Trang bị kỹ năng, nâng cao sức đề kháng trước lừa đảo trực tuyến

Dự án CyberZ được triển khai dưới sự chỉ đạo của Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an và sự bảo trợ của Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam. Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam phối hợp với TikTok Việt Nam tổ chức, cùng sự hỗ trợ thực hiện của Công ty Cổ phần Công nghệ và Truyền thông LinkStar và Tổ chức Chống Lừa Đảo.

Với thông điệp “Trang bị kiến thức - Làm chủ kỹ năng - Khuyến khích sáng tạo - Lan tỏa hành động”, CyberZ không chỉ giúp sinh viên nâng cao khả năng tự bảo vệ trước các nguy cơ trên không gian mạng, mà còn phát huy vai trò của người trẻ trong lan tỏa kiến thức, xây dựng cộng đồng an toàn số.

Sự phát triển của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) mang lại nhiều cơ hội, nhưng cũng khiến các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi. Tội phạm có thể lợi dụng công nghệ giả mạo hình ảnh, giọng nói, danh tính, kết hợp thao túng tâm lý để khai thác lòng tin, tình cảm hoặc nỗi sợ hãi của nạn nhân.

Ngay cả những người trẻ thường xuyên sử dụng công nghệ cũng có thể trở thành mục tiêu. Các vụ việc liên quan đến thủ đoạn “bắt cóc online”, trong đó nạn nhân bị thao túng tâm lý, cho thấy thành thạo công nghệ chưa đồng nghĩa với khả năng nhận diện và ứng phó trước những tình huống lừa đảo phức tạp.

Thực tế đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức truyền thông phòng, chống lừa đảo, chuyển từ cảnh báo đơn thuần sang trang bị kiến thức, rèn luyện kỹ năng và hình thành khả năng ứng phó chủ động cho người sử dụng Internet.

Phát biểu tại lễ phát động, Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công an, nhấn mạnh công tác phòng, chống lừa đảo trực tuyến không thể chỉ dừng ở việc cảnh báo những thủ đoạn đã xảy ra, mà cần chủ động xây dựng năng lực nhận diện, khả năng ứng phó và sức đề kháng của cộng đồng trước các nguy cơ liên tục biến đổi.

Đại tá Hà Văn Bắc - Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công an phát biểu tại lễ phát động. (Ảnh: NCA)

Theo Đại tá Hà Văn Bắc, điểm đáng chú ý của CyberZ là cách tiếp cận không chỉ dừng ở bảo vệ người trẻ trước lừa đảo, mà còn phát huy trí tuệ, sức sáng tạo và tinh thần trách nhiệm của sinh viên để cùng tham gia bảo vệ cộng đồng.

Để dự án đạt hiệu quả thực chất, lãnh đạo Cục An ninh mạng đề nghị tập trung vào ba định hướng: chuyển hóa kiến thức thành kỹ năng và hành động; phát huy vai trò tiên phong của sinh viên, hình thành mạng lưới “Chiến binh số” có trách nhiệm; tăng cường phối hợp giữa cơ quan chức năng, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ, báo chí và thế hệ trẻ.

Hiệu quả của dự án cần được thể hiện qua khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế, từ nhận diện thủ đoạn lừa đảo, kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân đến lựa chọn cách ứng phó phù hợp khi gặp nguy cơ. Sinh viên cũng cần nắm vững kiến thức pháp luật, cảnh báo có căn cứ và chuyển thông tin đến cơ quan có thẩm quyền, không tự ý thay thế lực lượng chức năng trong hoạt động điều tra, xử lý tội phạm.

Khuyến khích sáng tạo, lan tỏa kỹ năng an toàn số

Một trong những hoạt động trọng tâm của CyberZ là cuộc thi CyberZ Challenge, tạo môi trường để sinh viên đề xuất ý tưởng truyền thông và giải pháp sáng tạo nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống lừa đảo trực tuyến. Những ý tưởng nổi bật sẽ được lựa chọn, tiếp tục hoàn thiện và kết nối nguồn lực để triển khai trong thực tế.

