Nghị định số 157/2026/NĐ-CP đặt ra nguyên tắc cốt lõi là việc cấp bù lãi suất phải đảm bảo yếu tố công khai, minh bạch, đúng đối tượng và mục đích nhằm tránh mọi hành vi trục lợi chính sách.

Để thực hiện điều này, ngân sách nhà nước sẽ bố trí nguồn kinh phí riêng biệt giao cho các ngân hàng thương mại triển khai những chính sách tín dụng ưu đãi.

Phía các ngân hàng phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định hiện hành, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi nhất cho khách hàng tiếp cận vốn.

Mọi khoản vay muốn được cấp bù lãi suất đòi hỏi phải đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý và đi kèm với bộ chứng từ hợp lệ.

Về quy trình thanh toán, trước ngày 20 của tháng đầu tiên mỗi quý, ngân hàng thương mại cần gửi hồ sơ đề nghị thanh toán số tiền cấp bù lãi suất đến Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Riêng với quý IV hàng năm, hạn chót nộp hồ sơ được ấn định vào trước ngày 5 tháng 1 năm kế tiếp.

Bộ hồ sơ yêu cầu nộp một bản duy nhất, bao gồm văn bản đề nghị thanh toán ghi rõ số tiền đã hỗ trợ khách hàng cùng số tiền đề nghị cấp bù và tài khoản nhận tiền, kèm theo báo cáo tình hình thực hiện hỗ trợ lãi suất cũng như bảng kê chứng từ liên quan.

Các ngân hàng có thể linh hoạt nộp hồ sơ trực tiếp, gửi qua đường bưu chính hoặc thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia.

Trong trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ, Ngân hàng Nhà nước sẽ gửi thông báo bằng văn bản yêu cầu hoàn thiện trong vòng 5 ngày làm việc.

Khi đã nhận đủ hồ sơ chuẩn xác, cơ quan này có 15 ngày làm việc để rà soát, tổng hợp số tiền đề nghị thanh toán và chuyển sang Kho bạc Nhà nước.

Tiếp đó, Kho bạc Nhà nước sẽ kiểm tra thông tin dựa trên kế hoạch vốn đầu tư công và tồn quỹ ngân sách để làm thủ tục thanh toán, đồng thời gửi lại một liên chứng từ báo Nợ cho Ngân hàng Nhà nước để xác nhận.

Nếu từ chối thanh toán, Kho bạc phải có văn bản nêu rõ lý do. Thời hạn giải quyết của Kho bạc diễn ra rất nhanh chóng, chỉ trong vòng 2 ngày làm việc kể từ lúc nhận đủ hồ sơ.

Đáng chú ý, tổng số tiền thanh toán trong năm không được vượt quá chỉ tiêu kế hoạch đầu tư công đã thông báo.

Nếu số tiền phát sinh thực tế thấp hơn dự toán, phần dư thừa sẽ được xử lý theo các quy định của Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công.

Để luân chuyển dòng tiền, Ngân hàng Nhà nước được phép mở tài khoản chuyên biệt tại Kho bạc Nhà nước nhằm nhận dự toán cấp bù lãi suất.

Đối với công tác quyết toán vốn theo niên độ, báo cáo hàng năm phải bám sát các yêu cầu khắt khe của Luật Ngân sách nhà nước.

Cụ thể, các ngân hàng thương mại chịu trách nhiệm lập hồ sơ, xác định chính xác số tiền cấp bù cho từng khách hàng và tổng hợp báo cáo gửi lên Ngân hàng Nhà nước.

Số tiền cấp bù lãi suất thực tế thanh toán cho một khoản giải ngân được xác định qua công thức I = Mức lãi suất hỗ trợ (%) x ∑(Di x Ti)/365, Trong đó: I là số tiền cấp bù lãi suất thực tế thanh toán cho khoản giải ngân; ∑(Di x Ti) là tổng các tích số giữa số dư nợ với số ngày dư nợ thực tế được cấp bù lãi suất của khoản giải ngân.

Từ đó, số tiền cấp bù cho một khoản vay chính là tổng tiền lãi đã thanh toán cho tất cả các đợt giải ngân của khoản vay ấy, và số tiền đề nghị ngân sách thanh toán là tổng số lãi của mọi khoản vay đủ điều kiện.

Trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước là phải kiểm tra tính đồng nhất của số liệu, tiến hành xét duyệt quyết toán theo đúng quy định pháp luật và ra thông báo kết quả cho các ngân hàng.

Sau khi hoàn tất, cơ quan này sẽ tổng hợp toàn bộ báo cáo gửi về Bộ Tài chính trước ngày 5 tháng 7 năm sau để Bộ tiếp tục đối chiếu với số liệu xác nhận từ phía Kho bạc Nhà nước.

Trong quá trình triển khai, nếu phát hiện khách hàng vay vốn không đúng đối tượng, sử dụng vốn sai mục đích hoặc vi phạm điều kiện hỗ trợ, ngân hàng thương mại buộc phải thu hồi toàn bộ số tiền đã hỗ trợ lãi suất.

Nếu chính sách vẫn đang trong thời gian hiệu lực, số tiền thu hồi này sẽ được bù trừ thẳng vào khoản ngân sách nhà nước chuẩn bị thanh toán.

Tuy nhiên, nếu chính sách đã hết hiệu lực và ngân sách đã hoàn tất chi trả, ngân hàng thương mại phải trực tiếp hoàn trả lại cho ngân sách nhà nước khoản tiền tương ứng.

Quá trình hoàn trả này phải tuân thủ tuyệt đối Luật Ngân sách nhà nước, đồng thời ngân hàng có trách nhiệm báo cáo bằng văn bản cho cả Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính để phối hợp theo dõi sát sao.