Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư 61 về quy chuẩn kỹ thuật đối với trụ và trạm sạc xe điện. Một trong những điểm đáng chú ý là yêu cầu các trạm sạc phải bảo đảm khả năng dùng chung đối với những mẫu xe điện tương thích.

Theo quy định mới, trạm sạc phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật liên quan đến cổng nối, chế độ sạc và các thông số kỹ thuật để có thể phục vụ xe điện tương thích.

Quy định áp dụng với trạm sạc tại khu vực công cộng, nơi trông giữ xe tập trung và các trạm dừng nghỉ. Tuy nhiên, các trạm sạc đặt tại tầng hầm, nhà để xe hoặc khu đỗ xe trong nhà không thuộc phạm vi này.

Các trạm sạc ngoài trời hoặc dưới mái che độc lập cũng phải tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật nhằm bảo đảm khả năng sử dụng chung.

Không phải mọi loại trạm sạc đều thuộc diện áp dụng

Thông tư 61 không áp dụng đối với trạm sạc nội bộ, thiết bị sạc không dây, bộ sạc đi kèm xe và một số thiết bị phục vụ thử nghiệm, nghiên cứu.

Đối với các trạm sạc kinh doanh dịch vụ, đơn vị vận hành còn phải tuân thủ những quy định chuyên ngành liên quan đến xây dựng, điện lực và phòng cháy chữa cháy.

Hiện hạ tầng trạm sạc tại Việt Nam được đầu tư theo ba nhóm chính gồm các hãng xe, hệ thống phân phối và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ độc lập. Vì vậy, cách thức sử dụng giữa các hệ thống cũng khác nhau: có nơi cho phép xe của nhiều hãng cùng sạc, nhưng cũng có hệ thống chủ yếu phục vụ khách hàng của chính hãng.

Quy định mới hướng tới việc bảo đảm khả năng dùng chung đối với các phương tiện đáp ứng điều kiện tương thích về kỹ thuật.

Người dùng phải được biết giá trước khi sạc

Không chỉ yêu cầu về khả năng tương thích, các trạm sạc kinh doanh dịch vụ cũng phải công khai thông tin liên quan đến chi phí.

Theo quy định, người sử dụng phải được cung cấp trước và trong mỗi giao dịch các thông tin về giá, cách tính tiền và lượng điện tiêu thụ.

Những dữ liệu này đồng thời phải được bảo mật, tránh nguy cơ bị chỉnh sửa hoặc xóa trái phép.

Về an toàn, trạm sạc xe điện phải được trang bị hệ thống tự động cảnh báo và ngắt điện trong những tình huống như xảy ra cháy, ngập nước hoặc quá nhiệt.

Các trụ sạc được sản xuất, lắp ráp trong nước hoặc nhập khẩu cũng phải dán tem, công bố hợp quy và chỉ được đưa vào vận hành sau khi hoàn thành việc thử nghiệm, nghiệm thu.

Trạm sạc cũ có thời gian để khắc phục

Những trạm sạc điện đã được lắp đặt trước tháng 7/2027 vẫn được phép tiếp tục sử dụng. Tuy nhiên, các đơn vị vận hành phải bảo trì và bảo đảm an toàn cho hệ thống.

Các trạm đang hoạt động phải được rà soát an toàn trong vòng 6 tháng. Sau ngày 1/7/2027, đơn vị vận hành có tối đa 24 tháng để khắc phục các lỗi được phát hiện.

Đối với những phần sửa chữa, cải tạo hoặc mở rộng trạm sạc được thực hiện sau thời điểm này, hệ thống phải đáp ứng quy chuẩn mới.

Nếu phát hiện nguy cơ trực tiếp gây mất an toàn, đơn vị vận hành phải dừng hoạt động hoặc khoanh vùng khu vực bị ảnh hưởng để sửa chữa. Trong trường hợp không thể khoanh vùng, toàn bộ trạm phải tạm dừng cho đến khi lỗi được khắc phục.

Nhu cầu hạ tầng sạc ngày càng lớn

Việt Nam hiện có khoảng 6,7 triệu ôtô, trong đó khoảng 3% là ôtô điện, cùng khoảng 70 triệu xe máy với tỷ lệ xe điện khoảng 4,3%.

Phần lớn phương tiện điện tập trung tại các đô thị lớn, kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về chỗ đỗ cũng như hệ thống trạm sạc.

Theo lộ trình thực hiện chiến lược giảm phát thải về 0 vào năm 2050, Việt Nam đặt mục tiêu đến giai đoạn 2030 có 50% phương tiện tại đô thị và toàn bộ xe buýt, taxi chạy bằng điện.

Trong khi đó, ước tính của Ngân hàng Thế giới cho thấy Việt Nam cần khoảng 2,2 tỷ USD vào năm 2030 và 32,6 tỷ USD đến năm 2050 để phát triển mạng lưới trạm sạc.

Trong bối cảnh số lượng phương tiện điện tiếp tục được đặt mục tiêu gia tăng, việc chuẩn hóa trạm sạc và khả năng dùng chung giữa các xe tương thích sẽ trở thành một phần quan trọng trong quá trình phát triển hạ tầng giao thông điện hóa.