Ngày 29/6, tỉnh Quảng Ninh tổ chức khai trương sản phẩm trải nghiệm thuyền ba vách Hạ Long, chính thức đưa 6 thuyền buồm vào phục vụ khách du lịch.

Việc khôi phục loại phương tiện truyền thống này không chỉ bổ sung sản phẩm mới cho du lịch Vịnh Hạ Long, mà còn đưa hình ảnh những cánh buồm nâu từng gắn bó với đời sống, sinh kế của nhiều thế hệ ngư dân trở lại giữa không gian di sản.

Thuyền ba vách là phương tiện đặc trưng của cư dân ven biển Quảng Ninh, phổ biến tại khu vực Quảng Yên. Tên gọi của thuyền bắt nguồn từ kết cấu thân gồm ba tấm ván ghép lại, trong đó có một tấm làm đáy và hai tấm tạo thành mạn thuyền.

Thuyền được trang bị hai cột buồm với cánh buồm hình cánh dơi. Cấu tạo đặc biệt giúp phương tiện vận hành linh hoạt, kể cả trong điều kiện gió ngược. Đây cũng là điểm tạo nên sự khác biệt của sản phẩm trải nghiệm thuyền buồm ba vách so với các loại tàu du lịch hiện đại đang hoạt động trên vịnh.

Các thuyền được phục dựng từ nguyên mẫu cổ và do nghệ nhân địa phương trực tiếp chế tác. Mỗi sản phẩm không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn lưu giữ kinh nghiệm hàng hải, kỹ thuật đóng thuyền cùng tinh thần lao động của cư dân vùng biển.

Phát biểu tại lễ khai trương, ông Nguyễn Việt Dũng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ninh cho biết, địa phương đang đẩy mạnh đổi mới, đa dạng hóa sản phẩm nhằm nâng cao chất lượng trải nghiệm, đồng thời phát huy giá trị Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long.

Quảng Ninh khuyến khích doanh nghiệp xây dựng các sản phẩm du lịch có bản sắc riêng, gắn với văn hóa, lịch sử và đời sống của cộng đồng địa phương. Từ mô hình thuyền ba vách, tỉnh kỳ vọng tiếp tục hình thành những sản phẩm khai thác hiệu quả giá trị văn hóa, ký ức và nghề truyền thống, qua đó tạo thêm sinh kế ổn định cho người dân.

Địa phương cũng định hướng phát triển một số hoạt động liên quan như tổ chức đua thuyền ba vách trên Vịnh Hạ Long, thiết kế sản phẩm lưu niệm mang hình ảnh loại thuyền truyền thống này.

Từng được ví như “ngôi nhà trên biển” của ngư dân làng chài, thuyền ba vách gắn với lịch sử hình thành và phát triển của các cộng đồng cư dân trên vịnh. Tuy nhiên, từ những năm 1990, loại thuyền này dần vắng bóng trước sự phát triển của tàu máy.

Thuyền ba vách với những cánh buồm đỏ tạo điểm nhấn giữa không gian Vịnh Hạ Long, mang đến cho du khách trải nghiệm ngắm cảnh và thưởng trà trên di sản.

Nghệ nhân Nhân dân Lê Đức Chắn, người nhiều năm gìn giữ và truyền dạy kỹ thuật đóng thuyền truyền thống, cho rằng thuyền ba vách là kết tinh của trí tuệ, kinh nghiệm và khả năng sáng tạo của cha ông trong quá trình chinh phục sông nước.

Từ điều kiện tự nhiên tại vùng cửa sông thường xuyên xuất hiện gió ngược, nước ngược, người thợ xưa đã tạo nên kiểu thuyền có phần mũi và lái thon, kết hợp buồm cánh dơi cùng hệ thống bánh lái đặc biệt. Nhờ đó, thuyền có thể vận hành bền bỉ, linh hoạt trong nhiều điều kiện thời tiết.

Theo nghệ nhân Lê Đức Chắn, để sản phẩm được duy trì lâu dài, bên cạnh đóng mới thuyền phục vụ du lịch, cần chú trọng bảo tồn và truyền nghề cho thế hệ trẻ. Các mô hình trưng bày, lớp học nghề và hoạt động trải nghiệm sẽ góp phần gìn giữ kỹ thuật đóng thuyền, đồng thời khơi dậy niềm tự hào về văn hóa truyền thống.

Mỗi chiếc thuyền phục dựng phải giữ được hình dáng, kỹ thuật đặc trưng của nguyên mẫu, nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu về chất lượng và an toàn trong điều kiện khai thác hiện nay.

Trước mắt, 6 thuyền ba vách hoạt động tại khu vực ven bờ. Dự kiến thời gian tới, đội thuyền sẽ được nâng lên 10 chiếc, góp phần tái hiện không gian văn hóa biển và tạo thêm dấu ấn riêng cho du lịch Vịnh Hạ Long.

Năm 2026, Quảng Ninh đặt mục tiêu đón 22,5 triệu lượt khách, với tổng doanh thu du lịch trên 68.500 tỷ đồng. Bên cạnh những sản phẩm hiện đại, tỉnh tiếp tục ưu tiên phát triển các trải nghiệm mang đậm bản sắc địa phương nhằm thu hút và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.