Tốc độ chuyển đổi số mạnh mẽ của Việt Nam

Theo nhiều nghiên cứu, chuyển đổi số được hiểu rằng là tổng hợp các công nghệ như: điện toán đám mây (Cloud), dữ liệu lớn (Big data), Internet vạn vật (IoT) và trí tuệ nhân tạo (AI) để ứng dụng vào các hoạt động của mọi tổ chức, cá nhân trên môi trường mạng nhằm tạo ra giá trị kinh tế. Chuyển đổi số đang ngày càng tác động mạnh mẽ, sâu rộng tới sự phát triển của xã hội.

Nhìn lại quá khứ, ngày 19/11/1997, Internet chính thức vào Việt Nam sau nhiều nỗ lực của những người đứng đầu Chính phủ và ngành Bưu chính Viễn thông bấy giờ. Bắt đầu từ thời điểm đó đến nay, Đảng và Nhà nước chúng ta đã liên tục ban hành các chính sách khuyến khích ứng dụng chuyển đổi số trong mọi lĩnh vực để phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội.

Thời kỳ đầu, hạ tầng Internet tại Việt Nam chỉ có tốc độ 64 Kb/s, kết nối quốc tế giới hạn qua Hoa Kỳ và Australia, phục vụ khoảng 300 người dùng. Tuy nhiên, với những thay đổi trong chính sách và nhu cầu hội nhập quốc tế, Internet tại Việt Nam đã có những bước nhảy vọt. Năm 1997, chỉ hơn 200.000 người Việt sử dụng Internet. Đến năm 2007, con số này đã tăng lên gần 20 triệu người, chiếm khoảng 24% dân số. Tính đến tháng 1/2024, Việt Nam có 78,44 triệu người dùng Internet, tương đương 79,1% dân số, với thời gian sử dụng trung bình gần 7 giờ mỗi ngày.

Ngày 27/09/2019, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 52-NQ/TW về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trong đó nhấn mạnh yêu cầu cấp bách để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số. Ngày 03/6/2020, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 749/QĐ-TTg phê duyệt chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến 2030. Chương trình Chuyển đổi số quốc gia nhằm mục tiêu kép là vừa phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, vừa hình thành các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam có năng lực đi ra toàn cầu.

Nhờ những nỗ lực không ngừng nghỉ, trải qua 27 năm, theo Báo cáo khảo sát Chính phủ điện tử năm 2024 (E-Government Development Index – EGDI) của Liên Hợp quốc, Việt Nam đã vươn lên vị trí thứ 71 trong tổng số 193 quốc gia, tăng 15 bậc so với năm 2022. Kết quả này cho thấy rằng, tốc độ chuyển đổi số Việt Nam đang diễn ra rất nhanh và toàn diện.

Theo báo cáo Digital Vietnam 2025, 95,6% dân số Việt Nam trong độ tuổi 18–64 sử dụng Internet và dành trung bình 6 giờ 05 phút mỗi ngày để online. Còn theo số liệu của DataReportal, vào tháng 1/2025, Việt Nam có 76,2 triệu tài khoản người dùng mạng xã hội đang hoạt động. Con số này tương đương 75,2% tổng dân số của Việt Nam vào đầu năm 2025.

Chuyển đổi số đang hiện hữu và dần trở thành một phần không thể tách rời với con người, hàng ngày, nhờ Internet phần lớn chúng ta đều làm việc liên quan tới máy tính, thiết bị di động, tham gia sử dụng hàng loạt ứng dụng mạng xã hội như Facebook, Tiktok, Tweet, Zalo… Chỉ với một cú nhấp chuột, một thao tác chạm nhẹ sẽ giúp người tìm kiếm nhận được một lượng thông tin lớn được truyền tải đến người dùng, trong đó các thông tin hữu ích xen lẫn tin xấu, độc hại, xuyên tạc, giả mạo.

Mạng xã hội, các ứng dụng tìm kiếm ngày nay không còn đơn thuần là môi trường trao đổi thông tin, mà đã trở thành “không gian sinh tồn thứ hai” của xã hội hiện đại, nơi diễn ra đồng thời các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội và đặc biệt là đấu tranh tư tưởng.

