Ngày 24/8 vừa qua, Quốc hội đã thông qua nghị quyết về chủ trương đầu tư dự án đường Vành đai 5 Vùng Thủ đô Hà Nội dài khoảng 349km. Dự án đi qua địa bàn 07 địa phương: Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.

Dự án được đầu tư bằng hình thức đầu tư công, chia thành các dự án thành phần.

Dự án áp dụng các công nghệ tiên tiến, hiện đại, bảo đảm yêu cầu về an toàn, đồng bộ, chất lượng và hiệu quả và sẽ thực hiện hình thức thu phí điện tử không dừng trong khai thác, vận hành.

Theo nghị quyết được Quốc hội thông qua, tổng nhu cầu sử dụng đất cho dự án khoảng 4.011ha, tổng mức đầu tư sơ bộ 288.000 tỷ đồng.

Trong đó, khoảng 61.394 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026-2030 được dự kiến bố trí đầu tư tuyến chính cao tốc dài 116km, thuộc địa phận 4 tỉnh, thành phố: Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh. Những dự án thành phần sử dụng ngân sách địa phương do các tỉnh thành cân đối nguồn lực và chủ động triển khai.

Quốc hội thông qua tiến độ từ năm 2026 chuẩn bị đầu tư dự án; thực hiện dự án từ năm 2027; phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035. Các dự án thành phần sử dụng ngân sách trung ương dự kiến cơ bản hoàn thành năm 2030, đưa vào khai thác năm 2031.

Khi hình thành, tuyến đường bộ cao tốc kết nối Thủ đô Hà Nội với các địa phương trong vùng nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải bền vững, tạo động lực lan tỏa, mở ra không gian phát triển kinh tế mới, giảm ùn tắc và ô nhiễm môi trường, đồng thời mở thêm không gian phát triển kinh tế.

Đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội được áp dụng nhiều cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt.

Trong thời gian Quốc hội không họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội được xem xét, quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án, trừ trường hợp (làm tăng vốn ngân sách trung ương hoặc địa phương).

Việc điều chỉnh phải được thẩm định, đánh giá nguồn vốn và khả năng cân đối vốn theo Luật Đầu tư công.

Cho phép dự án không phải thẩm định, đánh giá nguồn vốn, khả năng cân đối vốn theo quy định của Luật Đầu tư công; được áp dụng cơ chế đặc thù về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Tập đoàn Điện lực Việt Nam được giao làm chủ đầu tư các tiểu dự án di dời công trình điện có điện áp từ 110 kV. Các tỉnh thành có tuyến đường đi qua chủ động xây dựng khu tái định cư cho người dân.

Về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, UBND cấp tỉnh có dự án đi qua được chủ động bố trí, xây dựng khu tái định cư. Chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác cũng được thực hiện trong bước nghiên cứu khả thi của Dự án.

Nghị quyết cũng cho phép chỉ định thầu đối với các gói thầu thuộc dự án. Nguồn thu từ phát triển khu đô thị, khu chức năng quanh tuyến, sau khi trừ chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, các địa phương được giữ lại một phần; phần còn lại nộp ngân sách trung ương.

Đáng chú ý, nguồn thu từ việc phát triển các khu đô thị, khu chức năng xung quanh tuyến đường (sau khi trừ đi chi phí tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư), chính quyền địa phương cấp tỉnh được giữ lại một phần tỷ lệ để nộp vào ngân sách địa phương và phần còn lại nộp vào ngân sách Trung ương. Chính phủ sẽ quy định cụ thể về tỷ lệ phân chia và phương thức thực hiện.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, Vành đai 1 và phần lớn Vành đai 2,5 dự kiến hoàn thành trong năm 2026; các tuyến Vành đai 3, 3,5 và 4 đặt mục tiêu khép kín vào năm 2027.

Việc đầu tư xây Vành đai 5 Vùng Thủ đô nhằm kết nối các tỉnh thành trong vùng với những trục giao thông hướng tâm, giúp phương tiện đi giữa các địa phương không phải qua trung tâm Hà Nội, giảm ùn tắc và mở rộng trục phát triển kinh tế.