Công suất tiêu thụ điện lập kỷ lục hơn 57.500 MW

Tại Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia ngày 10/11, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn đánh giá năm 2026 là năm hệ thống điện quốc gia phải đối mặt với những khó khăn chưa từng có.

Nắng nóng kéo dài khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, trong khi xung đột tại Trung Đông gây gián đoạn nguồn cung nhiên liệu và làm gia tăng chi phí nhập khẩu.

Theo Báo cáo An ninh năng lượng quốc gia Việt Nam được công bố tại diễn đàn, công suất tiêu thụ điện toàn quốc lập đỉnh 57.537 MW vào ngày 24/6. Sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu trong 9 tháng tăng 9,4%; ước tính cả năm đạt 356,2 tỷ kWh, tăng trên 10%.

Đáng chú ý, tại miền Bắc, nhu cầu điện trong tháng 5 và tháng 6 lần lượt tăng 14,7% và 17,5%. Theo ông Nguyễn Tài Anh, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), vào giờ cao điểm, công suất sử dụng điện tại khu vực này đã tiệm cận giới hạn vận hành an toàn về ổn định điện áp.

Để ứng phó, EVN đã triển khai các giải pháp như dự trữ nhiên liệu, tối ưu công suất phát của các nhà máy, tăng nhập khẩu điện và lắp đặt hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS).

Đại diện EVN khẳng định hệ thống điện quốc gia sẽ bảo đảm cung ứng đủ điện trong cả năm 2026. Kết quả này được ghi nhận trong bối cảnh hệ thống đã vượt qua ba đợt nắng nóng cực đoan mà không phải thực hiện cắt điện luân phiên.

Giai đoạn 2027-2028 dự báo nhiều thách thức

Dù cơ bản bảo đảm cung ứng điện trong năm nay, áp lực đối với hệ thống được dự báo tiếp tục gia tăng.

Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn nhận định hai năm 2027 và 2028 sẽ là giai đoạn khó khăn khi nhu cầu sử dụng điện dự kiến tăng khoảng 10% trên nền năm 2026, trong khi các nguồn điện nền mới chưa kịp đưa vào vận hành.

Theo dự báo của Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), công suất sử dụng điện lớn nhất tại miền Bắc trong năm 2027 sẽ tăng cao so với mức đỉnh 30.248 MW của năm nay.

Trong khi đó, trục truyền tải điện từ miền Trung ra miền Bắc đã vận hành sát giới hạn 5.000-5.200 MW.

NSMO cũng cảnh báo, nếu các trạm biến áp 500 kV tại Bắc Ninh, Thái Bình và Hải Phòng chậm đóng điện, việc bảo đảm cung cấp điện sẽ gặp khó khăn hơn vào cao điểm buổi tối mùa hè.

Một yếu tố khác ảnh hưởng đến khả năng cung ứng điện là nguồn thủy điện. Theo số liệu của EVN, thủy điện đóng góp khoảng 25% sản lượng điện cho hệ thống, nhưng khả năng huy động phụ thuộc lớn vào lượng nước về các hồ chứa. NSMO đánh giá, đến cuối năm nay, có 30 trong tổng số 48 hồ thủy điện có nguy cơ không tích đủ nước đến mực nước dâng bình thường.

Để chủ động nguồn nước cho mùa khô năm sau, Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất tiếp tục giữ nước tại các hồ đến hết quý I/2027, đồng thời tính toán lượng nước cần xả phục vụ sản xuất và sinh hoạt ở hạ du.

Về giải pháp dài hạn, EVN cho biết tập đoàn và các đơn vị trực thuộc dự kiến hoàn thành 15 dự án nguồn điện với tổng công suất 6.066 MW đến năm 2030. Ngoài ra, 22 dự án điện gió ngoài khơi, điện mặt trời nổi và các loại hình khác với tổng công suất 9.710 MW đang được thực hiện thủ tục đầu tư theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.

EVN cũng đang triển khai lắp đặt hệ thống pin lưu trữ năng lượng. Công suất pin lưu trữ tại miền Bắc dự kiến đạt 805 MW trong năm 2026; năm 2027, tập đoàn dự kiến đầu tư thêm khoảng 930 MW tại Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình, Nhiệt điện Mông Dương 1 và một số điểm trên lưới phân phối ở Hà Nội.

Đáng chú ý, để triển khai các dự án nguồn điện trong giai đoạn tới, EVN dự kiến cần khoảng 830.000 tỷ đồng trong 4 năm, bình quân 166.000 tỷ đồng mỗi năm. Đây là quy mô đầu tư lớn nhất từ trước đến nay của tập đoàn, cao hơn khoảng 69% so với mức 492.483 tỷ đồng thực hiện trong giai đoạn trước.

EVN kiến nghị cơ quan quản lý xem xét cơ chế tín dụng phù hợp đối với các dự án điện trọng điểm quốc gia, mở rộng khả năng huy động vốn qua tín dụng xanh, trái phiếu và các nguồn vốn quốc tế.

Đồng thời, tập đoàn đề xuất xây dựng cơ chế giá truyền tải nhằm thu hút thêm nhà đầu tư tham gia phát triển lưới điện.

Theo đại diện EVN, tập đoàn hiện chỉ nắm khoảng 37% nguồn cung điện toàn hệ thống, 63% còn lại phụ thuộc vào các dự án của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (PVN), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) và khu vực tư nhân. Các nhà đầu tư ngoài EVN cần đưa vào vận hành khoảng 85.000 MW trong giai đoạn 2026-2030.

Do đó, EVN kiến nghị cơ quan quản lý giám sát chặt chẽ tiến độ triển khai các dự án, đồng thời xem xét thay thế chủ đầu tư đối với những dự án chậm trễ kéo dài nhằm hạn chế nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trong những năm tới.