Tượng đài danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác tại khu lưu niệm ở xã Sơn Trung, huyện Hương Sơn cũ, Hà Tĩnh. Ảnh IT

Ông không chỉ là bậc thầy về y thuật mà còn là tấm gương sáng ngời về y đạo, để lại di sản vô giá cho nền y học nước nhà.

Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1720 - 1791), người làng Liêu Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, tỉnh Hải Dương (nay thuộc tỉnh Hưng Yên), sinh ra trong một gia đình khoa bảng nhưng lại chọn con đường bốc thuốc cứu người.

Biệt hiệu Hải Thượng do hai chữ đầu tiên tỉnh (Hải Dương) và tên phủ (Thượng Hồng), nhưng cũng có thể do chữ Bàu Thượng là quê mẹ và đây là nơi ông ở lâu nhất (từ năm 26 tuổi đến khi mất).

"Lãn Ông" nghĩa là ông lười, ngụ ý lười với công danh phú quý nhưng rất chăm chỉ đối với sự nghiệp chữa bệnh cứu người.

Năm 26 tuổi, ông từ bỏ chốn quan trường về quê ngoại phụng dưỡng mẹ già ở làng Bàu Thượng, huyện Hương Sơn cũ, tỉnh Hà Tĩnh.

Với ông, nghề y không phải là nghề để mưu cầu danh lợi, mà là "nhân thuật" (nghệ thuật cứu người).

Suốt cuộc đời mình, danh y luôn giữ vững tinh thần: "Đạo làm thuốc là một nhân thuật chuyên bảo vệ sinh mạng con người, phải lo cái lo của người, vui cái vui của người".

Hiện nay, khi y học hiện đại phát triển, những lời dạy của Hải Thượng Lãn Ông vẫn còn nguyên giá trị thực tiễn. Ảnh IT

Ông không phân biệt giàu nghèo, sang hèn; luôn tận tâm cứu chữa cho những người khốn cùng nhất, thậm chí dùng cả tiền bạc của gia đình để mua thuốc cho bệnh nhân nghèo.

Di sản lớn nhất mà ông để lại cho hậu thế chính là bộ sách đồ sộ "Hải Thượng Y Tông Tâm Lĩnh".

Với 28 tập, 66 quyển, bộ sách là sự kết tinh tinh hoa y học phương Đông và những sáng tạo, quan sát thực tế tại Việt Nam.

Không chỉ dừng lại ở các phương thuốc, Hải Thượng Lãn Ông còn đúc kết 9 điều "Y huấn cách ngôn".

Đây được coi là bản đạo đức nghề nghiệp sớm nhất của ngành y Việt Nam, đề cao tinh thần trách nhiệm, sự cẩn trọng và lòng bác ái của người thầy thuốc.

Hiện nay, khi y học hiện đại phát triển, những lời dạy của Hải Thượng Lãn Ông vẫn còn nguyên giá trị thực tiễn.

Tinh thần "Kỷ cương – Trách nhiệm – Tận tụy" của ngành y hôm nay chính là sự tiếp nối ngọn lửa nhân văn mà vị danh y đã thắp lên từ thế kỷ XVIII.

Kỷ niệm ngày Thầy thuốc Việt Nam, tưởng nhớ Lê Hữu Trác là dịp để mỗi y, bác sĩ soi rọi lại mình, khắc ghi tâm thế "Lương y như từ mẫu".

Đó không chỉ là sự tinh thông về y thuật mà còn là sự liêm chính và lòng nhân ái mênh mông đối với người bệnh.