu nhập tối thiểu của người lao động ở cả khu vực công và tư đều đang chịu áp lực lớn, nhất là tại các địa bàn đô thị lớn.

Từ căn cứ pháp lý và thực tiễn trên, đại biểu đề nghị, Quốc hội bổ sung nguyên tắc ưu tiên cân đối, bố trí nguồn lực ngân sách cho chính sách tiền lương khu vực công.

Đồng thời, ông cũng đề nghị nghiên cứu sửa đổi chính sách tiền lương tại Bộ luật Lao động đối với khu vực tư, bảo đảm cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đủ sống bằng chính đồng lương của mình, hài hòa với yêu cầu phát triển bền vững.

Ông cũng đề xuất sửa đổi Điều 70 theo hướng điều chỉnh nâng thứ tự ưu tiên của việc bổ sung nguồn thực hiện chính sách tiền lương trong phương án sử dụng nguồn tăng thu, giảm chi ngân sách nhà nước, chứ không để nguyên tắc chi tiền lương ở thứ tự sau cùng như dự luật.

Cần xác định đúng khoản thu nào thực sự là cơ sở phân chia

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (đoàn TPHCM) cho biết Luật Ngân sách Nhà nước hợp nhất lần này đã đi đúng hướng.

Để phân quyền thực sự đi vào cuộc sống, ông Nhân tiếp cận luật này theo hướng quyền được giao đến đâu thì nguồn lực phải được tính đến đó, để địa phương có điều kiện chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và tự chịu trách nhiệm.

Đại biểu đề nghị xem lại cơ sở phân chia khoản thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. Dự thảo quy định địa phương không nhận bổ sung cân đối từ ngân sách Trung ương được phân chia theo tỷ lệ ngân sách Trung ương 20%, ngân sách địa phương 80%, đối với địa phương nhận bổ sung cân đối là 15% và 85%.

Ông Nhân cho biết vấn đề ở đây không phải tỷ lệ 80% hay 85%, mà trước khi phân chia phải xác định đúng khoản thu nào thực sự là cơ sở phân chia.

Trong thực tế, ông cho rằng có trường hợp chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng do nhà đầu tư ứng trước và sau đó được khấu trừ hợp pháp vào nghĩa vụ tài chính về đất.

"Tôi đồng ý đây là nhiệm vụ chi thuộc trách nhiệm của ngân sách địa phương, nhưng nhiệm vụ chi thuộc ngân sách nào là một vấn đề, xác định khoản thu làm cơ sở phân chia giữa ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương lại là một vấn đề khác", đại biểu nêu ý kiến.

Ông đề nghị tại điểm g khoản 2 Điều 36 quy định rõ phần tiền sử dụng đất, tiền thuê đất được khấu trừ hợp pháp tương ứng với chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng do nhà đầu tư ứng trước không tính vào cơ sở xác định số thu phân chia giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương.

Thay vì giữ trong két sắt thì cho chi

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị cho phép địa phương chi từ nguồn dự phòng ngân sách, cụ thể là nguồn dành cho cải cách tiền lương.

"Chúng ta không phải tăng lương thường xuyên mà hiện nay quỹ dự phòng tăng lương không nhỏ, nên cho phép địa phương chi. Tuy nhiên, quỹ cho nguồn chi cải cách tiền lương phải bảo đảm nhưng thay vì giữ trong két sắt thì giờ cho chi, sau đó thu khác bổ sung, phân bổ lại phù hợp", ông Hòa đề xuất.

Về phân cấp, phân quyền, đại biểu hoan nghênh dự thảo tiếp tục kế thừa quy định cũ, đó là với những địa phương có khả năng thu ngân sách tốt thì được quyền hỗ trợ cho các địa phương gặp khó khăn, đặc biệt là những địa phương liên tỉnh, liên vùng hoặc liên xã.

Ông Hòa cho rằng đây là chủ trương đúng đắn, giúp tạo điều kiện cho các xã, các tỉnh khó khăn về ngân sách khi thiên tai, bão lụt. Với họ, những khoản chi này là cần thiết, thậm chí có thể chi hỗ trợ nhau trong đầu tư phát triển mà có liên kết liên vùng với nhau.

Việc phân quyền cho UBND tỉnh được chuyển nguồn lực, thì UBND cấp tỉnh được phép phân bổ chi cho đầu tư và không phải thông qua HĐND. Tuy nhiên, UBND cấp tỉnh phải báo cáo Thường trực HĐND biết để tham gia giám sát.

Ông lưu ý, quy định này là cần thiết, nếu bỏ qua thì hoạt động giám sát của HĐND địa phương sẽ gặp khó khăn.