Cùng với cuộc thi, Cổng thông tin CyberZ được xây dựng nhằm tập hợp kiến thức, tài liệu và các hoạt động của dự án. Sinh viên có thể tiếp cận thông tin, kiểm tra kiến thức, thực hành nhận diện tình huống lừa đảo thường gặp và nâng cao kỹ năng ứng phó trên môi trường số.

Trên nền tảng TikTok, hashtag #LuaDaoTrucTuyen tiếp tục là hashtag chính của chương trình năm nay, với hơn 151.500 nội dung được đăng tải tính đến thời điểm phát động. Các nhà sáng tạo nội dung và sinh viên được khuyến khích sản xuất, chia sẻ video cung cấp kiến thức, hướng dẫn nhận diện và phòng tránh lừa đảo. Người dùng cũng có thể tìm kiếm hashtag này để tiếp cận thông tin hữu ích, chủ động bảo vệ bản thân và lan tỏa kỹ năng an toàn số tới cộng đồng.

Phát biểu tại chương trình, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA), đánh giá CyberZ là sáng kiến huy động thế hệ trẻ tham gia phòng, chống lừa đảo trực tuyến thông qua tinh thần đổi mới, sáng tạo và trách nhiệm xã hội.

Ông Vũ Duy Hiền - Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia phát biểu tại chương trình. (Ảnh: NCA)

Theo ông Vũ Duy Hiền, giá trị của dự án còn nằm ở khả năng kết nối thế mạnh của các bên trong lĩnh vực chuyên môn, công nghệ, giáo dục và truyền thông với sức sáng tạo của sinh viên. Sự phối hợp này được kỳ vọng góp phần phát hiện những ý tưởng mới, những tài năng trẻ và hỗ trợ các sáng kiến có tiềm năng trở thành giải pháp hữu ích phục vụ cộng đồng.

Kết nối sinh viên ba thành phố, mở rộng mạng lưới “Lá chắn số”

Tại lễ phát động ở Hà Nội, Ban Tổ chức giới thiệu mục tiêu, định hướng triển khai dự án, ra mắt Cổng thông tin CyberZ và chính thức phát động cuộc thi CyberZ Challenge.

Các hoạt động trình diễn, tương tác trên Cổng thông tin CyberZ giúp sinh viên thực hành nhận diện tình huống lừa đảo, kiểm tra kiến thức và lựa chọn phương án xử lý trước những thủ đoạn thường gặp trên không gian mạng.

Sinh viên quét QR đăng ký tài khoản Cổng, trải nghiệm làm "Chiến binh số". (Ảnh: NCA)

Sinh viên một số trường ĐH tại điểm cầu Hà Nội. (Ảnh: NCA)

Cùng với điểm cầu Hà Nội, sinh viên tại Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh tham gia chương trình trực tuyến. Tại Đà Nẵng, hoạt động có sự hưởng ứng của Câu lạc bộ An ninh mạng, Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông Việt - Hàn (VKU), thuộc Đại học Đà Nẵng. Tại TP. Hồ Chí Minh, chương trình có sự tham gia của Câu lạc bộ Marketing, Đại học Hoa Sen.

Việc kết nối sinh viên tại ba thành phố tạo điều kiện để mở rộng hoạt động truyền thông, chia sẻ kiến thức và hướng dẫn kỹ năng nhận diện, phòng tránh lừa đảo trực tuyến. Qua đó, dự án hướng tới tiếp cận sinh viên tại nhiều cơ sở giáo dục, khuyến khích người trẻ vận dụng kiến thức an toàn số trong học tập và đời sống.

CyberZ cũng khuyến khích doanh nghiệp tham gia với vai trò đối tác, nhà tài trợ và đơn vị đồng hành, hỗ trợ về công nghệ, chuyên môn và truyền thông. Sự phối hợp giữa cơ quan chức năng, nhà trường, tổ chức xã hội, báo chí và doanh nghiệp được kỳ vọng góp phần nâng cao chất lượng các hoạt động tuyên truyền, đồng thời tạo điều kiện để những ý tưởng phù hợp của sinh viên được thử nghiệm và triển khai trong thực tế.