Kết quả này ghi nhận những nỗ lực trong quản lý, bảo tồn di sản, phát triển du lịch bền vững, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các giải pháp trong giai đoạn 2026-2030.

Tại phiên họp lần thứ 11 của Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO diễn ra ngày 3/11/2026 tại Paris (Pháp), toàn bộ ủy viên tham gia hội nghị đã bỏ phiếu trao thẻ xanh (Green Card) cho Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang.

Đây là kết quả của quá trình đánh giá, khảo sát thực tế và xem xét báo cáo về công tác quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong giai đoạn 2022-2026.

Kết quả này tiếp tục khẳng định những chuyển biến trong hoạt động quản lý công viên địa chất, phát triển du lịch gắn với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, văn hóa và nâng cao vai trò của cộng đồng địa phương.

Nhiều chuyển biến trong quản lý, bảo tồn di sản

Đợt tái thẩm định lần thứ 4 được nhóm chuyên gia UNESCO tiến hành khảo sát thực tế từ ngày 24-28/7/2026. Qua khảo sát, các chuyên gia ghi nhận Ban Quản lý Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn đã chủ động phối hợp với các cơ quan, đơn vị và chính quyền địa phương triển khai kế hoạch, giải pháp thực hiện những khuyến nghị được đưa ra tại kỳ đánh giá lần thứ III năm 2022.

Đoàn chuyên gia UNESCO nêu nhiều khuyến nghị để quan tâm thực hiện trong giai đoạn 2026-2030. (Ảnh: K. Toàn).

Trong công tác quản lý, cơ cấu tổ chức từng bước được cải thiện, sự tham gia của đại diện chính quyền và cộng đồng được tăng cường. Đội ngũ quản lý có tính đa ngành hơn, đồng thời mở rộng mạng lưới kết nối với các nhà khoa học trong nước và quốc tế.

Cùng với đó, tỉnh đã quan tâm đầu tư cải thiện hạ tầng giao thông, các điểm ngắm cảnh và công trình vệ sinh phục vụ du khách.

Ban Quản lý cũng chủ động đề xuất giải pháp xây dựng cơ chế thu phí thống nhất, huy động nguồn lực xã hội đầu tư phát triển hạ tầng, đa dạng hóa nguồn lực tài chính phục vụ hoạt động của công viên địa chất.

Trong lĩnh vực du lịch, các chuyên gia đánh giá cao những chuyển biến về phát triển du lịch bền vững và du lịch dựa vào cộng đồng.

Việc đầu tư tại các làng văn hóa du lịch trọng điểm được quan tâm, góp phần bảo đảm lợi ích của người dân, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, gìn giữ truyền thống văn hóa và tạo sinh kế tại chỗ.

Đáng chú ý, hoạt động đánh giá sức chứa du lịch được triển khai nhằm hạn chế tình trạng tập trung quá đông du khách tại các điểm đến.

Đối với Bảo tàng Không gian văn hóa các dân tộc vùng Cao nguyên đá, phương án trưng bày, nâng cấp đã được hoàn thiện, định hướng giới thiệu các giá trị địa chất, đa dạng sinh học và văn hóa các dân tộc.

Công tác giáo dục, nâng cao nhận thức về di sản cũng được đẩy mạnh thông qua kế hoạch tổng thể giai đoạn 2022-2026 đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Nổi bật là việc thành lập các câu lạc bộ đại sứ công viên địa chất tại trường học; tổ chức tham quan thực địa các điểm di sản; giáo dục học sinh về biến đổi khí hậu, bảo tồn nguồn nước và quản lý chất thải.

Một góc tại làng văn hóa Mông, xã Mèo Vạc.

Bên cạnh đó, các hoạt động tập huấn cho giáo viên, lãnh đạo cộng đồng, phát triển nguồn nhân lực du lịch và nâng cao năng lực cho đội ngũ quản lý được chú trọng, từng bước đưa công tác bảo tồn di sản đến gần hơn với người dân, nhất là thế hệ trẻ.

Hoạt động hợp tác quốc tế tiếp tục được mở rộng. Công viên địa chất đã ký kết thỏa thuận hợp tác với 3 Công viên địa chất toàn cầu UNESCO gồm Mudeungsan (Hàn Quốc), Arouca (Bồ Đào Nha) và Miné-Akiyoshidai (Nhật Bản).

Các chương trình trao đổi trực tuyến, thăm và làm việc, giao lưu học sinh, chia sẻ kinh nghiệm quản lý được triển khai, góp phần tăng cường kết nối với Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu và Mạng lưới Công viên địa chất khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Hoàn thiện các giải pháp cho giai đoạn 2026-2030

Bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo tái thẩm định của UNESCO cũng chỉ ra một số tồn tại cần tiếp tục khắc phục. Trong đó, hoạt động du lịch và kinh tế vẫn tập trung chủ yếu dọc 4 tuyến trải nghiệm, chưa tạo được sự phát triển đồng đều giữa các xã trong toàn bộ phạm vi công viên địa chất.

Công tác bảo tồn di sản văn hóa, cảnh quan thiên nhiên cần được gắn kết chặt chẽ hơn với quy hoạch và kiểm soát phát triển bền vững.

Nguồn nhân lực quản lý, đặc biệt là nhân lực có chuyên môn về địa chất, sinh học và môi trường, cần tiếp tục được tăng cường. Hoạt động truyền thông số, diễn giải di sản và hướng dẫn du lịch bằng tiếng Anh cũng cần được nâng cao chất lượng.

Trên cơ sở đánh giá thực tế, các chuyên gia UNESCO đưa ra nhiều khuyến nghị trọng tâm cần triển khai trong giai đoạn 2026-2030. Trong đó, yêu cầu xây dựng quy hoạch tổng thể đối với 23 xã, bảo đảm sự phát triển cân bằng giữa các khu vực trong vùng công viên địa chất.

Cùng với quy hoạch, cần thiết lập hệ thống đào tạo, cấp chứng chỉ và đánh giá định kỳ đối với hướng dẫn viên địa phương; tăng cường bảo vệ di sản văn hóa, kiến trúc và cảnh quan thiên nhiên trên cơ sở định hướng phát triển bền vững.

Việc kiểm soát tình trạng phát triển quá tập trung tại những khu vực có môi trường nhạy cảm cũng được đặt ra nhằm hạn chế nguy cơ tác động tiêu cực đến tài nguyên di sản.

Tuyên Quang luôn quan tâm đến bảo tồn Văn hóa gắn với phát triển du lịch.

Đối với hoạt động đón tiếp và phục vụ du khách, các chuyên gia khuyến nghị cải thiện cơ sở vật chất, chức năng của các trạm thông tin; bổ sung nội dung giới thiệu toàn diện về công viên địa chất; bố trí hướng dẫn viên địa phương có năng lực, tăng cường video giới thiệu và hoàn thiện hệ thống thông tin đối với các mẫu vật đá, hóa thạch.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là mở rộng nguồn kinh phí, thu hút đầu tư xã hội, xây dựng cơ chế vận hành bền vững và hiệu quả. Đồng thời, phát triển các công cụ diễn giải kỹ thuật số có tính tương tác, đa ngôn ngữ; thường xuyên cập nhật bảng thông tin, nâng cao khả năng tiếp cận đối với khách quốc tế và người khuyết tật.

Đặc biệt, UNESCO khuyến nghị mỗi trung tâm thông tin trong vùng công viên địa chất cần có ít nhất một nhân viên sử dụng được tiếng Anh trong suốt thời gian mở cửa, đáp ứng yêu cầu phục vụ du khách quốc tế.

Trước kết quả tái thẩm định và những khuyến nghị của UNESCO, việc cụ thể hóa các nội dung đánh giá thành nhiệm vụ, giải pháp trong giai đoạn tiếp theo được xác định là yêu cầu quan trọng để duy trì danh hiệu, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Theo đó, Ban Quản lý Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn đã kiến nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tham mưu UBND tỉnh Tuyên Quang cho chủ trương xây dựng kế hoạch bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị công viên địa chất trong giai đoạn tới.

Kế hoạch dự kiến cụ thể hóa các khuyến nghị của chuyên gia UNESCO thành những nhiệm vụ, giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của tỉnh; xác định rõ mục tiêu, nội dung ưu tiên, lộ trình thực hiện, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị, địa phương và nguồn lực bảo đảm.

Việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển du lịch có trách nhiệm và phát huy vai trò của cộng đồng được xem là những yếu tố quan trọng để Cao nguyên đá Đồng Văn vừa gìn giữ các giá trị di sản, vừa khai thác hiệu quả tiềm năng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương.