Người dân bức xúc vì môi trường sống bị  xâm phạm nghiêm trọng

Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của nhiều công dân về tình trạng ô nhiễm môi trường phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ của các cơ sở trong KCN và TTCN Lê Minh Xuân, thuộc địa bàn xã Bình Lợi và xã Tân Nhựt (TP Hồ Chí Minh). Nội dung phản ánh chủ yếu liên quan đến các dấu hiệu vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng kéo dài ảnh hưởng đến đời sống của người dân trong khu vực điểm nóng.

Cụ thể: nước thải từ khu vực này thường xuyên tràn ra đồng ruộng, làm nhiều diện tích không thể canh tác, kênh mương đổi màu bất thường, bốc mùi hóa chất và không thể sử dụng cho tưới tiêu. Khí thải, bụi và mùi hôi phát sinh hằng ngày gây ảnh hưởng đến sinh hoạt, hô hấp của người dân. Ngoài ra, chất thải rắn không thường và nguy hại bị chôn, lấp, đổ, thải trái phép tại nhiều khu vực xung quanh, kể cả trên đất nông nghiệp và khu đất lấn chiếm.

Kênh nước, các bãi đất trống luôn ở trong trạng thái bị ô nhiễm vì chất thải của các cơ sở sản xuất

Tình trạng ô nhiễm kéo dài nhiều năm nhưng việc kiểm tra, giám sát và xử lý của cơ quan chính quyền địa phương chưa đầy đủ, triệt để và chưa hiệu quả gây bức xúc trong nhân dân dẫn tới phát sinh nhiều phản ánh, kiến nghị kéo dài.

Đầu tháng 4/2026, Cục Môi trường đã phối hợp với Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (C05 - Bộ Công an) và các đơn vị có liên quan tại địa phương tổ chức khảo sát, xác minh thực tế về tình hình ô nhiễm môi trường tại khu vực điểm nóng. Kết quả cho thấy tình trạng ô nhiễm môi trường tại khu vực đúng như những gì nhân dân đã phản ánh, nhiều vị trí cho thấy nghiêm trọng hơn so với các nội dung đã được nhân dân và các cơ quan truyền thông phản ánh.

Những con số kinh hoàng

Để có thể hình dung và tưởng tượng được mức độ ô nhiễm tại KCN-TTCN Lê Minh Xuân, xin được trích lược một số thông tin tại Báo cáo 11/BC-MT do Cục Môi trường ban hành ngày 15/5/2026 về kết quả khảo sát, xác minh thông tin điểm nóng về môi trường tại KCN và TTCN Lê Minh Xuân.

Kết quả đo đạc, phân tích mẫu môi trường nước mặt cho thấy có nhiều thông số vượt quy chuẩn QCVN 08:2023/BTNMT, ở mức D (thể hiện nước có chất lượng rất xấu - thấp nhất trong các mức phân loại đánh giá chất lượng nước), có thể gây ảnh hưởng lớn tới cá và các sinh vật sống trong môi trường nước do nồng độ oxy hòa tan thấp, nồng độ chất ô nhiễm cao.

Mẫu nước mặt lấy tại kênh C12 có nhiều thông số vượt quy chuẩn như: BOD5 vượt 61,4 lần; COD vượt 47,15 lần; TSS vượt 1,9 lần; Hg vượt 1,17 lần; Pb vượt 1,6 lần; tổng Crom vượt 1,16 lần; kẽm vượt 2,02 lần; thông số Niken vượt 1,1 lần; Mangan vượt 2,8 lần; sắt vượt 25,66 lần; Antimon vượt 5,15 lần; tổng Phenol vượt 4,94 lần; Amoni vượt 17,43 lần; tổng Nito vượt 5,7 lần; tổng Photpho vượt 7,84 lần; Clorua vượt 3,92 lần; chất hoạt động bề mặt anion vượt 13,9 lần; E.Coli vượt 22,5 lần.

Mẫu nước mặt lấy tại kênh B (phía Nam của KCN-TTCN, cách 500m) có các thông số: BOD5 vượt 64,1 lần; COD vượt 49,75 lần; Mangan vượt 3,9 lần; sắt vượt 3,64 lần; Antimon vượt 4,1 lần; tổng Phenol vượt 1,12 lần; Amoni vượt 23,73 lần; tổng Nito vượt 6,2 lần; tổng Photpho vượt 2,1 lần; Clorua vượt 3,38 lần; chất hoạt động bề mặt anion vượt 3,7 lần; E.Coli vượt 3,5 lần…

Kết quả phân tích mẫu nước mặt tại nhiều vị trí cho thấy vị trí ô nhiễm nhất là vị trí kênh C12 tiếp giáp với KCN-TTCN. Mức độ ô nhiễm cao nhất ở vị trí gần KCN-TTCN cho thấy dấu hiệu các nguồn phát thải trong KCN-TTCN là nguyên nhân chính gây ảnh hưởng đến môi trường nước mặt xung quanh.