Nhu cầu truy cập, tìm kiếm mỗi ngày càng lớn, sự kết nối với cuộc sống thực, với mọi người xung quanh ngày càng giảm, dẫn đến khả năng nhận biết và sàng lọc thông tin sẽ bị hạn chế. Điều này đã tạo điều kiện cho các tổ chức, thế lực thù địch lợi dụng tấn công vào an ninh tư tưởng, làm suy yếu niềm tin của nhân dân với Đảng và Nhà nước theo nhiều chiều khác nhau và dễ dàng hơn.

Các thủ đoạn chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số

Trước bối cảnh tình hình mới như toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và sự bùng nổ của cuộc Cánh mạng 4.0, các thế lực thù địch ngày càng thâm độc, nguy hiểm với các chiêu thức, thủ đoạn mới tinh vi. Lợi dụng bối cảnh có nhiều người tham gia mạng xã hội ở nước ta chưa được trang bị đầy đủ nền tảng thông tin, đặc biệt là hệ thống lý luận, quan điểm, nhận thức chính trị - xã hội, thì chính các thành viên của cộng đồng mạng xã hội có thể trở thành đối tượng trực tiếp hoặc gián tiếp bị “tác động”, “định hướng”, “dẫn dắt”, thậm chí là “thao túng” tư tưởng.

Cụ thể, các đối tượng phản động, cơ hội, chống đối xác định không gian mạng là mặt trận chính để thực hiện các hoạt động thông tin tuyên truyền xuyên tạc, nhằm chống phá hệ tư tưởng của đất nước với những hình thức đa dạng tinh vi như: dùng các bài viết, tài liệu sai sự thật, đánh tráo khái niệm, các video được cắt ghép bối cảnh… Bằng luận điệu “du nhập ngoại lai”, “nhập khẩu lý luận”, đánh tráo, thay thế các khái niệm, các thế lực thù địch, phản động trích dẫn, cắt xén những quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; xuyên tạc, làm méo mó các quan điểm của Đảng và hệ tư tưởng mácxít, hòng làm cho cán bộ, đảng viên và nhân dân hoang mang, dao động, suy giảm niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, vào chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta; bôi nhọ, phủ nhận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh.

Điển hình như vụ việc xảy ra tại hai xã Ea Ktur và Ea Tiêu, huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk ngày 11/6/2023 là kết quả của những hoạt động lợi dụng mạng xã hội để lôi kéo, kích động biểu tình chống phá Đảng, chính quyền Nhà nước.

Hay mới đây, ngày 26/2/2025, tổ chức Freedom House, có trụ sở tại Washington D.C (Mỹ) đưa ra Bản phúc trình Tự do toàn cầu 2025 mang tựa đề “The Uphill Battle to Safeguard Rights”, theo đó, tổ chức này tiếp tục xếp Việt Nam vào nhóm 67 quốc gia không có tự do, đó là những nhận xét, đánh giá thiếu khách quan, xuyên tạc về các vấn đề liên quan đến tình hình nhân quyền tại Việt Nam.

Bản phúc trình trên một lần nữa thể hiện những chiêu trò, những nhận định hết sức phiến diện, thiếu chính xác, thiếu khách quan với tư tưởng chống phá Việt Nam theo hướng “Bổn cũ soạn lại”; tổ chức này với cái mác tự gắn “Vì nhân quyền”, “Vì tự do”, đã liên tục thể hiện sự “Bất chấp thực tế, bất chấp lẽ phải” để phủ nhận những nỗ lực, cố gắng và thành tựu đã đạt được của Việt Nam về thúc đẩy quyền con người trong thời gian qua...

Thực tế Freedom House là một tổ chức phi chính phủ được thành lập từ năm 1941, hoạt động của tổ chức này kể từ khi thành lập chủ yếu là đả kích, chống lại các quốc gia, phong trào cộng sản, thậm chí chống lại các phong trào phản đối chiến tranh Việt Nam của giới trẻ Mỹ vào thời kỳ trước năm 1975, các hoạt động chống lại phong trào đòi quyền bình đẳng, chống phân biệt chủng tộc của người da đen trên đất Mỹ cũng như toàn cầu.

