Chiều 13/5, tại họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước về các luật được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ nhất, đại diện cơ quan chức năng đã thông tin nhiều nội dung mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc điều chỉnh danh hiệu thi đua ở cấp cơ sở nhằm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo đó, danh hiệu “Xã, phường, thị trấn tiêu biểu” được đổi tên thành “Xã, phường, đặc khu tiêu biểu”.

Không chỉ thay đổi tên gọi, Luật cũng sửa đổi tiêu chuẩn xét tặng theo hướng nâng cao chất lượng đánh giá.

Nếu trước đây tiêu chí chủ yếu là “dẫn đầu phong trào thi đua cấp huyện” thì nay phải “có thành tích tiêu biểu trong phong trào thi đua cấp tỉnh”.

Đồng thời, lần đầu tiên tiêu chí “sự hài lòng của tổ chức, cá nhân đối với hoạt động của chính quyền địa phương” được đưa vào căn cứ xét tặng danh hiệu.

Đây được xem là bước chuyển từ tư duy thi đua mang tính hình thức sang đánh giá hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Luật sửa đổi cũng điều chỉnh tiêu chuẩn đối với tổ chức đảng trong xét tặng Cờ thi đua. Cụm từ “tổ chức đảng, đoàn thể trong sạch, vững mạnh” được thay bằng tiêu chí “tổ chức đảng được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên”.

Đối với danh hiệu chiến sĩ thi đua các cấp, Luật thiết kế lại tiêu chuẩn theo hướng mở rộng phạm vi ghi nhận thành tích.

Thay vì yêu cầu có “đề tài khoa học, công trình khoa học và công nghệ đã được nghiệm thu”, quy định mới sử dụng tiêu chí “có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được cấp có thẩm quyền đánh giá hiệu quả”.

Quy định này được đánh giá phù hợp với yêu cầu thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong thực tiễn quản lý, điều hành hiện nay.

Đáng chú ý, Luật không còn quy định cứng tỷ lệ xét tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” mà giao Chính phủ quy định chi tiết. Việc này nhằm tăng tính linh hoạt, phù hợp đặc thù từng ngành, lĩnh vực và tránh tình trạng bình quân, chia đều danh hiệu thi đua.

Một điểm mới khác là Luật bổ sung nguyên tắc chú trọng khen thưởng đối với cá nhân, tập thể vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; các trường hợp có thành tích tiêu biểu mang lại hiệu quả thiết thực vì lợi ích chung; đi đầu trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ.

Trong lĩnh vực khen thưởng cấp Nhà nước, Luật bổ sung nội dung thành tích về quốc phòng, an ninh, đối ngoại, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào tiêu chuẩn xét tặng Huân chương Lao động các hạng, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và Bằng khen cấp bộ, ngành, địa phương.

Đặc biệt, Luật sửa đổi lần này đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong công tác thi đua, khen thưởng.

Theo đó, toàn bộ thẩm quyền quyết định tặng danh hiệu thi đua và hình thức khen thưởng thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp huyện sẽ được chuyển giao cho Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện.

Việc chuyển giao thẩm quyền được kỳ vọng sẽ giúp rút ngắn quy trình xử lý hồ sơ, giảm tầng nấc trung gian và nâng cao tính chủ động cho chính quyền cơ sở.

Bên cạnh đó, Luật cũng cho phép bộ, ban, ngành và địa phương được ủy quyền quyết định tặng các danh hiệu như “Tập thể lao động xuất sắc”, “Đơn vị quyết thắng”; đồng thời bổ sung thẩm quyền tặng Giấy khen cho thủ trưởng cơ quan, đơn vị có tư cách pháp nhân thuộc bộ, ngành.

Về cải cách thủ tục hành chính, Luật cắt giảm nhiều thành phần hồ sơ trong đề nghị xét tặng danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng, trong đó bỏ yêu cầu nộp giấy chứng nhận hoặc xác nhận trong một số trường hợp.

Song song với đó, cơ quan quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng ở Trung ương và địa phương được giao trách nhiệm xây dựng cơ sở dữ liệu về thi đua, khen thưởng; triển khai hệ thống quản lý hồ sơ điện tử liên thông và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong toàn bộ quy trình quản lý.

Việc sửa đổi Luật lần này được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng nhằm bảo đảm công tác thi đua, khen thưởng đi vào thực chất, phù hợp yêu cầu cải cách hành chính, đổi mới quản trị công và vận hành mô hình chính quyền địa phương trong giai đoạn mới.