Những ngày đầu năm, nhiều người dân và du khách tìm về núi Voi (xã Hiệp Thạnh, huyện Đức Trọng cũ) để chiêm ngưỡng quần thể thông đỏ hàng nghìn năm tuổi – báu vật quý hiếm được ghi trong Sách đỏ Việt Nam.

Nằm ở độ cao hơn 1.400 m so với mực nước biển, khu rừng thông đỏ trên núi Voi được xem là một trong những quần thể đặc hữu quý hiếm bậc nhất của tỉnh Lâm Đồng. Theo thống kê, toàn khu vực có khoảng 1.000 cây thông đỏ, trong đó gần 400 cây cổ thụ tuổi đời từ vài trăm đến 2.000 - 2.500 năm, phân bố tại các tiểu khu 268 và 277A, thuộc lâm phần do Ban Quản lý rừng phòng hộ Đức Trọng quản lý.

Núi Voi sừng sững tại xã Hiệp Thạnh, Lâm Đồng

Thông đỏ có tên khoa học Taxus wallichiana (Zucc.), thuộc họ Thanh tùng (Taxaceae), nằm trong nhóm IA – nhóm thực vật cực kỳ nguy cấp, có nguy cơ tuyệt chủng cao. Đây là loài đặc hữu được bảo vệ nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật.

“Thần mộc” giữa đại ngàn

Ấn tượng nhất trong quần thể là hai cây thông đỏ được người dân địa phương tôn kính gọi là “Thần mộc”. Một cây có tuổi đời hơn 2.000 năm, thân cao trên 30 m, đường kính gần 2m, chu vi khoảng 4,5 m. Hệ rễ lớn vươn dài, ngoằn ngoèo trên mặt đất như những con trăn khổng lồ ôm trọn thảm rừng.

Cách đó không xa, một “Thần mộc” khác ước tính 2.500 năm tuổi vẫn sinh trưởng xanh tốt. Những thân cây cao hàng chục mét, tán lá vươn rộng giữa rừng hỗn giao, nhiều cây còn có dây leo quấn quanh thân, tạo nên khung cảnh kỳ vĩ và cổ kính.

Với đồng bào K’Ho bản địa, những cây thông đỏ không chỉ là tài nguyên rừng mà còn là biểu tượng linh thiêng của buôn làng. Mỗi lần đi rừng ngang qua, bà con thường dừng lại “hỏi thăm sức khỏe” cây, xem như người bạn thân thiết gắn bó qua nhiều thế hệ.

Bảo vệ báu vật rừng xanh

Theo đại diện Hạt Kiểm lâm Đức Trọng, cây “Thần mộc” 2.000 năm tuổi hiện nằm trong diện tích được giao cho Công ty LTC quản lý, kết hợp phát triển du lịch và bảo vệ rừng. Công tác tuần tra, phòng cháy chữa cháy và ngăn chặn xâm hại lâm sản được thực hiện thường xuyên.

Đường vào khu bảo tồn thông đỏ tại núi Voi, xã Hiệp Thạnh

Mỗi cây thông đỏ cổ thụ đều được đánh số thứ tự để thuận tiện theo dõi. Người dân nhận khoán bảo vệ rừng phối hợp cùng kiểm lâm tăng cường giám sát, kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường.

Ông K’Ten (xã Hiệp Thạnh), người đã nhiều năm gắn bó với rừng, cho biết hầu như tuần nào ông cũng vào kiểm tra từng cây, theo dõi sự sinh trưởng và đảm bảo không có tác động xấu từ bên ngoài.

Giá trị sinh học đặc biệt

Theo tài liệu của Phân viện Sinh học Tây Nguyên, trong lá và vỏ cây thông đỏ chứa hoạt chất taxol – dược chất quý có thể dùng để bào chế thuốc hỗ trợ điều trị ung thư. Chính giá trị dược học cao khiến loài cây này từng bị khai thác trái phép, đẩy đến nguy cơ suy giảm nghiêm trọng.

Rừng thông đỏ hàng 1000 năm tuổi tại núi Voi

Những cây thông đỏ trên 2000 năm tuổi được người dân địa phương gọi là thần mộc

Ngày nay, quần thể thông đỏ núi Voi không chỉ mang ý nghĩa sinh thái mà còn là niềm tự hào của người dân địa phương. Dịp đầu xuân, dòng người tìm đến đây không chỉ để thưởng ngoạn cảnh sắc hùng vĩ mà còn để cảm nhận sự trường tồn của thiên nhiên qua hàng thiên niên kỷ.

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, những cây thông đỏ vẫn lặng lẽ vươn mình, trở thành chứng nhân sống động của thời gian và là tài sản vô giá.
Loài thông đỏ ngàn năm tuổi - “đại mộc tinh" (cây đại thụ lâu năm hóa thành tinh, hóa thần) trên núi Voi là niềm tự hào của đất và người nơi đây, là tài sản đặc biệt quý giá của Lâm Đồng nói riêng và cả nước nói chung.