Mẫu không khí xung quanh tại 3 vị trí bên ngoài KCN-TTCN phía đầu hướng gió có thông số NH₃ vượt 4,84 lần; vị trí giữa KCN-TTCN phía sau hướng gió tính từ vị trí có nhiều nguồn khí thải có Tổng bụi lơ lửng vượt 2,5 lần, NH₃ vượt 2,7 lần; vị trí bên trong KCN, cách vị trí 2 khoảng 500m xuôi theo hướng gió có Tổng bụi lơ lửng vượt 1,79 lần; NH₃ vượt 1,48 lần. Kết quả phân tích tại thời điểm lấy mẫu cho thấy không khí bị ô nhiễm bởi bụi và khí NH₃, trong đó mức độ ô nhiễm cao nhất tại khu vực tập trung nhiều nguồn thải. Sự phân bố nồng độ theo không gian phù hợp với hướng gió, cho thấy các nguồn phát thải trong KCN-TTCN là nguyên nhân chính gây ảnh hưởng đến môi trường không khí xung quanh.

Kết quả đo đạc, phân tích mẫu nước thải tại hố ga đấu nối và dẫn nước thải còn có nhiều chỉ số kinh hoàng, vượt ngưỡng hàng ngàn lần. Mẫu nước thải tại hố ga nước thải trên đường số 08 so sánh với tiêu chuẩn đấu nối nước thải của KCN có nhiều thông số vượt: BOD5 vượt 2.797 lần; COD vượt 1.041 lần; TSS vượt 514,75 lần; Hg vượt 2,548 lần; Cadimi vượt 66 lần; Crom III vượt 37,05 lần; Ni vượt 197,8 lần; Fe vượt 72 lần; tổng dầu mỡ khoáng vượt 1.348 lần; Sunfu vượt 3,15 lần; Amoni vượt 2,27 lần; tổng Nito vượt 3,89 lần; tổng Photpho vượt 10,28 lần.

Các mẫu nước thải tại hố ga đấu nối của một số cơ sở trong KCN so sánh với tiêu chuẩn đấu nối nước thải của KCN cũng cho thấy nhiều thông số vượt hàng trăm lần tiêu chuẩn đấu nối. Từ các kết quả trên cho thấy, một số cơ sở thứ cấp trong KCN-TTCN đã vi phạm nghiêm trọng và có tính hệ thống quy định về bảo vệ môi trường khi không thực hiện xử lý sơ bộ nước thải trước khi đấu nối vào hệ thống xử lý nước thải tập trung. Kết quả quan trắc cho thấy nhiều thông số ô nhiễm đặc trưng như BOD5, COD, kim loại nặng vượt tiêu chuẩn đấu nối với mức rất cao, có trường hợp vượt hàng nghìn lần, thể hiện dấu hiệu xả trực tiếp hoặc xử lý mang tính đối phó, không đảm bảo yêu cầu kỹ thuật về môi trường.

Chủ đầu tư hạ tầng KCN-TTCN đã không thực hiện đầy đủ trách nhiệm kiểm soát chất lượng nước thải đầu vào trước khi thu gom về hệ thống xử lý nước thải tập trung. Việc buông lỏng quản lý, thiếu biện pháp giám sát và kiểm soát hiệu quả đã dẫn đến tình trạng tiếp nhận nước thải không đạt tiêu chuẩn đấu nối từ các cơ sở thứ cấp. Nồng độ các thông số ô nhiễm đầu vào ở mức rất cao, đặc biệt là tải lượng hữu cơ (BOD5, COD) và sự hiện diện của các chất độc hại như kim loại nặng đã cao quá khả năng tiếp nhận và xử lý của công trình. Điều này gây ức chế, thậm chí tiêu diệt vi sinh vật trong bể xử lý sinh học, làm mất hoạt tính sinh học và dẫn đến tình trạng vô hiệu hóa công đoạn xử lý sinh học. Hệ quả sẽ làm hệ thống xử lý nước thải tập trung bị suy giảm hiệu quả xử lý.

(Đón đọc Bài 3: Điểm mặt thủ phạm gây ô nhiễm)