Giải quyết triệt để khoản nợ lệ phí môn bài kéo dài nhiều năm

Một trong những nội dung trọng tâm được Bộ Tài chính đề xuất tại các dự thảo nghị quyết là xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp của khoản nợ này. Chính sách tập trung vào nhóm người nộp thuế ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03) hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06). Theo số liệu thống kê đến hết năm 2025 hệ thống quản lý thuế đang ghi nhận khoảng 764.000 người nộp thuế còn nợ lệ phí môn bài với tổng số tiền xấp xỉ 1.450 tỷ đồng.

Từ ngày 1 tháng 1 năm 2026 lệ phí môn bài đã chính thức được bãi bỏ theo Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội. Tuy vậy các khoản nợ phát sinh trước thời điểm này vẫn tiếp tục được ghi nhận và theo dõi trên hệ thống. Đa số các khoản nợ này thuộc về nhóm doanh nghiệp quy mô nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh đã rời khỏi thị trường từ lâu. Thực tế công tác quản lý cho thấy chi phí để cơ quan thuế theo dõi đôn đốc và áp dụng các biện pháp cưỡng chế thu hồi nợ thường lớn hơn rất nhiều so với số tiền thực tế có thể thu về ngân sách.

Việc tiếp tục duy trì những khoản nợ tồn đọng này gây lãng phí nguồn lực hành chính và trở thành rào cản khiến người nộp thuế không thể hoàn tất thủ tục giải thể. Dựa trên thực trạng đó Bộ Tài chính đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài có phát sinh đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2025 đồng thời miễn việc khai và nộp lệ phí đối với các nghĩa vụ chưa thực hiện. Chính sách này yêu cầu các điều kiện đáp ứng cụ thể và không áp dụng cào bằng đối với mọi đối tượng đang nợ lệ phí môn bài.

Xử lý tiền chậm nộp và khoan hồng mức phạt vi phạm hành chính

Cùng với lệ phí môn bài Bộ Tài chính cũng đưa ra phương án xử lý tiền chậm nộp đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và trạng thái 06. Số liệu tổng hợp chỉ ra tổng số nợ thuế của hai nhóm này lên tới khoảng 27.805 tỷ đồng. Trong cơ cấu nợ khoản nợ gốc chiếm khoảng 18.090 tỷ đồng và phần còn lại là 9.715 tỷ đồng tiền chậm nộp phát sinh theo thời gian. Tính đến cuối tháng 10 năm 2026 tổng số người nộp thuế ở hai trạng thái này vượt mức 2,5 triệu trường hợp, với tỷ trọng lớn đã ngừng hoạt động trên 10 năm.

Phần lớn các tổ chức và cá nhân này không còn tài sản, nguồn thu và cơ quan chức năng không thể liên lạc với người đại diện theo pháp luật. Tiền chậm nộp tự động sinh ra trên hệ thống làm tăng quy mô nợ ảo và gây sai lệch bức tranh nợ thuế thực tế. Việc đề xuất xóa khoản tiền chậm nộp tồn đọng được thiết kế với trình tự thủ tục chặt chẽ và hoàn toàn không đồng nghĩa với việc xóa số thuế nợ gốc. Quy định này bảo đảm nguyên tắc công bằng và duy trì trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài chính của công dân đối với nhà nước.

Dự thảo cũng đề xuất cơ chế đặc thù giảm mức phạt vi phạm hành chính đối với hành vi chậm nộp hồ sơ khai thuế. Nếu người nộp thuế chủ động hoàn thiện đầy đủ hồ sơ còn thiếu, mức phạt sẽ được giảm xuống các mốc 30%, 50% hoặc 70% so với quy định hiện hành tùy thuộc vào thời điểm nộp. Sự khoan hồng này loại trừ tuyệt đối các trường hợp có dấu hiệu trốn thuế, gian lận hoặc đang bị cơ quan chức năng thanh tra điều tra về việc sử dụng hóa đơn bất hợp pháp. Các chính sách tháo gỡ này dự kiến được triển khai có thời hạn đến hết ngày 30 tháng 6 năm 2028 góp phần đẩy nhanh tốc độ làm sạch dữ liệu và giải quyết dứt điểm lượng hồ sơ tồn đọng.