Theo đánh giá của Bộ Chính trị, mô hình hiện hành phân công nhiều bộ, ngành quản lý theo từng nhóm ngành hàng thực phẩm.

Cách phân chia này khiến đầu mối quản lý bị phân tán, chức năng, nhiệm vụ chồng chéo, và ở những lĩnh vực giao thoa, rất khó xác định ai là người chịu trách nhiệm chính. Khi trách nhiệm không rõ, hiệu quả quản lý khó có thể bảo đảm.

Đặt vấn đề trong tầm nhìn rộng hơn, Bộ Chính trị nhấn mạnh an toàn thực phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe con người, chất lượng dân số, năng suất lao động và sự phát triển bền vững của đất nước.

Vì vậy, công tác này đòi hỏi một mô hình hiện đại, thống nhất, toàn diện và dựa trên cơ sở khoa học.

Không dừng ở việc sắp xếp lại tổ chức, Bộ Chính trị yêu cầu quán triệt kiên quyết việc xóa bỏ tình trạng phân tán, chồng chéo, đồng thời đổi mới tư duy quản lý.

Theo đó, cần chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở đánh giá nguy cơ, và từ cách quản lý phân đoạn, chia khúc theo ngành hàng sang quản trị theo chuỗi cung ứng thực phẩm.

Mục tiêu của sự chuyển đổi này là bảo đảm truy xuất nguồn gốc, cảnh báo và kiểm soát sớm nguy cơ thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung, kết nối liên thông.

Từ định hướng đó, một nội dung đáng chú ý là ở cấp Trung ương, Bộ Chính trị yêu cầu kết thúc việc thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương.

Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế sẽ được tổ chức lại theo hướng tiếp nhận nguyên trạng chức năng, nhiệm vụ, nhân sự, hồ sơ, tài liệu, cơ sở vật chất và các điều kiện bảo đảm thuộc lĩnh vực an toàn thực phẩm tại hai bộ nói trên, trở thành cơ quan tham mưu.

Đơn vị này có chức năng giúp Bộ trưởng Bộ Y tế quản lý Nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật về an toàn thực phẩm đối với tất cả sản phẩm thực phẩm trên toàn bộ chuỗi cung ứng.

Dù vậy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương vẫn tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ quản lý chuyên ngành theo phạm vi được phân công, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế trong rà soát, hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật và tổ chức thực hiện.

Không chỉ ở Trung ương, tinh thần “một đầu mối” được quán triệt xuyên suốt các cấp.

Tại cấp tỉnh, Bộ Chính trị định hướng tổ chức thống nhất Chi cục An toàn thực phẩm trực thuộc Sở Y tế các tỉnh, thành phố trên toàn quốc.

Ở cấp xã, cơ quan chuyên môn về văn hóa - xã hội trực thuộc UBND cấp xã là đầu mối thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm, với công chức có chuyên môn phù hợp đảm nhiệm.

Để đưa chủ trương vào cuộc sống, Bộ Chính trị giao Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan liên quan rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối.

Các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương được yêu cầu lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức mô hình quản lý tương ứng tại địa phương.

Đáng chú ý, Bộ Chính trị cũng lưu ý ưu tiên rà soát, bố trí trụ sở, trang thiết bị, phương tiện làm việc của các cơ quan Nhà nước dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính để củng cố nguồn lực cho hệ thống quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương, đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới.

Kết luận 114 không chỉ là một quyết định về tổ chức bộ máy. Đó là lời khẳng định về trách nhiệm: khi an toàn thực phẩm gắn liền với sức khỏe của mỗi người dân, thì một mô hình quản lý rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc.