Dù đã triển khai nhiều giải pháp trong hơn một thập kỷ qua, hoạt động vận chuyển và tiêu thụ thuốc lá nhập lậu vẫn chưa được kiểm soát triệt để, gây thất thu ngân sách Nhà nước từ 5.000 – 6.000 tỷ đồng mỗi năm.

Các tuyến biên giới phía Bắc như Quảng Ninh, Lạng Sơn, Lào Cai và khu vực Tây Nam Bộ hiện vẫn là những "điểm nóng" với nhiều đường dây hoạt động chuyên nghiệp.

Đáng chú ý, các đối tượng buôn lậu đang chuyển sang không gian mạng, tận dụng thương mại điện tử và mạng xã hội để quảng cáo công khai các loại thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng dù đã bị cấm từ đầu năm 2025.

Thủ đoạn trà trộn hàng lậu vào các container hàng hóa xuất khẩu chính ngạch cũng cho thấy tính chất ngày càng phức tạp và tinh vi của tội phạm này.

Thực trạng này không chỉ làm thất thoát ngân sách mà còn tạo ra một môi trường cạnh tranh bất bình đẳng.

Trong khi các doanh nghiệp sản xuất trong nước phải tuân thủ nghiêm ngặt nghĩa vụ thuế, kiểm định và dán nhãn cảnh báo sức khỏe, thì hàng lậu trốn thuế lại tiếp cận người dùng với giá rẻ.

Theo Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, áp lực lên các doanh nghiệp chân chính ngày càng lớn khi lộ trình tăng thuế tiêu thụ đặc biệt có thể làm nới rộng khoảng cách giá giữa hàng hợp pháp và hàng lậu, đẩy người tiêu dùng tìm đến các sản phẩm trôi nổi, kém chất lượng.

Để ngăn chặn dòng chảy này, các chuyên gia và cơ quan chức năng khẳng định cần có một hành lang pháp lý đủ mạnh và sự phối hợp đồng bộ.

Nhiều ý kiến đề xuất tăng mạnh mức phạt tiền và hạ ngưỡng xử lý hình sự để tăng tính răn đe, đồng thời siết chặt quản lý tại các khâu bán lẻ để chặn đứng đầu ra của hàng lậu.

Bên cạnh đó, việc xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung giữa Công an, Hải quan, Biên phòng và Quản lý thị trường được xem là giải pháp để truy vết và xử lý vi phạm hiệu quả.

Với việc Tòa án nhân dân tối cao đã có hướng dẫn xác định thuốc lá lậu là hàng cấm, công tác đấu tranh hiện nay đã có cơ sở pháp lý vững chắc hơn để xử lý nghiêm các hành vi vận chuyển, tàng trữ và buôn bán trái phép.