Đây là một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Quản lý thuế 2025, do Bộ Tài chính trình và hiện đang được Bộ Tư pháp thẩm định.

Theo dự thảo, kể từ ngày 1/7 cơ quan thuế có thể yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã rơi vào một trong hai trường hợp sau.

Trường hợp thứ nhất: Doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký quá 3 năm kể từ ngày cơ quan thuế ra thông báo "mất tích", đồng thời không nộp hồ sơ xin khôi phục mã số thuế hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Đây thực chất là nhóm doanh nghiệp chỉ tồn tại trên giấy tờ nhưng thực tế không hoạt động, để lại khoản nợ thuế không người nhận.

Trường hợp thứ hai: Doanh nghiệp thuộc diện bị cưỡng chế thuế và cơ quan thuế đã liên tục áp dụng các biện pháp cưỡng chế từ 3 năm trở lên nhưng vẫn không thu hồi được nợ thuế.

Với nhóm này, phá sản được xem là phương án cuối cùng sau khi mọi biện pháp hành chính đã cạn.

Bên cạnh quy định về xử lý nợ thuế, dự thảo Nghị định cũng cụ thể hóa các nguyên tắc kiểm tra thuế theo tinh thần của Luật Quản lý thuế 2025.

Đáng chú ý, cơ quan thuế được yêu cầu ưu tiên hình thức kiểm tra trực tuyến, từ xa trên cơ sở dữ liệu điện tử, thay vì trực tiếp đến doanh nghiệp như trước đây.

Điều này vừa tăng hiệu quả quản lý, vừa giảm thiểu tình trạng gây cản trở hoạt động bình thường của người nộp thuế, một nguyên tắc được luật hóa rõ ràng.

Ngoài ra, việc kiểm tra thuế phải dựa trên nguyên tắc quản lý rủi ro, tức là tập trung vào những đối tượng có dấu hiệu vi phạm thay vì kiểm tra tràn lan.

Các cuộc kiểm tra cũng không được chồng chéo về nội dung, phạm vi và thời gian với hoạt động của cơ quan thanh tra, kiểm toán nhà nước, trừ khi có bằng chứng vi phạm cụ thể cần xem xét lại.

Riêng với giao dịch liên kết, cơ quan thuế được phép không công nhận các giao dịch không tuân theo nguyên tắc độc lập nếu xét thấy chúng được dàn dựng nhằm giảm nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp.

Việc trao quyền yêu cầu phá sản cho cơ quan thuế là bước đi mạnh mẽ trong việc xử lý những đơn vị đã ngừng hoạt động thực chất nhưng vẫn tồn tại về pháp lý, gây thất thu ngân sách và làm nhiễu loạn môi trường kinh doanh.

Dự thảo Nghị định dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7.