Ánh sáng vàng rực phía chân trời loang dần, chảy tràn qua những tán lá, phủ lên mái nhà, lên con đường nhỏ một màu mật ong ấm áp. Gió thôi không còn gay gắt, chỉ còn làn hơi nhẹ như bàn tay ai đó khẽ vuốt lên ký ức. Đứng trước một buổi chiều như thế, người ta dễ chạnh lòng. Bởi nhìn hoàng hôn, ta như nhìn lại đời mình.

Buổi sáng là khi ta chào đời - ánh mặt trời còn đỏ au, còn rụt rè, còn trong trẻo. Ta lớn lên cùng ánh nắng, chạy trên những cánh đồng tuổi thơ, tin rằng ngày dài vô tận, rằng mặt trời chẳng bao giờ tắt. Ta háo hức, ta ước mơ, ta muốn đi thật xa. Ánh mặt trời lên cao cũng như tuổi trẻ của ta – chói chang, mãnh liệt, không sợ hãi điều gì.

Rồi đến khi mặt trời đứng bóng - đó là lúc ta lao vào đời. Giữa cái nắng gay gắt của trưa hè, ta bắt đầu bon chen, đua đòi, tranh hơn thua. Ta chạy theo những danh xưng: tiền bạc, quyền lực, chức vị, địa vị. Ta tự nhủ mình phải hơn người khác một chút, phải có cái gì đó để chứng minh mình không thua kém.

Chỉ một con đường nhỏ cũng có thể khiến người ta cãi vã. Chỉ một ánh nhìn cũng có thể làm bùng lên tự ái. Có người sẵn sàng giành giật nhau từng tấc đất, từng câu nói, từng phần thắng rất nhỏ, chỉ để chứng tỏ: “Tôi là người có tiền, có quyền, có tiếng nói.” Giữa trưa nắng, con người ta dễ nóng nảy. Ta quên mất rằng, mặt trời dù rực rỡ đến đâu rồi cũng sẽ ngả về chiều.

Có những ngày tôi đứng giữa phố đông, nhìn dòng người chen lấn nhau trong khói bụi. Tiếng còi xe chát chúa. Tiếng cãi vã vì va quẹt. Tiếng chửi bới vì một phút chậm chân. Tôi tự hỏi: Nếu một ngày nào đó, khi mái tóc đã bạc, khi lưng đã còng, liệu những hơn thua hôm nay có còn ý nghĩa? Liệu người ta có nhớ mình từng thắng một cuộc cãi vã? Hay chỉ nhớ rằng mình đã làm tổn thương ai đó?

Hoàng hôn không đến đột ngột. Nó đến rất chậm. Rất nhẹ. Như thể mặt trời cũng muốn níu kéo thêm chút ánh sáng cuối cùng. Màu vàng rực rỡ ban đầu dần chuyển sang cam, rồi đỏ sẫm, rồi tím nhạt. Những tia nắng cuối ngày len qua kẽ lá, yếu ớt nhưng dịu dàng lạ lùng. Đời người cũng vậy.

Cuộc đời giống như mặt trời mọc và lặn. Không ai giữ được nó ở mãi trên đỉnh đầu. Thời gian không vì ai mà dừng lại. Ngày hôm nay ta còn trẻ, còn khỏe, còn có thể cãi vã, còn có thể tranh giành.

Nhưng một ngày nào đó, ta sẽ già đi. Bàn tay từng nắm chặt vì tức giận sẽ run rẩy. Giọng nói từng lớn tiếng sẽ yếu dần. Và khi ấy, ta sẽ nhận ra bao nhiêu điều từng cho là quan trọng bỗng trở nên nhỏ bé. Những trận cãi vã rồi sẽ chìm sau ánh hoàng hôn. Những tự ái, những hơn thua rồi cũng tan theo gió chiều.

Chỉ có tình thương là còn đọng lại - như ánh vàng cuối ngày vẫn kịp sưởi ấm lòng người trước khi tắt hẳn. Có lẽ điều khiến người ta rơi nước mắt không phải là hoàng hôn buồn, mà là vì hoàng hôn quá đẹp. Nó đẹp đến mức ta chợt hiểu rằng cái đẹp ấy không kéo dài mãi.

Và đời người cũng vậy. Nếu hôm nay bạn còn có thể ôm cha mẹ, hãy ôm lâu hơn một chút. Nếu hôm nay bạn còn có thể ngồi ăn cùng gia đình, đừng vội rời mâm cơm vì một cuộc hẹn vô nghĩa. Nếu hôm nay bạn còn giận ai đó, hãy thử im lặng và nghĩ xem, năm mười năm nữa, điều ấy có còn đáng để nhớ?

Bởi đến cuối cùng, khi mặt trời lặn hẳn sau đồi, khi bầu trời chỉ còn lại một vệt sáng mỏng manh nơi chân trời xa, ta sẽ không mang theo được tiền bạc, chức quyền hay danh tiếng.

Ta chỉ mang theo những điều mình đã cho đi - một lời tử tế, một cái nắm tay, một sự bao dung. Hoàng hôn không phải là kết thúc. Nó chỉ là một lời nhắc nhở. Nhắc rằng ánh sáng dù rực rỡ đến đâu cũng có lúc dịu lại. Nhắc rằng đời người dù dài đến mấy cũng hữu hạn. Và nhắc rằng trước khi bóng tối phủ kín, ta vẫn còn cơ hội để sống chậm hơn, hiền hơn, và yêu thương nhiều hơn.

Khi bạn nhìn thấy màu vàng rực phía chân trời vào một buổi chiều nào đó, hãy thử hỏi lòng mình: Ta đã sống đủ tử tế chưa? Ta đã làm ai đó hạnh phúc chưa? Hay ta chỉ mải mê hơn thua dưới cái nắng chói chang của cuộc đời? Bởi rồi một ngày, chính ta cũng sẽ là ánh hoàng hôn ấy - nhẹ nhàng chìm dần sau rặng cây và những ngọn núi xa.

Và điều còn lại trong ký ức của người khác không phải là ta đã thắng bao nhiêu lần, mà là ta đã yêu thương bao nhiêu lần. Nếu hiểu được điều đó khi mặt trời còn chưa lặn hẳn, có lẽ ta sẽ không phải nuối tiếc khi bóng tối buông xuống.

Và có lẽ, hoàng hôn của đời người sẽ không còn là nỗi buồn, mà sẽ là một nụ cười bình yên.

Huỳnh Ngọc Hiếu