Cùng với đó, các thế lực thù địch còn sử dụng công nghệ thông tin để thực hiện các hoạt động theo dõi, giám sát mạng, ảnh hưởng lớn đến việc truyền bá các giá trị cốt lõi của chủ nghĩa xã hội trên mạng xã hội, gây nguy hiểm nghiêm trọng đến an ninh hệ tư tưởng của đất nước ta.

Lợi dụng sự phát triển của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, nhằm tác động, dẫn dắt giới truyền thông, chúng sẵn sàng mạnh tay đầu tư tài chính cho quảng cáo, đầu tư, tài trợ các chương trình, đưa truyền thông tách khỏi sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, kêu gọi tự do ngôn luận, tự do báo chí và cạnh tranh trên lĩnh vực truyền thông, gây nhiễu loạn tư tưởng, mất ổn định chính trị-xã hội.

Một số cá nhân, tổ chức lợi dụng quyền tự do ngôn luận, sử dụng lời nói cực đoan, kích động để cường điệu hóa một số sự kiện, hiện tượng xã hội như vấn đề chống tham nhũng của Đảng ta, nhiều cán bộ vi phạm đã bị kỷ luật, cách chức hoặc bị xử lý hình sự…; truyền bá các loại văn hóa phẩm đồi trụy, thông tin sai lệch và tài liệu nghe nhìn độc hại; tổ chức đánh bạc, môi giới mại dâm, phát tán… các loại thông tin này đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cư dân mạng, đặc biệt là thanh thiếu niên.

Các thế lực thù địch, phản động còn đẩy mạnh tuyên truyền, cổ xúy việc du nhập các trào lưu tư tưởng cực đoan, chủ nghĩa dân túy, chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa dân tộc cực đoan từ bên ngoài, kết hợp với kích động, cổ vũ chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa cơ hội, chủ nghĩa bè phái, chủ nghĩa hưởng lạc từ bên trong, nhằm thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.

Bên cạnh đó, công nghệ cốt lõi của an ninh mạng nước ta còn hạn chế, tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với hệ thống thông tin, an ninh tư tưởng. Hầu hết máy chủ thiết bị mạng, hệ điều hành, cơ sở dữ liệu… trong các cơ quan, ban, ngành và các ngành công nghiệp, dịch vụ trọng yếu của nước ta là sản phẩm của nước ngoài. Do đó, nhiều thông tin có thể nằm dưới sự kiểm soát của các quốc gia khác. Công nghệ Internet của nước ta chưa thực sự tiên tiến cũng tiềm ẩn nguy cơ lớn, thường xuyên xảy ra các sự cố về bảo mật thông tin. Các hoạt động khủng bố mạng, gián điệp mạng, chiếm đoạt thông tin, tài liệu bí mật nhà nước qua mạng, tiếp tục có những diễn biến phức tạp và nghiêm trọng.

(Còn nữa)

Tài liệu tham khảo:

1. Văn kiện Đảng toàn tập, Sđd, 2005, tr. 38, tr. 45. 

2. GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng, Tư tưởng, lý luận với đổi mới và phát triển đất nước, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2022, tr. 471 – 473.

3. Hội đồng Lý luận Trung ương, Đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn mới, Nxb Chính trị Quốc gia Sự Thật, Hà Nội, 2026, tr. 385 – 390.

4. TS. Đỗ Văn Long, Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong bối cảnh chuyển đổi số để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công thương. https://vioit.org.vn/vn/tin-khac/dau-tranh-phan-bac-cac-quan-diem-sai-trai--thu-dich-trong-boi-canh-chuyen-doi-so-de-bao-ve-nen-tu-tuong-cua-dang-5239.4051.html

5. Dương Ngô Ninh, Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong chuyển đổi số hiện nay, Cổng TTĐT Tỉnh ủy tỉnh Bắc Ninh. https://bacninh.dcs.vn/detail/-/asset_publisher/M0UUAFstbTMq/content/bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-ang-trong-chuyen-oi-so-hien-nay