Quy định về định danh tài khoản và rủi ro truy thu dòng tiền

Tại tọa đàm về tháo gỡ vướng mắc trong chuyển đổi thuế khoán sang kê khai, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Tổng thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam đã đưa ra những khuyến nghị quan trọng liên quan đến quản lý dòng tiền của hộ kinh doanh. Thực tế hiện nay cho thấy, đa số hộ kinh doanh đã sở hữu tài khoản ngân hàng nhưng vẫn duy trì thói quen sử dụng chung một tài khoản cho cả hoạt động kinh doanh và chi tiêu đời sống. Theo định hướng quản lý mới từ Bộ Tài chính, hộ kinh doanh sẽ phải phân định rõ ràng và dành riêng tài khoản ngân hàng để phục vụ hoạt động thương mại.

Về mặt pháp lý, các tài khoản này không bắt buộc phải mang tên hộ kinh doanh mà hoàn toàn có thể đứng tên chủ hộ hoặc các thành viên có tên trên giấy phép kinh doanh. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết là người nộp thuế phải thực hiện kê khai đầy đủ thông tin các tài khoản này với cơ quan thuế.

Việc không tuân thủ quy định kê khai sẽ dẫn đến hai rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Thứ nhất, cơ quan quản lý có quyền ấn định doanh thu chịu thuế khi không kiểm soát được luồng tiền thực tế. Thứ hai, toàn bộ dòng tiền chảy vào tài khoản của người đứng tên có thể bị coi là thu nhập chịu thuế (như tiền lương, tiền công) hoặc bị xác định là khoản thu nhập chưa kê khai, từ đó dẫn đến nguy cơ bị xử lý về hành vi trốn thuế. Đây là rủi ro hiện hữu đối với cả hộ kinh doanh và cá nhân quản lý tài khoản, đòi hỏi người nộp thuế cần tách bạch dòng tiền và hoàn tất thủ tục khai báo ngay lập tức.

Phân định đối tượng bắt buộc đăng ký kinh doanh và cơ chế quản lý thuế liên thông

Theo các quy định hiện hành, nghĩa vụ đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế được áp dụng chặt chẽ ngay khi phát sinh hoạt động sản xuất, thương mại. Hộ kinh doanh có doanh thu hằng năm trên 1 tỷ đồng bắt buộc phải sử dụng hóa đơn trong quá trình cung ứng hàng hóa, dịch vụ. Trừ các trường hợp đặc thù quy mô nhỏ như hộ gia đình sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp, làm muối, bán hàng rong, buôn chuyến hoặc kinh doanh thời vụ, các đối tượng còn lại hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ, vận tải, dịch vụ ăn uống đều thuộc nhóm bắt buộc phải đăng ký kinh doanh.

Hiện nay, hệ thống quản lý nhà nước đã áp dụng cơ chế một cửa liên thông giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế. Thông qua hồ sơ đăng ký, cơ quan thuế sẽ nắm bắt thời điểm bắt đầu hoạt động để xác định nghĩa vụ tài chính. Mã số thuế của hộ kinh doanh hiện được quản lý thông qua mã định danh cá nhân của chủ hộ thay vì cấp mã riêng biệt như trước đây.

Chuyên gia từ Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cũng lưu ý rằng nếu hộ kinh doanh không thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh đúng quy định, các khoản thu nhập phát sinh có thể bị cơ quan thuế xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công (trừ các khoản đã khấu trừ tại nguồn như chứng khoán, lãi tiền gửi). Mức thuế suất áp dụng cho tiền lương, tiền công thường cao hơn so với thuế khoán hoặc thuế kê khai của hộ kinh doanh. Do đó, dù là kinh doanh nhỏ lẻ hay cho thuê tài sản, người dân nên thực hiện đồng thời việc đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế để đảm bảo quyền lợi pháp lý và minh bạch hóa nghĩa vụ tài chính với ngân sách nhà nước.