Thanh khoản thu hẹp và dự báo kịch bản tích lũy

Thị trường chứng khoán khép lại tháng 10 với chỉ số VN-Index lùi về mốc 1.742 điểm, tương ứng mức giảm khoảng 27 điểm hay 1,5% so với thời điểm cuối tháng 9. Áp lực điều chỉnh thể hiện rõ qua độ rộng thị trường khi bên bán hoàn toàn áp đảo với 750 mã giảm giá so với 491 mã tăng. Tính từ đầu năm, chỉ số đã hao hụt khoảng 46 điểm, tương đương mức giảm 2,6%. Điểm đáng lưu ý nhất là sự sụt giảm liên tục của thanh khoản. Giá trị khớp lệnh bình quân trên sàn HOSE chỉ đạt khoảng 15.600 tỷ đồng mỗi phiên, giảm gần 5% so với tháng trước, đánh dấu tháng thứ ba liên tiếp đi lùi. Dòng tiền nội khối đang đóng vai trò lực đỡ chính nhưng tâm lý thận trọng vẫn bao trùm, đặc biệt khi sức ép bán ròng từ nhà đầu tư nước ngoài chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Dưới góc nhìn vĩ mô, bức tranh kinh tế ghi nhận những điểm sáng với mức tăng trưởng GDP quý 3 năm 2026 đạt 9,95%, đưa tốc độ tăng trưởng chín tháng lên 9,01%. Dữ liệu từ Công ty Cổ phần Chứng khoán Sài Gòn Hà Nội (SHS) cho thấy tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đã lần đầu vượt mốc 1.000 tỷ USD, cán cân thương mại thặng dư tháng thứ hai liên tiếp và tỷ giá giảm 1,9% so với cuối năm 2025. Dù vậy, yếu tố lạm phát đang tạo ra những rủi ro tiềm ẩn khi CPI tháng 10 tăng 5,09% so với cùng kỳ, vượt xa mức 3,25% của năm trước, chủ yếu do tác động từ giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng.

Trước các yếu tố đan xen, các công ty chứng khoán phần lớn nghiêng về kịch bản thị trường sẽ trải qua một nhịp tích lũy trong tháng 11 thay vì bứt phá tạo xu hướng tăng rõ rệt. Công ty Cổ phần Chứng khoán VNDirect xác định vùng hỗ trợ mạnh nằm quanh 1.700 điểm với biên độ dao động cơ sở từ 1.700 đến 1.770 điểm. Nếu chỉ số đóng cửa tuần vượt mốc 1.770 điểm, tín hiệu tạo đáy ngắn hạn sẽ được xác nhận, mở ra cơ hội hướng tới vùng 1.800 đến 1.830 điểm. Công ty Cổ phần Chứng khoán Tiên Phong (TPS) cũng đồng tình với quan điểm thị trường khó giảm sâu nhưng thiếu động lực bứt phá. Kịch bản cơ sở với xác suất 60% được TPS dự báo nằm trong khoảng 1.677 đến 1.780 điểm. Ở chiều hướng lạc quan hơn, Công ty Cổ phần Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) kỳ vọng thị trường sẽ chuyển biến tích cực trong hai tháng cuối năm nhờ nền tảng lợi nhuận doanh nghiệp và áp lực chi phí vốn hạ nhiệt, dự phóng biên độ trong ba tháng tới dao động từ 1.759 đến 2.064 điểm.

Lợi nhuận phân hóa và điểm tựa từ các ngành dẫn dắt

Triển vọng phục hồi của thị trường trong quý 4 được kỳ vọng sẽ tựa vào nền tảng kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết. Theo phân tích từ SSI Research, lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao nhưng sự phân hóa diễn ra ngày càng sâu sắc. Các nhóm ngành như dầu khí và bán lẻ tiếp tục duy trì kết quả kinh doanh khởi sắc, trong khi dịch vụ tài chính, công nghiệp và xây dựng bắt đầu chuyển sang tăng trưởng âm. Ở khối ngân hàng, lợi nhuận trước thuế quý 3 tăng 18,9% đạt 89.100 tỷ đồng, thấp hơn so với tốc độ tăng 27,6% của quý trước. Áp lực nợ xấu cũng đang gia tăng khi tỷ lệ này nhích lên 2,09% và tỷ lệ bao phủ lùi về 77%, ảnh hưởng chủ yếu đến nhóm ngân hàng thương mại quy mô vừa.

Bức tranh tích cực tập trung nhiều hơn ở nhóm phi tài chính. Đối với ngành bán lẻ và tiêu dùng, doanh thu các doanh nghiệp đầu ngành duy trì mức tăng trưởng 32% đến 49% trong quý 3. Dù biên lợi nhuận chịu sức ép từ sự gia tăng của các mảng kinh doanh có biên thấp và lợi thế hàng tồn kho giá rẻ suy giảm, các nhà bán lẻ quy mô lớn vẫn có cơ hội mở rộng thị phần. Tại nhóm dầu khí, dù kết quả quý 3 chưa đạt kỳ vọng do một số khoản chi phí đột biến mang tính một lần, triển vọng quý 4 vẫn được đánh giá cao nhờ khối lượng công việc dồi dào và mặt bằng cước phí duy trì ở mức cao.

Dữ liệu tổng hợp từ FiinPro cho thấy bức tranh lợi nhuận tổng thể vẫn rất tích cực. Tính đến ngày 5/11, với 1.120 doanh nghiệp công bố kết quả kinh doanh đại diện cho 99,4% vốn hóa thị trường, lợi nhuận sau thuế toàn nhóm ghi nhận mức tăng 47,6% so với cùng kỳ. Lực kéo chính đến từ nhóm bất động sản tăng 328%, dầu khí tăng 346% và bán lẻ tăng 177%. Trái ngược với đó, lợi nhuận mảng dịch vụ tài chính sụt giảm gần 45% do hoạt động tự doanh và môi giới gặp khó khi thị trường điều chỉnh. VDSC dự báo lợi nhuận toàn thị trường trong quý 4 sẽ tăng khoảng 24%, tạo điểm tựa quan trọng cho VN-Index. Tuy nhiên, các định chế tài chính đều khuyến nghị nhà đầu tư cần duy trì chiến lược giao dịch linh hoạt, quản trị rủi ro chặt chẽ trước các biến số về căng thẳng địa chính trị và rủi ro tỷ giá toàn cầu, ưu tiên giải ngân tại các vùng hỗ trợ vào các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt.