Nhóm mặt hàng chiếm lĩnh thị trường Trung Đông là điện thoại, sản phẩm điện tử, hạt điều, hạt tiêu, thủy sản... Ảnh IT

Dù đối mặt với những biến động địa chính trị phức tạp, sự bứt phá tại các thị trường trọng điểm như UAE và Israel đang mở ra vận hội mới cho doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là nhóm hàng công nghệ và nông thủy sản.

Theo số liệu thống kê mới nhất từ Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang 5 thị trường chủ lực tại Trung Đông (gồm UAE, Ả Rập Xê Út, Israel, Ai Cập và Iraq) trong năm 2025 đã chạm mốc gần 10 tỷ USD.

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) dẫn đầu với kim ngạch 5,91 tỷ USD. Sự tăng trưởng ổn định này được thúc đẩy mạnh mẽ bởi Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (CEPA) ký kết hồi tháng 10/2024, với cam kết xóa bỏ thuế quan lên tới 99% đối với hàng hóa từ Việt Nam.

Bên cạnh đó, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Israel (VIFTA) có hiệu lực từ tháng 11/2024 cũng bắt đầu phát huy tác dụng, đưa Việt Nam trở thành quốc gia Đông Nam Á đầu tiên có FTA với Israel.

Nhóm mặt hàng chiếm lĩnh thị trường khu vực này vẫn là điện thoại và linh kiện (đạt gần 4,4 tỷ USD), tiếp đến là máy vi tính, sản phẩm điện tử, hàng dệt may và các mặt hàng nông sản thế mạnh như hạt điều, hạt tiêu, thủy sản.

Đáng chú ý, Việt Nam luôn duy trì vị thế xuất siêu sang UAE với giá trị thặng dư từ 3-4 tỷ USD mỗi năm, tạo nền tảng vững chắc để hướng tới mục tiêu nâng kim ngạch song phương lên 20 tỷ USD.

Mặc dù dư địa tăng trưởng còn rất lớn khi xuất khẩu sang Trung Đông hiện mới chiếm chưa đầy 5% tổng giá trị xuất khẩu cả nước, song các chuyên gia thương mại cũng đưa ra những cảnh báo quan trọng.

Tình hình chiến sự tại khu vực Trung Đông đang gây ra những rào cản nhất định cho hoạt động vận chuyển và logistics. Trong bối cảnh này, việc tuân thủ các quy định pháp luật quốc tế và các điều khoản trong FTA là chưa đủ, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị rủi ro.

Các chuyên gia khuyến cáo doanh nghiệp xuất khẩu trong nước phải theo dõi sát sao diễn biến chiến sự, giữ liên hệ chặt chẽ với các hãng tàu và đối tác để chủ động phương án xử lý kịp thời đối với các hợp đồng mua bán.

Đặc biệt, việc chú trọng vào bảo hiểm hàng hóa và các điều khoản bất khả kháng trong hợp đồng ngoại thương là yếu tố then chốt để bảo vệ lợi ích hợp pháp.

Với lộ trình cắt giảm thuế quan sâu rộng từ CEPA và VIFTA, nếu tận dụng tốt cơ hội và kiểm soát tốt rủi ro, thị trường Trung Đông sẽ là mỏ vàng để các doanh nghiệp Việt Nam bứt phá, khẳng định thương hiệu tại vùng đất cửa ngõ kết nối Á - Phi - Âu.