Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 156/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 31/2019 quy định chi tiết thi hành Luật Tố cáo.

Trọng tâm của lần sửa đổi này là hệ thống hóa các hình thức kỷ luật đối với người có trách nhiệm tiếp nhận, xác minh và giải quyết tố cáo nhưng vi phạm pháp luật, phân cấp rõ ràng theo mức độ vi phạm và hậu quả gây ra.

Nghị định thiết lập bốn hình thức kỷ luật theo thang leo dần, gắn chặt với hành vi và hệ lụy thực tế.

Khiển trách là mức thấp nhất, áp dụng khi cán bộ không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ trách nhiệm bảo vệ người tố cáo dẫn đến việc họ bị trả thù, trù dập; hoặc có hành vi cản trở, gây khó dễ cho người tố cáo; thiếu trách nhiệm trong giải quyết, bao che cho người bị tố cáo.

Cảnh cáo được áp dụng với các hành vi nghiêm trọng hơn. Cụ thể, tái phạm sau khi đã bị khiển trách; cố ý không thụ lý tố cáo; đe dọa, mua chuộc, trả thù hoặc xúc phạm người tố cáo; tiết lộ danh tính người tố cáo; lợi dụng chức vụ để thực hiện hành vi trái pháp luật trong quá trình giải quyết tố cáo.

Mức cảnh cáo cũng áp dụng khi hậu quả là người tố cáo bị tổn hại sức khỏe với tỷ lệ thương tật từ 31% đến dưới 61%.

Cách chức được áp dụng khi đã bị cảnh cáo mà tái phạm, hoặc khi hành vi không bảo vệ người tố cáo dẫn đến thương tích trong ngưỡng tỷ lệ tổn thương tương tự nhưng có tình tiết tăng nặng về tính chủ động của vi phạm.

Buộc thôi việc hoặc bãi nhiệm là hình thức kỷ luật cao nhất, được áp dụng với những trường hợp tái phạm sau cách chức; cố ý không giải quyết hoặc giải quyết tố cáo trái pháp luật gây mất ổn định, an ninh, trật tự xã hội; cố ý bỏ qua bằng chứng, làm sai lệch hồ sơ, bao che người bị tố cáo gây hậu quả xã hội nghiêm trọng.

Đặc biệt, nếu hành vi thiếu trách nhiệm dẫn đến người tố cáo bị tổn hại sức khỏe với tỷ lệ từ 61% trở lên hoặc tử vong, cán bộ liên quan sẽ đối mặt với hình thức kỷ luật cao nhất này.

Điểm quan trọng của Nghị định 156 trong việc bảo vệ người tố cáo là trách nhiệm bắt buộc của bộ máy. Cán bộ nào xem nhẹ trách nhiệm đó, dù bằng sự thờ ơ, thiếu trách nhiệm hay cố ý bao che.

Nghị định 156 sẽ là một công cụ quan trọng trong việc phòng, chống tham nhũng, tiêu cực đang được đẩy mạnh với quyết tâm chính trị cao.

Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.