Theo Nghị định 234/2026/NĐ-CP, viên chức vi phạm sẽ bị áp dụng một trong bốn hình thức kỷ luật gồm: khiển trách, cảnh cáo, cách chức (đối với viên chức quản lý) và buộc thôi việc. Ngoài việc bị xử lý kỷ luật, viên chức còn có thể bị hạn chế thực hiện hoạt động nghề nghiệp theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

Đáng chú ý, nghị định quy định viên chức bị Tòa án tuyên phạt tù không được hưởng án treo hoặc bị kết án về tội phạm tham nhũng sẽ đương nhiên bị buộc thôi việc kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật. Đối với viên chức quản lý bị kết án, người này cũng đương nhiên thôi giữ chức vụ quản lý đã được bổ nhiệm.

Quy định rõ các hành vi bị xem xét kỷ luật

Nghị định xác định viên chức sẽ bị xem xét xử lý kỷ luật khi có hành vi vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, công vụ; vi phạm nghĩa vụ của viên chức; thực hiện các hành vi bị pháp luật cấm; vi phạm đạo đức nghề nghiệp, văn hóa công sở hoặc nội quy, quy chế làm việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Căn cứ tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi, vi phạm được phân thành ba mức gồm: ít nghiêm trọng, nghiêm trọng và rất nghiêm trọng, làm cơ sở để áp dụng hình thức kỷ luật tương ứng.

Mỗi hành vi vi phạm chỉ bị xử lý một lần

Một trong những nguyên tắc đáng chú ý được Nghị định 234/2026/NĐ-CP quy định là mỗi hành vi vi phạm chỉ bị xử lý kỷ luật một lần bằng một hình thức kỷ luật.

Trường hợp viên chức thực hiện nhiều hành vi vi phạm tại cùng một thời điểm thì cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét từng hành vi, song chỉ áp dụng một hình thức kỷ luật tương ứng với hành vi có mức độ nghiêm trọng nhất.

Đối với viên chức đang trong thời gian chấp hành quyết định kỷ luật mà tiếp tục có hành vi vi phạm thì sẽ bị xem xét áp dụng hình thức kỷ luật nghiêm khắc hơn theo quy định.

Kỷ luật Đảng phải được xử lý tương ứng về hành chính

Nghị định cũng quy định rõ việc bảo đảm tính thống nhất giữa kỷ luật của Đảng và xử lý kỷ luật hành chính.

Theo đó, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày công bố quyết định kỷ luật Đảng, cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền phải xem xét, quyết định hình thức kỷ luật hành chính tương ứng đối với viên chức, trừ trường hợp thuộc diện chưa xem xét xử lý theo quy định của pháp luật.

Trường hợp quyết định kỷ luật của Đảng được thay đổi hoặc hủy bỏ thì quyết định xử lý kỷ luật hành chính cũng phải được điều chỉnh cho phù hợp.

Quyết định kỷ luật có hiệu lực trong 12 tháng

Theo quy định mới, quyết định xử lý kỷ luật có hiệu lực trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày có hiệu lực thi hành.

Nếu trong thời gian này viên chức không tái phạm thì quyết định kỷ luật đương nhiên hết hiệu lực. Ngược lại, nếu tái phạm cùng hành vi trong thời hạn 12 tháng thì sẽ bị xác định là tái phạm và bị xử lý nghiêm khắc hơn.

Toàn bộ quyết định xử lý kỷ luật cùng hồ sơ liên quan phải được lưu trong hồ sơ viên chức, cập nhật vào cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức và ghi nhận trong lý lịch viên chức theo quy định.

Một số trường hợp tạm thời chưa xem xét xử lý kỷ luật

Nghị định 234/2026/NĐ-CP cũng quy định các trường hợp tạm thời chưa xem xét xử lý kỷ luật, gồm: viên chức đang điều trị bệnh hiểm nghèo, mất khả năng nhận thức hoặc đang điều trị nội trú do bệnh nặng; viên chức nữ đang mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi; viên chức nam đang trực tiếp nuôi con dưới 12 tháng tuổi trong các trường hợp đặc biệt theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, việc xem xét xử lý kỷ luật cũng được tạm dừng đối với viên chức đang bị khởi tố, tạm giữ, tạm giam hoặc đang chờ kết quả điều tra, truy tố, xét xử; cũng như các trường hợp đặc thù khác theo nghị quyết của Quốc hội hoặc quy định của pháp luật.

Để bảo đảm tính khách quan trong quá trình xử lý kỷ luật, Nghị định nghiêm cấm mọi hành vi xâm phạm thân thể, tinh thần, danh dự, nhân phẩm của viên chức. Đồng thời, người có quan hệ thân thích hoặc có quyền, nghĩa vụ liên quan đến vụ việc không được tham gia Hội đồng kỷ luật.

Nghị định 234/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, thay thế các quy định trước đây về xử lý kỷ luật viên chức, góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý đội ngũ viên chức theo hướng chặt chẽ, minh bạch và nâng cao trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ.